Esolaga toponimoa

 Toponimo honen lekukoa badago Lope de Isastiren Compendio historial de Guipuzcoa izeneko liburuan, Tolosako etxe izenak ematerakoan Esolaga aipatu zuen, 1625. urte inguruan:

[...] Verasivia azpicoa, Muñita, Eceiza garaicoa, Eceiza azpicoa. Iparraguirre, Olarrain garaicoa , Olarrain azpicoa, Esolaga...

Toponimoak bi elementu lituzke, hesola izena eta -aga atzizkia. Hesola ez dago oso zabaldurik, dirudienez, hesi + ohol izenen elkarketa da; hauxe da Orotariko Euskal Hiztegiaren sarreraren hasiera hitz honi buruz:

hesola.
1. (Lar, Arch VocGr , H; -ol G-to, AN-gip, B, BN-ciz; Sarask), hesio (SP, O-SP 229?Dv, A), hesiol (V-gip; H), exol(a), hesaul (L, B, BN, S; SP, Hb, Dv, H), hezaul (SP s.v. hesaul ), esaule (B), esual (AN; Aq 580). Ref.: A (hesaul, hesol, esual); A EY III 280; BU Arano (zutoi); Ond Bac; Iz To, UrrAnz; Izeta BHizt (esaule); Elexp Berg.
"Cachizo, esola " Sarask 21. "Pieu" O-SP 229. " Hesaul (contraction de hesi ohol), pieu, palis" Dv. " Esol, estaca pequeña para setos" A. "Un palo (que se pone para sostener los tomates)" Iz To. " Esaule, zutoi, estaca para hacer cerrados. Etxi behar dugu belaia esaulekin. Esaule ederrak ditugu " Izeta BHizt. v. hersol.

Goiko paragrafoarena kontuan hartuz, lehenengo lekukoa Larramendiren hiztegikoa litzateke, 1745. urtekoa. Hala bada, Esolaga toponimoak 120 urte aurreratuko lituzke hesola hitzaren lehenengo lekukoa.