Lunbe toponimoa

 Toponimo honen lekuko bakarra dago Donemiliaga Kukulako Becerro Galicano izeneko bilduman, 462. agirian 1063. urtekoan:

Et ego domna Goto dedi unam terram in territorium de Salinas, in terminum Lumbe, iuxta terram de Tellu presbitero.

Toponimoak euskal etimologia izan dezake, nahikoa da aldaketa txiki bat antzematea, aferesi bat, hau da, hasierako fonemaren galera. Hala gertatu bazen, *Ilunbe berreskura genezake, eta hori ez da ezezaguna euskal lurretan, Illunbe behin baino gehiagotan dagoelako; Bizkaian, Diman baserria eta haitza da, Ean Illunbeko errekea dago. Arrigorriagako Montefuerte auzoaren beste izena Illunbe da. Gipuzkoako Mutriku herrian Illunbe izeneko baserria dago.
Toponimo ugari dira hitz hori dutenak eta ilunpe hitza bada, sarreran adierazten da aldaera zaharrena ilunbe dela:

ilunpe.
Tr. Il(h)unbe es la forma más antigua tanto al Norte como al Sur (ya en una poesía navarra de 1564) y la más documentada en autores de los ss. XVI, XVII y XVIII (aunque hay ilhunpe en Pouvreau, Tartas (Onsa 103), Gasteluçar (74), Larramendi..., en todos junto con ilhunbe). A partir del s. XIX, il(h)unbe e il(h)unpe se documentan en proporción similar, quizás esta última con más frecuencia en autores meridionales, alternando a veces ambas formas en un mismo autor. En textos suletinos encontramos ülhünpe (ilhünpe en Archu y ambas formas en Inchauspe). Hay tbn. por lo menos un ej. de ilhunbehe en Lap (162 (V 72)), que por lo demás emplea ilhunbe. En DFrec hay 12 ejs. de ilunbe, 14 de ilunpe y 16 de illunpe, todos ellos meridionales.

Orotariko Euskal Hiztegiko lekuko zaharrena da Juango de Iyumbe (1492) eta eman den etimologia zuzena izanez gero, Lunbe lau mendetan aurreratuko litzateke.
Ilunbe bi elementuz osaturik dago, ilun eta behe, atzizki modura egoteagatik -be bezala laburturik dago.