sábado, 5 de junio de 2021

Iberondo toponimoa

 Iberondo Ataungo toponimoa da, toponimo eratorrien bitartez ezaguna; Iberondoaundi eta Iberondobarrena baserriak, eta Iberondosoroetako erreka.
XX. mendeko bigarren erdikoaren lekukoak badira Iñaki Linazasororen Caseríos de Guipúzcoa izeneko liburuan, Aia ballaran:

IBERONDO AUNDI (2 viv.) (col.)
Eta San Gregorio ballaran:
IBERONDO BARRENA (prop.)
Lekuko zaharragorik eskuratu ez badira ere, toponimoa nahiko argia da, aldaketa larririk gertatu ez bada izenean.
Toponimoak bi zati lituzke, ibero- eta ondo, azken hau oso postposizio ezaguna. Baina oinarria interesgarria da. Nafarroan bada herri bat Ibero izenekoa. Mikel Belaskoren iritzian, Ibero litzateke "ur bero":
Significado. "Agua caliente". De i- (variante de ur 'agua') y bero 'caliente'.
Comentario lingüístico. Avala esta hipótesis la existencia de dos manantiales de agua caliente en la localidad. Existe una fuente de urberoa ('aguacaliente) o de los regadíos y otra fuente del mismo nombre junto a la casa de los baños y donde han sido recogidas monedas romanas.
Traducciones curiosas y explicaciones populares. Traducciones de este género son: 'río movido, turbulento', 'helechal', 'ribera, vega'. Es común la relación con el nombre del río Ebro.
Documentación antigua. Hiuero, Hyuero (1197, NEN), Iuero, Yuero (1275-1279, NEN), Ybero (1542, NEN).
(Mikel Belasko; 1999: pp. 232).

Ataungo toponimoetan bilakaera bera gertatuko zen? Jatorrian ur-bero izatea eta gero *ibero sortu? Toponimo eratorrietako bat Iberondosoroetako erreka, beharbada erreka horren ura beroa izango zen eta hortik toponimoa sortu?

Eguneraketa (2021-08-13):
Toponimo honen lekuko oso zahar bat dago, XV. mendearen hasierakoa, Archivo Municipal de Ataun (1268-1519) liburuko 12. agirian, 1404. urtean:

E otrosy, (en seis seles prinçipales), nonbradamente e sennaladamente en los seles de Sarriarte e Hurcullaga e de Yberondo e de Amurseta e Erroyondo e de Sansacorta...

No hay comentarios:

Publicar un comentario