Matxikortina toponimoa

 Matxikortina da Getxoko baserri baten izena. Informazio zabala dago Getxoko leku izenak liburuaren 238. eta 239. orrialdeetan. Horrela, lekuko zaharrena XVIII. mendearen erdialdekoa litzateke:

Machicortina: 1742 (...havian echo la tasazion de la casa y Perttenezidos de Machicortina..., 1742-09-24; BFAA.: 0753/009.) 1757, 1791, 1793, 1796 (FOG.: jk-fog.) 1803, 1803 (...sepultura que la perteneze a esta casa llamada Machicortina..., 1803-06-8; BAHP.: jbaa-pro.) 1805, 1805, 1805, 1808, 1810 (...doy en renta y arrendamiento lacasa nombrada Machicortina..., 1810-01-23; BAHP) 1823, 1973, 1987 (...de Proyecto de Construcción, en el terreno situado en al zona de Caserio de Machicortina, zona de Goyeneche, con arreglo al plano..., 1987-09-28; GUA.: 2017-20.)

Ikus daitekeenez, toponimoa ez da aldatu azken 250 urteetan. Etimologia ere ematen dute aipatutako liburuan:

Badirudi etxe izen honen osagaiak Batxi, Bastien izenaren txikigarria, hitz aurrean egonda m/b nahasketa duena (joan den mendean Batxikortiñe ere esaten zen), eta Kortina etxe izena direla. Tristea da etxe hau hain egoera tamalgarrian egotea. Ikus argazkia 257 orrialdean.

Kortina ere agertzen da aipatutako liburuan, 211. eta 212. orrialdeetan:

Kortina
(Etxebizitza)
Getxoko etxe zaharra, egun Kortiñe eran ezagutzen duguna. Nahiz eta amaieran -ena- dun etxe izenekin antza eduki, ez da inoiz horrelako amaierarik dokumentatzen. Kortina hitza bizkaieraz “gaztainaren morkotsak gordetzeko eraikitzen den hesiari” esaten zaio, baina ez dirudi esangura hori daukanik, gaztainondoak ez baitu izan kostalde honetan tradizio handirik, gainera, erdararen cortinarekin harremanetan egotea zail izan liteke. Deigarria da etxe honen armarriak daraman euskarazko esaldi bitxia: Daigun gitxika, daigun gitxika.

Getxoko toponimoaren kortina ez da bizkaieraz aipatzen den hori ezta egun gaztelaniaz ohikoa den cortina. Bazen beste cortina bat, euskal korta hitzarekin lotua, latin jatorrikoa, Diccionario etimológico de la toponimia mayor de Cantabria liburuan ederki azaldua, 143. or.:

CORTINA
Cortinas (Colindres)
Del lat. tardío cortina, derivado del lat. cohors, cohortis ‘recinto’. Cohorte también ha dejado en toponimia el término corte, cortes ‘casas de labor’, del que cortijo es un derivado (189).
Aunque no ha dejado topónimos como en otros lugares, la documentación medieval conserva la voz corte. En el Cartulario de Santa Juliana aparece con profusión en las enumeraciones formulares de los bienes, generalmente en la secuencia siguiente: terras, pumares, horreos, lagares, abdegas, cupas, cortes. Sirva como ejemplo la enumeración de los bienes del solar de Michael Flaynez donado a Santa Juliana: “...cum casas et orreos, lagare et abdega cun cupas plenas, curtes...” (SI, doc.VI, p.7)
En Cantabria, Cortina y especialmente el plural Cortinas es abundante en la toponimia menor, refiriéndose bien a un cobertizo, bien a una porción de terreno de pequeño tamaño con cerca baja. Se encuentra en la misma área significativa que haza o suerte.

Hitza ez zen erdaraz bakarrik erabili, eta euskararen eremu horretan ere lekuko batzuk geratu ziren, Matxikortina toponimoa bezala.
Toponimoaren bigarren elementua aztertu ondoren oinarrikoaren txanda da, antroponimo bat da, baina bi aukera daude, Matxi ala Matxiko. Matxi izan bazen, ez zen aldaketarik gertatuko. Matxiko bazen, aldiz, haplologia gertatuko zen, hau da, bi silaba berdinak edo oso antzekoak elkartzen direnean bat ezabatzen da: Matxiko + kortina > *Matxikokortina > Matxikortina. Zalantza bera Matxikorta toponimoan dago, Matxikobaso toponimoan, aldiz, ez dago zalantzarako lekurik.