Oharriz da Lekarozko auzo bat, Baztan udalerrikoa. Oarritz da Txulapain ibarreko herri hustu bat.
Baztango toponimoaren lekuko zaharrak eta aipu etimologiko batzuk daude Euskaltzaindiaren EODA datu basetegian, Oharriz toponimoaren sarreran. Lekuko zaharrenak XIII. mendekoak dira:
pedro garceiz de uarriz (1247/11/22 [1890])Etimologiari dagokionez, bi aipu jarriko ditugu, lehenengoa Mikel Belaskoren Diccionario etimológico de los nombres de los pueblos, villas y ciudades de Navarra. Apellidos navarros liburukoa:
garcia eximeni de oarriz (1264/07/02 [k.])
diago martiniz d'uarriç (1281/08/01)
[...]Azkena Patxi Salaberriren Origen y significado de la toponimia en Navarra lanekoa:
Probablemente 'lugar propiedad de una persona llamada *Ohar-'. De *Ohar- + -iz, siendo el primer elemento un nombre de persona no identificado y el segundo un sufijo que indica propiedad. Ver en apéndice -iz.
Comentario lingüístico: Luis Michelena (693) lo relaciona con Ugarriz, Uharriz. Palabra compuesta de u(g)arri 'guijarro' y sufijo abundancial. Sin embargo, la inexistencia en la documentación antigua de formas con u- y la existencia de un despoblado en Juslapeña denominado Oarritz apuntan hacia la primera explicación propuesta. Téngase en cuenta que en el topónimo de Juslapeña la forma Oarriz es la más antigua y documentada. Sobre la ortografía Oharriz, véase lo dicho en Aniz. Traducciones curiosas y explicaciones populares: A. Campión relacionó el nombre de la localidad con las voces vascas ohe 'cama', pero que según este autor habría significado 'cueva' en época antigua, y harri 'piedra'. Otras traducciones de este tipo: 'brezal', 'altura pedregosa'.
[...]
Oharritz (in situ llamado Uarritz, Umarritz, Umerritz; podría ser un derivado de uharri, lo que nosotros en Ujué llamamos ruejo, más -tz. La -m- podría tener su origen en una -b- anterior, procedente a su vez de una -g- y esta de la aspiración. Cf. Uberte Uharte Arakil, Ugarte Uharte Pamplona, Zubetzu Zuhatzu de Arakil...).Aipatuez gain, badira lekuko zaharrago batzuk Onomasticon 14, 16, 19, 20: Toponimia medieval en el País Vasco liburu bilduman:
Aurreko mendekoak dira eta guztietan o- hasiera dago. Beraz, badirudi o- > u- aldaketa gertatu zela, baina ez zuen lortu nagusitzea eta berriz o- hasiera zuen aldaera finkatu zen, gure egunetara arte. Beharbada oa- hasieraren urritasunak ahalbidetu zuen ua- aldaera hartzera, Uhalde, Uharte ezagunen oihartzunez.
Toponimoaren izen zaharrena Oarritz bazen, erraza da antzematea bukaeran -itz atzizkia dagoela, ugaria herri izenetan, baina hasierako oar- hori iluna da. Azalbide bat litzateke txistukari disimilazioa gertatu dela pentsatzea, Antxinena toponimoan bezala. Hori gertatu bazen, galdutako txistukaria berreskuratuz gero *Ozarritz edo antzeko izenen bat genuke. Oxarra antroponimoa izan zen Erdi Aroan, ozar hitzetik sortua da eta bere hiztegiko sarreran lekuko antroponimiko batzuk daude:
Onom.: Filius eius Exemen Fortunionis et Ossarra. (1115) Arzam 385. Ferme Don Oxarra. (1130) Ib. 385. Don Garcia Ocharra. (1180) Ib. 385.Hitzaren bilakaera azaltzeko, Mitxelenaren Sobre el pasado de la lengua vasca laneko oharra:
53. [...] se impone como muy atractiva la idea de que ozar no fue en un principio más que un compuesto con valor aumentativo, algo así como 'perrazo', cuyo diminutivo oxar parece estar atestiguado por el antropónimo medieval Oxarra.Beraz Oxar PI + -itz > *Oxarritz > Oarritz. Txistukarien disimilazioak toponimoa ilundu zuen baina Erdi Aroko Oxarraren lekukoek lana erraztu dute etimologia emateko.
No hay comentarios:
Publicar un comentario