Malgarraz toponimoa

Ibarrangeluko toponimoa da, beraz, Bizkaikoa. Hiru lekuko ezagutzen zaizkio, guztiak XVIII. mendearen bukaerakoak. Lekukoak daude Nombres de familia y oicónimos en las fogueraciones de Bizkaia de los siglos XVII y XVIII izenburuko liburuan:

Malgarraz [N, TO]
Malgarrax (el molino de), Ybarranguelua, a.1796, FogVizcayaMs.
Malgarraz (la casa de), Ybarranguelua, a.1798, FogVizcayaMs.
Malgarraz (la casa de) [Guendica (uarrio de)], Ybarranguelua, a.1798, FogVizcayaMs.

Toponimoaren lekukoetatik ez dago nabariak diren aldaerarik, eta hau normala da oso urte gutxiko tartea dutelako. Beraz, Malgarraz aztertu beharra dago, lekuko zaharragorik ez bada agertzen. Izen honek bi elementu lituzke, mal- eta -garraz, azkena garratz izenlagun ezaguna da eta azaltzeko geratzen da hasierako zatia. Baina ez dago mal- bezalako hitz arruntik eta, pentsatzekoa litzateke aldaketaren bat jaso duela. Toponimoaren lekukoak zaharrak badira ere, sortu zenetik jaso zenerako hainbat mende joango ziren eta bitartean aldaketaren bat gertatuko zen, beharbada Madal- > Mal-, bokalarteko /d/ galdu eta bi bokal berdinak batu ziren. Madal- eratorpen aldaera litzateke, hain zuzen madari izenarena, bilakaera bera euskara > euskal- izenean bada, eta beste hitz batzuetan.
Hasieran aipatutako liburuan bada madal- aldaerarekin sortutako toponimo bat, Madalbe:

Madalbe [N, TO]
Madalbe (la casa de), Axpe de Busturia, a.1796, FogVizcayaMs. -/Busturia, a.1745,
FogVizcayaMs. -/Busturia (San_Andres_de_Axpe de), a.1641, FogVizcayaMs.
Madalbe (la cassa de), Busturia, a.1704, FogVizcayaMs.

Madalbe [N, NO]
Madalbe (J(ua)n de) [Echachua (la cassa de) (pr.n.res)], Busturia, a.1704, FogVizcayaMs.
Madalbe (J(ua)n de) [Madalbe (la cassa de)], Busturia, a.1704, FogVizcayaMs.
Madalbe (Juan de), Busturia (San_Andres_de_Axpe de), a.1641, FogVizcayaMs.
Madalbe (Manuel de) [Madalbe (la casa de)], Axpe de Busturia, a.1796, FogVizcayaMs.

Madalbe toponimoarena analisia madal- 'madari' + be 'behe'. Madari zuhaitza litzateke, ez fruitua.
Malgarraz toponimoa, beraz, madal- 'madari' + garratz, fruituen ezaugarri bat azaleratuz eta toponimo bihurtuz.