Mostrando entradas con la etiqueta aiher. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta aiher. Mostrar todas las entradas

martes, 16 de marzo de 2021

Aiastui toponimoa

 Aiastui toponimoa Oñatiko bi baserri izenetan dago: Aiastuibekoa eta Aiastuigoikoa.
XX. mendearen bigarren erdiko lekukoak badira Iñaki Linazasororen Caseríos de Guipuzcoa liburuan, Olabarrieta auzokoak:

AYASTUY AZPIKOA (prop.)
AYASTUY GARAIKOA (prop.)

Lekuko zaharragorik eskura ez badago ere, egun dagoen bezala analiza daiteke, jakina, lekuko zaharragoren bat balego eta ezberdintasun nabariak erakutsiko balitu, hemen aurkeztuko den etimologia aldatu beharko litzateke.
Toponimoa oso antzekoa da blog honetan aztertutako Aiastia toponimoarekin, izan ere, bi toponimoen arteko ezberdintasuna atzizkian dago, batean -di dena, bestean -dui da. Bi atzizkiak jatorri berekoak dira: -doi > -dui eta -doi > -di. Horrela, bilakaera izango zen horrela: *aihar (aiher hitzaren sartaldeko aldaera ustezkoa) + -tza + -dui, eta ondoren hainbat aldaketa jasoko zituen, azalpen luzeago bat Aiastia toponimoaren sarreran. Ziurrenik lekua aldapatsua izango zen eta hortik etorriko zitzaion izena.

Eguneraketa (2023-11-28):
Sarrera honetan eman ziren lekukoak aski berriak ziren baina lekuko askoz zaharragoak daude Dokuklik web-gunean, Euskal Autonomi Erkidegoko eliza-agiriak biltzen dituen lekuan. Agiri hauek dira, jaio, ezkontza eta heriotza agiriak eta lekuko batzuk XVI. mendearen erdialdetik hasten dira, 1557. urtetik, hain zuen:

 Beraz, nabarmena da toponimoa ez dela aldatu azken 400 urteetan baina horrek ez du aldaketarik eragiten eman zen analisi etimologikoan.

viernes, 19 de febrero de 2021

Aiastia toponimoa

 Aiastia Elgoibarko toponimoa da, baserria eta biztanle-entitatea. Bi toponimo eratorri badira, herri berean, Aiastierreka eta Aiastitxiki baserria.
Toponimoak ez du lekuko zaharrik eskura baina, dagoen bezala, analizatu daiteke. Hiru elementu lituzke, artikulua zenbatu gabe. Oinarrian aiher hitza, ondoren -tza eta -di atzizkiak izango lirateke, baina biak batu dira eta ondorioz, toponimoaren azken zatia ilundurik geratu da. Bilakaera berdintsua Intxausti toponimo ezagunagoak izan zuen: intxaur + -tza + -di > Intxausti. Batetik -tza atzizkiak bokala galduko zuen, horrek elkartuko zituen txistukaria eta herskari ahostuna: z-d > z-t. Ondoren rz > s gertatuko zen, bilakaera berdina hainbat hitzetan dago: uso/urzo, bost/bortz. Ziurrenik lehenago /e/ bokala aldatuko zen, /a/ bihurtuz. Beharbada bokal asimilazioaz: a-i-e > a-i-a, edo aiher hitzaren aldaera bat *aihar izan zen, ezezaguna baina izan zitekeena, eR > aR bilakaeragatik, ohikoa sartaldeko hainbat hitzetan: garri 'gerri', txarri 'txerri', e. a.
Dirudienez, garai batean aiher 'leku aldapatsu' bezala uler zitekeen, nahiz eta euskal testuetan esanahi hori ez izan.