Madurazar toponimoa

Egun, Madurazar Gernika-Lumoko baserria da. Aurreko mendeetan Madura izeneko etxea ere izan zen, baita Madurazar izenekoa ere. Aurreko mendeetako datuak Nombres de familia y oicónimos en las fogueraciones de Bizkaia de los siglos XVII y XVIII liburutik hartuak dira:

Madura [N, TO]
Madura (el molino de), Luno 18.1789, FogVizcayaMs., a.1796, FogVizcayaMs.
Madura (la casa de), Luno, a.1796, FogVizcayaMs.
Madura (la casa molino de), Luno, a.1745, FogVizcayaMs.
Madura (la caseria de), Luno, a.1745, FogVizcayaMs.
Madura (la cassa de), Luno, a.1704, FogVizcayaMs.
Madura (la otra cassa de), Luno, a.1704, FogVizcayaMs.
Madura_de_Suso (la casa de), Luno, a.1641, FogVizcayaMs.
Madura_de_Yusso (la casa de), Luno, a.1641, FogVizcayaMs.
Madura_Echebarria_Aurrecoa (la casa de), Luno, a.1798, FogVizcayaMs.
Madurazar (la casa de), Luno, a.1796, FogVizcayaMs.
Madurazar (la caseria de), Luno, a.1745, FogVizcayaMs.

Lekukoetan ez dago aldaerarik eta beraz, azterketak Madura hartu behar du abiaburu. Hitz hau padura ezagunagoaren aldaera da. Bitxia da madura Bizkaiko lurraldean aurkitzea, jaurerrian padura zein fadura aurkitzen direlako, eta madura hitza Arabako sortaldeko aldaera da. Bizkaiko toponimoetan Fradua ere bada, fadura izenaren aldaera, metatesia jasan duena. Fradua Bermeoko eta Kortezubiko toponimoak dira.
Madura toponimoaren esanahia argi geratuko litzateke baina bere kokapena bitxia da. Hala ere, ez dago arraziorik pentsatzeko Madura toponimoa ez dela padura hitzaren toponimo eratorrien artean sartzekoa.
Beharbada toponimo hori arkaismo bat da, eta aurreko mendeetan padura hitzaren aldaeren banaketa egun ezagutzen duguna baino ezberdina zen, madura ez zela bakarrik Arabako aldaeretako bat eta iparraldeagora ere heldu zela.

Fradua toponimoa

Bizkaiko toponimoen artean Fradua bada, bi aldiz agertzen da, bietan baserria bada, bata Bermeon eta bestea Kortezubin. Izena ikusi eta azterketa ageriena litzateke *fradu ezezaguna + -a. Baina, bestelako azterketa egin daiteke, jakinik /fr/ fonema taldea ez dela batere ohikoa. Batzuetan dardarkaria 'mugitzen' da hitz barruan, adibidez kurel 'kruel' hitzean. Hala gertatu bada, jatorrizko hitz egokiena Fadura litzateke, hau ere ezaguna Bizkaiko toponimian, Gatikan esaterako, Faduraetxebarria eta Faduraurruti toponimoak badira. Latinetik mailegatutako padura zaharraren aldaeren artean badira fadura eta madura, azken hau Arabako toponimiakoa.
Badira Bizkaiko toponimian /f/ zaharrak izan dezaketen toponimo batzuk, Forua bezala, baina beste batzuen /f/ berriagoa litzateke ezpainkari zahar baten ondorengoak, Fradua edo Fadura toponimoetan /p/ fonema zaharretik sortuak.

Eguneraketa (2022-07-22):
Sarrera honetan egungo lekukoaz gain, ez zen lekuko gehiagorik eman. Baina Nombres de familia y oicónimos en las fogueraciones de Bizkaia de los siglos XVII y XVIII izenburuko liburuan XVII. menderaino heltzen diren lekukoak daude:

Fradua [N, TO]
Fradua (la casa de), Cortezubi, a.1876, FogVizcayaMs. -/Mundaca, a.1641, FogVizcayaMs.
Fradua (la casa de) [Demenigo hasta San_Pelayo (del barrio de a la feligresi de)], Bermeo, a.1876, FogVizcayaMs.
Fradua (la casa de) [Gauteguiz (uarrio de)], Gauteguiz de Arteaga, a.1704, FogVizcayaMs.
Fradua (la casa de) [Menigo (calle de)], Bermeo, a.1704, FogVizcayaMs.
Fradua (la caseria de), Arteaga, a.1745, FogVizcayaMs. -/Bermeo, a.1641, FogVizcayaMs. -/Gautiguiz de Arteaga, a.1641, FogVizcayaMs.
Fradua (la caseria de) [Menigo (varrio de)], Bermeo, a.1745, FogVizcayaMs.
Fradua (la cassa de), Corteçubi, a.1704, FogVizcayaMs. -/Pedernales, a.1704, FogVizcayaMs.

Lekuko hauek erakusten dute Fradua aldaera zaharra dela, beharbada Erdi Arokoa izan liteke. Beraz, ez da azken urteetan gertatutako aldaketa.