lunes, 19 de enero de 2026

Zereintza toponimoa

 Zereintza da Berrizko baserri bat, Bizkaian. Izendegi ofizialaren arabera, ahoz Saintze eta Seintze da baina XVIII. mendeko lekukoetan beste bi izen agertzen dira, osoagoak, Zereinza eta Zereniza, Nombres de familia y oicónimos en las fogueraciones de Bizkaia de los siglos XVII y XVIII liburuan:

Cereinza [N, TO]
Zereinza (la casa de) [Berano (cofradia de)], Mallabia, a.1798, FogVizcayaMs.
Zereinza (la caseria de) [Sarria (cofradia de)], Berriz, a.1745, FogVizcayaMs., a.1796, FogVizcayaMs.
Zereinza (la caseria de) [Verano (cofradia de)], Mallavia, a.1796, FogVizcayaMs.
Zereinza (la caseria de) [Verano (valle de)], Mallabia, a.1745, FogVizcayaMs.


Cereniza [N, TO]
Zereniza (la casa de) [Berano (cofradia de)], Mallabia, a.1704, FogVizcayaMs.
Zereniza (la casa de) [Sarria (cofradia de)], Berriz, a.1704, FogVizcayaMs.
Toponimoa deitura ere izan zen eta bilaketa egin da Dokuklik web-gunean, Euskal Autonomi Erkidegoko eliza-agiriak biltzen dituen lekuan. Agiri hauek dira, jaio, ezkontza eta heriotza agiriak eta Zereinzaren lekukoak ugariak dira, XVI. mendearen erdialdetik:

Zerenizaren lekuko bakarra eskuratu da, XVI. mendearen bukaerakoa:
Bi aldaerek jatorri bera izan zuten, baina gero bereizketa gertatu zen eta ezberdintasun horren azalbide errazena da pentsatzea garai batean *Zerenitza izan zela. Gero, bokal arteko sudurkaria galdu zen, baina sudurkaritasuna ondoko bokaletan gertatu zen eta gero berriro ezarri zen, *Zerenitza > *Zerêîtza > Zereintza? Bilakera bera Abadiño toponimoan, gaztelaniazko Abadiano izenak gorde du izen zaharra, gero *Abadîô izan zen eta azkenik, euskaraz Abadiño sortu zen.
*Zerenitza izen zaharra da, sudurkariaren bilakaerak erakusten duenez, baina analisia egin daiteke, bukaeran -tza atzizki ezaguna genuke eta aurrekoa *Zereni, antroponimo bat izan daiteke. Latinez bada bat egokia, I. Kajantoren The Latin Cognomina liburuan aipatua: Serenus 261.
Erdi Aroan ere erabili zen, Albeldako kartularioak erakusten duenez: Serenus, 1. agiria, 921. urtean. Euskarazko egokitzapena izan bazen *Zereni bezalako bat sort zitekeen. Hala izan bazen toponimo ere oso zaharra izango zen, sudurkaria oraindik galdu gabea zelako.

No hay comentarios:

Publicar un comentario