Margola toponimoa

 Margola da Oñatiko tontor bat. Lekuko zaharrik ez da eskuratu eta, ondorioz, hemen adieraziko denak ez du ziurtasun osorik, hala ere, proposatuko den bilakaera eta toponimoaren kokapena ez dira oztopo. Toponimoak bi elementu litzke, hasieran barga izena, batez ere Nafarroan ezaguna:

2 barga.
(G-nav). Ref.: A Apend; Iz Als; Satr VocP.
"Barga andia jek, hay una gran vertiente o derrumbadero (es castellano) (G-nav)" A Apend. "Bargi, la pendiente" Iz Als. "Barga gaiztu, gerba gaiztu." Ib. "Barga gainin, en lo alto del derrumbadero" Ib. "(Ergoyena) [...] pendiente muy pronunciada" Satr VocP. Cf. VocNav: "Barca, portillo, espacio entre dos picarras o peñas en la cumbre de un monte (Roncal)".
Bargan hostoa erditik gora hasten denean, hiru egunez denbora txarra. (G-nav). EZBB I 196. (cf. ib. nota: Barga, Urbasa mendiko ipar aldeko hegalari esaten zaio)

(G-nav, AN-olza). "Rocher" Bon-Ond 138. "Lugar rocoso" Satr VocP.

BARGA-ZULO. "Peñazulo (AN-ilzarb-egüés), bargazulo (AN-olza)" Bon-Ond 138 (sin trad.).

Hitz hori blog honetan aipatua da, Lopegaingobarga toponimoan dagoelako. Beste aldetik, bigarren elementua ola hitz ezaguna da, toponimian oso ohikoa.
Margola azaltzeko barga eta ola batzearekin ez da nahikorik, batetik b- > m- gertatu delako, hau ez da oso ohikoa, normalean asimilazio baten ondorioz b- > m- gerta daiteke, ondoko silaban sudurkari bat bada. Toponimo honetan ez dago bigarren sudurkaririk, baina batzuetan aldaketa gertatzen da. Azken aldaketa ao > o bokal laburketa genuke, ez da oso ohikoa baina inoiz gertatzen da. Bada hitz bat, marga, marrega hedatuagoaren aldaera:

marrega.
1. (AN-5vill, BN, S; Lar, Dv, H), marraga (Vc, G-goi-to, B, R; Lar (+ -gea , det.), Añ (+ gea, det.), H), marga (Lar (+ -gea, det.)), marrea, marhega ( VocBN ?A, H (BN)), marhea, marhera, mardera (A (AN?)). Ref.: A (marrega, marraga), A Apend.
Márraga; (en gral.), tela tosca.

Hitz honen marga aldaera oso bakana da, askoz arruntagoak dira marrega, marraga, esaterako. Ezin da erabat alboratu aukera hau, baina hasieran proposatutakoak aukera gehiago ditu, nahiz eta aldaketaren baten beharra izan. Barga hitzaren erabil-eremuan sartuko litzateke toponimoa eta aldaketa azaltzeko, kontuan izan behar dugu toponimoa ahoz transmititu dela eta ziurrenik ez dela idatzi berandu arte.

Eguneraketa (2024-03-22):
Sarreran lekuko zaharrik ez badago ere, XVIII. mende bukaerako bi lekuko oso antzeko daude Nombres de familia y oicónimos en las fogueraciones de Bizkaia de los siglos XVII y XVIII izenburuko liburuan:

Margaola [N, TO]
Margaola (la casa de) [Urigoyena (uarrio de)], Ochandiano, a.1798, FogVizcayaMs.
Margaola_de_Arriba (la casa de) [Urigoyena (uarrio de)], Ochandiano, a.1798, FogVizcayaMs.

Sarreran adierazi bezala, ao > o bilakaera gertatu zela orain badakigu eta, beraz, proposatutako etimologiak ziurtasun gehiago dauka.