Domengabelaz toponimoa

 Arabako toponimo honen lekuko bat baino ez da ezagutzen, baina hau oso zaharra da, XVI. mendekoa eta Gerardo Lopez de Gereñuren Toponimia alavesa, seguido de Mortuorios o despoblados y Pueblos alaveses liburuan dago:

DOMENGABELAZ, 1554, término de Bernedo.

Toponimoak bi elementu ditu, Domenga antroponimoa eta Belaz patronimikoa. Domenga aldaera erromantzezkoa da, euskaraz antroponimoa Domeka da, Domekanea toponimoaren oinarria dena. Domengaren lekuko batzuk daude Dokuklik web-gunean, Euskal Autonomi Erkidegoko eliza-agiriak biltzen dituen lekuan. Agiri hauek dira, jaio, ezkontza eta heriotza agiriak. XVI. mendetikoak dira eta batzuk arabarrak:

J. Viejoren La onomástica asturiana bajomedieval tesian badago antroponimo honetaz azalpen luze bat:

Dominga (f.)
Variantes: Dominica, Dominga, Domynga.
Documentación: domna Dominica a.1208 (or.) CDSVicenteOviedo 2,53 n°14, Dominga Fernandiz a.1243 DocCatedralUviéu 1,12 n°2, Domynga Ferrandiz a.1347 (or.) DocNava 259 n°43, y otros.
Origen: Del nombre latino DOMINICA (Kajanto 1982: 362). -> Domingo.
Vinculado desde época bajorromana al Cristianismo, tanto por su carácter teofórico como por haber sido portado por algunas mártires (BiblSanctorum 4, 677-681), el correspondiente femenino de DOMINICUS sólo se constata en Asturias tardíamente (desde Dominica a.1144 (1207) LRegCorias 180 n°575, en un documento original desde Dominga a.1179 (or.) CDSVicenteOviedo 1,515 n°327), aunque, en general, su difusión en la Península Ibérica no parece anterior al siglo XI (Floriano 1950: 295; Rivas Quintas 1991: 145-146). Dominga alcanzó una cierta difusión a lo largo de la Baja Edad Media asturiana, con un máximo del 5,38% de los nombres femeninos entre 1240-1250; a partir de esta fecha sus frecuencias de uso, aunque irregulares, siguen una progresión descendente, llegando a un mínimo del 0,40% en la primera década del siglo XV. Desde 1450 ya no se documenta.
En lo que se refiere a las variantes formales registradas, con la salvedad de las formas latinizadas presentes en los textos más antiguos, presentan regularmente un significante Dominga transmitido a través de distintas posibilidades gráficas. A diferencia de ciertas formas masculinas o patronímicas, la vocal tónica (continuadora de una [i] latina) presenta sistemáticamente una solución cerrada [i], sin que se haya llegado a documentar el tipo Domenga.

Azken esaldiari dagokionez, ikus daitekeenez, Asturiasen ez bezala, Araban Domenga ezaguna izan zen.
Belaz patronimikoa ere ezaguna da, Bela antroponimotik sortua. P. Salaberriren Euskal deiturategia. Patronimia liburuan biak aipatuak dira:

Bela (Bela Gutier, 932, Ubieto, 1976, 20, 32. or.; Vela Ferrandiz de Uarea, 1312, Iratxe, 457; dona Bela, Iruñea, LPN, 540. or.); Beila (Ueila Gondesaluiz, 1032, Iratxe, 27; Beila Goico, Araba, c. 1084, Ubieto, 1976-II, 93, 71. or.); Beilla, Bella, Bellia (Tota Bita, filia de Uellia, Adoain, 1033, Leire, 25; Don Beilla in Aibar, Oibar, 1137, ibid., 131; don Beilla, 1135, Goñi, 193 = don Bella, ibid.). Ikus Bigila, Begila, Begela.
[...]
— Belaz: A[n]ndregoto Uelaz (Larragoa, XI. m., Iratxe, 77); Pero Velaç (1267, Ost., 205); Beltran Velaz de Guevara, seynnor de Oynarti (sic; 1351, Ruiz, 1997, 60 = Don Beltran Velas de Guevara, sennor de Onnati, 1372, D.Sal., 33).

Izendapena, lekua eta antroponimoa ezaguturik, erdaraz sortuko zen eta Erdi Aroko onomastikaren ispilu da.

Villamenga toponimoa

Villamenga toponimoa Nafarroakoa da, Torralba del Río herrikoa. Lekukoetan diferentzia nabarmenak badira, zaharrenetik hasita: Villa Domenga (1700). Hurrengo urtekoa Villaminga zen, eta ia 200 urte geroago Villamenga eta Villamuga jaso ziren, biak 1894. urtean. Egun erabiltzen dena Villamenga da. Hiru forma dira aztertu beharrekoak, Villamuga izan ezik. Badirudi hau kakografia dela, gaizki hartutako aldaera. Beste hirurek, Villa Domenga, Villaminga eta Villamenga egitura eta jatorria oso antzekoak izango lituzteke, villa izen arrunta eta Domenga/Minga/Menga antroponimoa. Domenga izango zen aldaera jatorrena eta Minga eta Menga hipokoristikoak.
Toponimoaren lekukoen diferentziak azaldu beharra dago, argi geratzen da toponimoaren antroponimoa erabat finkatu gabea dela, baina lekuko zaharrenaren Domenga, horrela zen garai horretan edo izena idazterakoan aldaera jasoena jarri zuten? Beharbada lekuko gehiago eta zaharragoek erantzuna izango lukete.