Arabako toponimo honen lekuko bat baino ez da ezagutzen, baina hau oso zaharra da, XVI. mendekoa eta Gerardo Lopez de Gereñuren Toponimia alavesa, seguido de Mortuorios o despoblados y Pueblos alaveses liburuan dago:
DOMENGABELAZ, 1554, término de Bernedo.Toponimoak bi elementu ditu, Domenga antroponimoa eta Belaz patronimikoa. Domenga aldaera erromantzezkoa da, euskaraz antroponimoa Domeka da, Domekanea toponimoaren oinarria dena. Domengaren lekuko batzuk daude Dokuklik web-gunean, Euskal Autonomi Erkidegoko eliza-agiriak biltzen dituen lekuan. Agiri hauek dira, jaio, ezkontza eta heriotza agiriak. XVI. mendetikoak dira eta batzuk arabarrak:
J. Viejoren La onomástica asturiana bajomedieval tesian badago antroponimo honetaz azalpen luze bat:
Dominga (f.)Azken esaldiari dagokionez, ikus daitekeenez, Asturiasen ez bezala, Araban Domenga ezaguna izan zen.
Variantes: Dominica, Dominga, Domynga.
Documentación: domna Dominica a.1208 (or.) CDSVicenteOviedo 2,53 n°14, Dominga Fernandiz a.1243 DocCatedralUviéu 1,12 n°2, Domynga Ferrandiz a.1347 (or.) DocNava 259 n°43, y otros.
Origen: Del nombre latino DOMINICA (Kajanto 1982: 362). -> Domingo.
Vinculado desde época bajorromana al Cristianismo, tanto por su carácter teofórico como por haber sido portado por algunas mártires (BiblSanctorum 4, 677-681), el correspondiente femenino de DOMINICUS sólo se constata en Asturias tardíamente (desde Dominica a.1144 (1207) LRegCorias 180 n°575, en un documento original desde Dominga a.1179 (or.) CDSVicenteOviedo 1,515 n°327), aunque, en general, su difusión en la Península Ibérica no parece anterior al siglo XI (Floriano 1950: 295; Rivas Quintas 1991: 145-146). Dominga alcanzó una cierta difusión a lo largo de la Baja Edad Media asturiana, con un máximo del 5,38% de los nombres femeninos entre 1240-1250; a partir de esta fecha sus frecuencias de uso, aunque irregulares, siguen una progresión descendente, llegando a un mínimo del 0,40% en la primera década del siglo XV. Desde 1450 ya no se documenta.
En lo que se refiere a las variantes formales registradas, con la salvedad de las formas latinizadas presentes en los textos más antiguos, presentan regularmente un significante Dominga transmitido a través de distintas posibilidades gráficas. A diferencia de ciertas formas masculinas o patronímicas, la vocal tónica (continuadora de una [i] latina) presenta sistemáticamente una solución cerrada [i], sin que se haya llegado a documentar el tipo Domenga.
Belaz patronimikoa ere ezaguna da, Bela antroponimotik sortua. P. Salaberriren Euskal deiturategia. Patronimia liburuan biak aipatuak dira:
Bela (Bela Gutier, 932, Ubieto, 1976, 20, 32. or.; Vela Ferrandiz de Uarea, 1312, Iratxe, 457; dona Bela, Iruñea, LPN, 540. or.); Beila (Ueila Gondesaluiz, 1032, Iratxe, 27; Beila Goico, Araba, c. 1084, Ubieto, 1976-II, 93, 71. or.); Beilla, Bella, Bellia (Tota Bita, filia de Uellia, Adoain, 1033, Leire, 25; Don Beilla in Aibar, Oibar, 1137, ibid., 131; don Beilla, 1135, Goñi, 193 = don Bella, ibid.). Ikus Bigila, Begila, Begela.Izendapena, lekua eta antroponimoa ezaguturik, erdaraz sortuko zen eta Erdi Aroko onomastikaren ispilu da.
[...]
— Belaz: A[n]ndregoto Uelaz (Larragoa, XI. m., Iratxe, 77); Pero Velaç (1267, Ost., 205); Beltran Velaz de Guevara, seynnor de Oynarti (sic; 1351, Ruiz, 1997, 60 = Don Beltran Velas de Guevara, sennor de Onnati, 1372, D.Sal., 33).
No hay comentarios:
Publicar un comentario