Txabiel toponimoa

Errenteriako toponimoa zen Txabiel. Behin baino ez da agertu: Chaviel Posada (1831). Etxea zela badakigu eta oikonimoetan ohikoa da antroponimo bat aurkitzea. Baina ez dago *Txabiel bezalako pertsona izenik. Hala ere, blog honetan berriki aztertuak izan dira bi toponimo, Zabiel eta Zafiel, Zabiel antroponimotik sortutakoak. Beraz, *Txabiel ikusi eta nabarmena da tx- hasiera, hipokoristikoetan aldaketa arrunta, bestea litzateke atzizki hipokoristikoak, txikigarriak eranstea.
Beraz, izan omen zen *Txabiel hipokoristikoa, beste inon agertzen ez dena, oraingoz, eta toponimo honen bitartez ezaguna dena.

Zafiel toponimoa

Arrasateko toponimo hau behin baino ez da agertu, 1476. urtean, Musakola auzoko toponimoa omen zen. Lekukoa Arrasateko toponimia izeneko liburuan dago, 292. orrialdean.
Lekuko bakarra izanik, eta gaineraturik gure egunera heldu ez dela, ziurtasun osorik ez dago, baina, hala ere, arrazoiak badira toponimoa aztertzeko: batetik zahartasuna eta bestetik, Zafiel izenak korrespondentzia ia osoa du antroponimo zahar batekin, etimologia ezezagunekoa, Zabiel izenarekin. Izan ere, badago Zabiel izeneko toponimoa, hau ere Gipuzkoan.
Zafiel-en izan daitekeen aldaketa bakarra, bokalarteko b > f aldaketa. Ezaguna da /f/ fonemaren urritasuna, eta mailegu zahar batzuetan aldaketa jaso zuela: lat. fortis > eusk. bortitz. Badirudi izen honetan aldaketa alderantzizkoa izan zela.
Bada, dena den, beste aukera bat, antroponimoa jatorrian Zafiel izatea, eta hala dirudi,
bazelako Zafiel izeneko goiaingerua, izen honen aldaeren artean baziren Jafkiel, Japhkiel, Tzaphkiel, Zafkiel, Zafchial, Zaphchial, Zaphiel eta Zelel. Beraz, gerta liteke izen bibliko honen lekukoak Euskal Herrian Zabiel eta Zafiel bezala agertzea, nahiz eta bildutako pertsona izenetan Zabiel baino ez ageri. Baina *Zafiel ere egon zitekeela argi geratzen da, Arrasateko lekuko toponimiko honen bitartez.
Laburtuz, berriro ere, badago beste toponimo bat hasieran antroponimoa zena eta orain arte lekukorik gabea zena, behintzat *Zafiel aldaera bezala.

Zabiel toponimoa

Mutrikuko etxeen artean bada Zabiel jauregia izenekoa. Hemen lekuko zaharrik aurkezten ez badira ere, oikonimo honen badu homonimia perfektua antroponimo batekin, Zabiel izenarekin, hain zuzen. Lekukoak Erdi Arokoak dira, A. Irigoienek bere Pertsona izenak euskaraz liburuan hauek bildu zituen: "4.39. ÇAVIEL / ZAVIEL: don Çaviel, (1211, El gran Pr. Nav., dok. 141); don Çaviel de Eriçe, (1257, El gran Pr. Nav., dok. 373); don Zaviel de Salinas, (1231, El gran Pr. Nav., dok. 235)." Horietaz gain, badira beste ale batzuk Iratxeko agiri zaharretan eta beste zenbait testutan, gehienak nafarrak.
Jatorri ilunekoa da, ez du ematen euskal elementurik duenez, eta zerbait gaineratzekotan, ustezko jatorri biblikoa aipa liteke, kontuan izanik -el bukaera, nahiko ugaria testu biblioketan: Mikel, Samuel, Rafael...
Beraz, beste toponimo asko bezala, batez ere etxe izenetan, jabe zahar baten izenak iraun du toponimo baten bitartez, Mutrikuko toponimo honetan, oso erabilera urriko izena.

Eguneraketa (2018-06-05):
Zafiel toponimoari eskainitako sarreraren bukaera aldean Zabiel izenaren jatorriaz azalpena badago.