Mostrando entradas con la etiqueta galtzuri. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta galtzuri. Mostrar todas las entradas

martes, 20 de abril de 2021

Galzuriz toponimoa

 Lizarrako toponimo zaharren artean bazen Galzuriz, XIII. eta XIV. mendeetako lekukoen bitartez ezaguna. Toponimoaren dokumentazioa José María Jimeno Jurioren Estella/Lizarra. Toponimia lanekoa da, 147. or.:

 Toponimoak hainbat aldaera erakusten ditu: Galçurit, Galçariz, Galçuriz eta baita Galcurritz ere. Toponimoaren aldaera jatorrena Galzuriz litzateke, besteak kakografiak direlako, toponimoa idazterakoan, kopiatzerakoan edo irakurtzerakoan sorturiko akatsak.
Toponimoak bi elementu lituzke, galtzuri hitz elkartua eta -tz(e) atzizkia, ugaritasuna adieraztekoa.
Galtzuri hitzak ez du lekukotza handia utzi, baina txiki-txikia ere ez da:
galzuri.
1. (V-arr-oroz), galtxuri (AN; Lar, Izt C 44 y Lcq 174; galxuri H), gari-zuri (Lar (+ txuri), Lcq 173 (txuri), H (xuri)). Ref.: A (galzuri, galtxuri, gari).
"Candeal, trigo que hace el pan muy blanco" Lar. "Escanda, escandia, escaña, especie de trigo, galtxuria, gari zuria " Ib. "Albarigo o albarejo, trigo muy blanco, gari txuria " Ib. "Escanda, trigo desbarbado, el mejor" A s.v. gari. Cf. VocNav: "Galchuria: [...] escanda común (Valle de Bertizarana)". v. galbera, gainzuri (4), TXORI-GARI.
Baiña garian eta galtxurian etzuen kalterik egin. Ur Ex 9, 32. Gari-uzta, galtxuri mardula eta buruxkadun landarak biltzeko. 'Épeautre robuste' . Ibiñ Virgil 74. Galtzuri orailla erein dezakezu. 'Épeautre blond'. Ib. 71. Ogia gari-zurizkoa. "El pan candeal". Berron Kijote 48.
2. "Galtxuri (G-to), grano de trigo con su cascabillo" A.
Lehen idatzi bezala, galtzuri hitz elkartu da, gal- 'gari' + zuri hitzekin sortua. Hitz honen lekuko zaharrena Larramendiren hiztegikoa litzateke, 1745. urtekoa, eta beraz, Galzuriz toponimoak 463 urtez aurreratuko luke galtzuri izenaren lehenengo agerpena.