Mostrando entradas con la etiqueta Gasteiz. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Gasteiz. Mostrar todas las entradas

viernes, 19 de mayo de 2023

Gartziaasteisagastia toponimoa

 Toponimo luze hau behin jaso da, XV. mendean eta Arrasateko toponimia liburuan dago, 27. or.:


 Lekuko bakar hau 1475. urtekoa da eta jatorrizko testua lagungarria da: el mançanal que suelen dezir Garçia Asteyssagastia. Batetik, euskarazko toponimoan sagastia dena erdaraz el mançanal da. Bestetik, toponimoaren oinarrian antroponimo bat eta patronimiko bat daude, bata Gartzia da eta bestea Asteiz. Azken honek hasierako kontsonantearen galera jasan du, Jaunlopeasteisarana toponimoan bezala. Galdutako hori herskari ahostun bat zen, /g/ eta bi bokalen artean egonik, galera errazagoa gertatu zen. Patronimiko osoa, Gasteiz, Gastearena da, eta antroponimo hau Gartziarekin loturik dago, gertatutako aldaketa izan da -rtz- > -st-, euskal hitz batzuetan gertatu den bera, cf. bertze : beste, bortz : bost, beste adibide batzuen artean.

martes, 1 de diciembre de 2020

Jaunlopeasteisarana toponimoa

 Arabako toponimo honetaz hiru lekuko baino ez daude, guztiak Erdi Arokoak.
Documentación Municipal de la Cuadrilla de Salvatierra: municipios de Asparrena y Zalduondo (1332-1520) liburuan badira hiru lekuko, bi lekuko 11. agirian, 1469. urtean:

... que del lugar llamado Ururcullua, donde las dos aguas se juntan, ençima del valle de Jaunlopeasteisarana, que dizen e declara asi la dicha sentencia como los dichos testigos, que pusyeron y estaua vn mojon en el lugar llamado Emadantegui, alla donde las aberturas de las ayas.
[...]
E fallamos que debemos poner e pusyesemos dos mojones en vn logar en el dicho lugar llamado Vrurcullua, ençima del dicho balle de Jaunlopeasteizarana, donde se juntan las dos aguas.
Azken lekukoa, Jaunlopeasteisarangaiña, 11. agirian, 1454. urtean:
Et dende, pusieron otro mojon, cordel tirado, en Jaunlopeasteisarangaiña, cauo el mojon de los dichos de Zalduendo y de los vecinos de la aldea de Galarreta, señalando las fayas de cerca.
Azken toponimo honen beste lekuko bat beste liburu batean, Archivo Municipal de Salvatierra-Agurain. Tomo III. (1451-1500) izenburua duenaren 13. agirian, 1454. urtean:
... dende pusieron otro mojon cordel tirado en el lugar donde se llama Ydoya cavo otro grand robre faciendo sennales al otro robre e hayas mas cercanas, e dende pusieron otro mojon cordel tirado en Jaun Lope Asteri Arangainna cavo el mojon de los dichos de Zalduondo e de los vecinos de la aldea de Galarreta sennalando las hayas de cerca.
Bi toponimo ditugu eta lau lekuko. Toponimo nagusia Jaunlopeasteisarana da eta toponimo eratorria Jaunlopeasteisarangaiña, baita ere Jaun Lope Asteri Arangainna. Toponimo eratorriaz nabarmentzekoa litzateke sudurkaria, ematen duelako bigarren lekukoan sabaikaritzerik ez dagoela, baina ziurrenik grafia kontua da. Dena den, lekuko honen fidagarritasuna ez da handia, patronimikoa, behintzat, gaizki agertzen delako.
Toponimo nagusia Jaunlopeasteisarana da, eta banaketa eginez, Jaun + Lope + (G)asteiz + haran + -a litzateke. Guztiak elementu ezagunak eta, beharbada, arreta gehiago patronimikoak merezi du. Gaste(a) antroponimoaren patronimikoa litzateke, -iz atzizkia gaineratua. Belarea, bokal artean egonik, galduko zen aspaldi, toponimoan agertzen den bezala. Arabako hiriburuaren izenarekin dagoen antza ez da kasualitatezkoa, dirudienez, Gasteiz toponimoa Gaste(a) PI + -iz elementuz osaturik dago.