Lesandri toponimoa

Dimako Lesandri toponimoa bada baserri bat eta baita tontor bat ere. Lekuko zaharrik bildu gabe, nahi izatekoa da toponimoaren bizitza luzean aldaketa handirik ez jasotzea. Beraz, arriskuak badaude ere, Lesandri aztertuko dugu. Hasteko, elementu ezagunik ez dago, ez behintzat euskaraz. Hori dela eta kanpotiko izena izan liteke, hizkuntza ezezagun batean sortu eta, beharbada, beste hizkuntza batzuetako eremuak zeharkatu ondoren, euskal eremuan aztarrena utzi zuena. Mailegatzen diren elementuen artean, onomastikoak oso errazki igarotzen dira hizkuntza batetik bestera, eta horiek izaten dira antroponimiarenak. Lesandri izenaren bakartasuna euskal lurretan ulertzeko gako bat izan liteke antroponimo bat izatea, garai batean ezaguna eta erabilia eta gero ahaztua eta, zortea ianez gero, toponimo batean geratuko zen aspaldiko garaien mezu bezala.
Antroponimoa bazen, antzekotasuna kontuan hartuta, Alexandro izena egokiena izan liteke. Erdi Aroan Alexander bezala jasorik dago hainbat bilduma zaharretan, Iratxeko monasterioko eta Iruñeko katedraleko agiri zaharretan. Izen honen jatorriaz, J. Viejoren La onomástica asturiana bajomedieval tesian badu sarrera bat antroponimo honetaz, 279-280. or.:

Alexander (m.)
[...] Origen: De una forma latina ALEXANDER (Forcellini 5, 85-86), con variante ALEXANDRUS, que procede a su vez del fondo antroponímico griego (Dauzat 1951: 6; Dauzat 1977: 110; De Felice 1992: 53-54; Tagliavini 1, 92-93).
Aunque este nombre aparece vinculado a la tradición cristiana a través de una cincuentena de santos desde época romana reconocidos por la Iglesia (BiblSanctorum 1, 766-813), parece ser que el principal factor de su difusión en la Baja Edad Media europea, según opinión expresada por la generalidad de los autores citados, habría sido la amplísima tradición literaria e histórico-legendaria en tomo a la figura del rey de Macedonia Alejandro Magno (siglo IV a. C.), popularizada a través de múltiples composiciones en lengua románica a lo largo de los siglos XII-XIII y posteriores...

Badago Lope Garcia de Salazar-en Istoria de las bienandanças e fortunas liburuan Alixandre  aldaera, behin eta behin agertzen dena, adibidez, lehenengo kapituluan:

E fue poblada esta çibudad de Babilonia, como dicho es, por el dicho rey Mino en el tienpo de Abrahán patriarca e después reinó en ella Nabucodonosor e después Baltasar, su fijo, e después lo mató e conquistó el rey Darío e después la conquistó el rey Alixandre quando señoreó el mundo.

Eta Alixandre izenaz gain, Erdi Aroko Alexandre ere ez da ezezaguna. Izen honek izandako aldaeretatik sortuko zen Lesandri toponimoa, mendeen higadura jasan duena. Beharbada *Alexandri, genitibokoa izan zen Lesandri toponimoaren sorburua, Petrus latina Petri bezala egokitua izan bazen, Alexandrus > *Alexandri? Aldaketa bakarra hasierakoa izango zen, aferesia gertatu eta lehenengo bokala galduko zen. Ziurrenik ondoko erromantzeetako aldaera batetik euskarara igaro zen Alexandro izenaren aldaeretako bat, eta toponimoa sortu ondoren Lesandri bezala heldu zen gaurko egunera arte, ia aldaketarik gabe.