Otsakain toponimoa

Otsakain Nafarroako herri baten izena da. Lehenik M. Belasko eta P. Salaberriren analisiak eta ondoren jarri beharrezko iruzkina.
Mikel Belasko, bere Diccionario etimológico de los nombres de los pueblos, villas y ciudades de Navarra. Apellidos navarros liburuan toponimoa aztertu eta hau idatzi zuen, bere blogeko Osacáin sarreran:
"Significado. Probablemente lugar propiedad de una persona llamada Otsoko. De Otsoko, nombre de persona de origen vasco y cuyo significado es "lobico", y -ain, sufijo que indica propiedad.
Documentación antigua. Excoayn (1280, NEN); Ochacain, Ochacayn (1259, 1366, 1532, 1591, NEN); Osaquayn (1201, NEN); Miguel d'Otssacain (1239, DNLO nº 9); Ossacayn (1268, NEN); James d'Ochaquayn i d'Ochoquayn (1313, DNLO nº 164); Osocain, Osocayn, Ossocain, Ossocañ (1644, 1667, 1672, NEN); Oxocain (1280, NEN).
(Mikel Belasko; 1999: pp. 351)."
Hurrengo azterketa P. Salaberrirena da, Acerca del sufijo toponímico –ain izenburuko lanean, hauxe idatzi zuen:
"Otsakain (documentado como Ossocain, Oxocain en la Edad Media, Osocayn en el siglo XVII), por su parte, parece que procede, con bastante seguridad, de Otsoko".
Biek oinarri bera ikusten dute, Otsoko hipokoristikoa. Baina Belaskok jarri dituen Erdi Aroko lekuko gehienetan Otsakain ageri da. Badirudi Otsokain geroagokoa dela. Diferentzia txikia da, baina azaldu beharrekoa.
Otxoko toponimoari eskainitako sarreran eite bereko antroponimoaz aritu ginen eta Alfonso Irigoienen liburutik hartutako lekukoak jarri genituen, guztiak XIV. mendekoak. Lekuko zaharragoak badira, Iratxe eta Leireko agiri zaharretan daudenak, baina guztiak XI. mendetik hona agertu dira.
Bada antroponimo bat oso antzekoa, eta zaharragoa, Otsako, P. Salaberriren Izen ttipiak euskaraz liburuan aipatua, 154. or.:
"Otsako (Otsoa): Osaco (“Lekere”-n, Araba, 952, Ubieto, 1976, 64. Gizon izena da, NVP, 417)."
Antroponimoaren egitura gardena da, Otsa- 'Otso/Otso' + -ko > Otsako. Diferentzia txikia bada ere, Otsako behin baino ez da agertu, eta Otsoko/Otxoko hipokoristikoaren beste lekukoak gerora azaldu ziren.
Beraz, nahiz eta lekuko bakarra izan, Otsako + -ain > Otsakain toponimoa sortu zen, eta hala iraun du mende askotan gaur egunera heldu arte.
Baina Otsokain aldaera bada eta hori aztertu beharra dago. Erantzuna kronologiak ematen du, lehenik Otsako bazen eta Otsakain sortu, mendeak igaro et gero Otsoko/Otxoko eratu zen, Otsako jada hilik izango zen eta herri izenean indarrean zegoen hipokoristikoak eragina izan zuen, hala ere, nagusitu gabe, Otsakain aldaerak iraun zuelako.