Sakelu, Zakeku eta Zakekua toponimoak

 Sakeluko zeharra da Legutioko hegala, mazela. XX. mendeko lekuko batzuk daude Gerardo Lopez de Gereñuren Toponimia alavesa, seguido de Mortuorios o despoblados y Pueblos alaveses liburuan:

SAQUELU, término de Villareal.
ZAQUELUO, monte de Villarreal.

Lekuko zaharrena izan daiteke Luis de Eleizalderen Listas alfabéticas de voces toponomásticas vascas, XX. mende hasierakoa eta han Sakelu agertzen da.
Beste aldetik, Nafarroan bada Zakeku, Ituren eta Zubietako aurkintza bat. Lekuko zaharrenak XVII. mendekoak dira:

caquelu (1614)
caquelu (1660)
zaquelu (1728)

Azkenik, Bizkaian Zakelua zen Izurtzako toponimo bat, etxe bat. Nombres de familia y oicónimos en las fogueraciones de Bizkaia de los siglos XVII y XVIII liburuan XVIII. mendeko bi lekuko daude:

Zaquelua [N, TO]
Zaquelua (la casa de), Yzurza, a.1796, FogVizcayaMs.
Zaquelua (la caseria de), Yzurza, a.1745, FogVizcayaMs.

Nafarroako toponimoari buruzko aipatutako web orrian informazio etimologikoa dago, Andres Iñigoren Toponomástica Histórica del Valle de Santesteban de Lerín (Regata del Ezkurra) tesitik jasoa, 329 or.:

[...]
COM. LING.- Del latín *saccellu que en euskera se convertiría en zakelu, con paso s- > z- inicial (al igual que de saccu latino sale zaku en euskera), y de ll geminada a l. (Cf. ZAKELU en el capítulo de toponimia menor de Zubieta y ZAKUTO en Ituren y Elgorriaga). DESCR.- Situado en la ladera S del monte AMEZTIA, junto a AUNTZALEKU.
[...]

Liburu beraren orrialde batzuk aurrerago informazio gehiago dakar, 420. or.:

[...]
COM. LING.- Del latín *saccellu que en euskera se convertiría en zakelu, con s- > z-, al igual que de saccu latino sale zaku en euskera, más la conversión de -ll- geminada en -l- vasca (cf. ZAKELU y ZAKUTO en el capítulo de toponimia menor de Ituren). En Jaurrieta, en 1674, se documenta el topónimo Zakelua y en Isaba se constatan, bajo la denominación oral actual, las formas Sakulo y Sakulosaisa [GN DGPL]. DESCR.- Pequeño espacio de tierras de cultivo dentro de ZUBIETAKO LANDA, en la parte NE del núcleo urbano y contiguo al término denominado IRIONDOETA.
[...]

Dirudienez, saccu latinaren hitz eratorri bat du buruan, *saccellu, lekukotu gabea. Baina latinean bertan badago hitz oso antzeko bat, toponimoak egiteko egokiagoa, Sacellum izena, Antzinako Erroman gurtzeko erabiltzen zen espazio sakratu txiki bat. Oinarrian sacrum hitza egongo litzateke eta ondoren atzizki txikigarri bat.
Beraz, sacellum > zakelu gertatu zen eta, nahiz eta euskarazko hitza azken mendeetan bizirik ez izan, ondorengo toponimikoak utzi zituen, Araban, Bizkaian eta Nafarroan, eta horrek pentsarazten du inoiz euskaraz ere erabili zela, ez zela hiztun latinek leku batzuei emandako izena, Getaria edo, agian, Kapitate toponimoak bezala.