Andraotoleta toponimoa

Arabako toponimo honen lekuko batzuk badira, hasteko, G. Lopez de Gereñuren Toponimia alavesa: seguido de mortuorios o despoblados y pueblos alaveses liburukoa litzateke:
"ANDRATOLETA 1706, monte en Altube."
Beste lekuko guztiak Federico de Barrenengoaren Onomástica de la Tierra de Ayala 2 Toponimia (Términos), hainbat orrialdetan; 22. or.:
"ANDATOLETA.—Mojonera con Altube.—Pico (791 mts.).—Entre Merkatxi (que queda al N.E.) y Monzorrotz (al SO), donde termina un camino que viene, por encima del Txori, desde Pepe txiki (Zuia).—Véase ANDRAOTOLETA"
Hurrengo orrialdean, 23. or.:
"ANDRAKOLETA.—Variante recogida oralmente.—Véase ANDRATOLETA.
ANDRAOTOLETA.—Regato.—Mojonera con Altube (1670).
ANDRATOLETA.—Var. de ANDRAOTOLETA".
Eta azkenik, 25. or.:
"ARRETXUALTUAGA.—Mojonera con Altube. «Se la dio (posesión al lugar de Baranbio) en voz y en nombre de los demás puestos llamados de Arretxualtuaga, Andraotaleta, dro, a la salida de Las Caldas y fuentes de Bulbona al término y cumbre de Unzegassogorta dro. al mojón de Arreluze de entre la dha. ta de Zuya y Valle de Orozko y de la cumbre de Aguinamendi» (1660) (Zuia)."
Beraz, lekukoen agerpen dataz ordenaturik: Andraotaleta (1660), Andraotoleta (1670), Andratoleta (1706). Besteek datarik ez dute: Andatoleta eta Andrakoleta.
Lekukoen zahartasuna eta eta gehinegoa kontuan hartuz aztertzeko aldaera egokiena Andraotoleta litzateke, eta hortik besteak sortuko ziren. Zenbait aldaketa fonetiko izan dira, bokalen fusioa (Andratoleta), bokal asimilazioa (Andraotaleta?), kontsonante disimilazioa (Andrakoleta) eta Andatoleta, azaltzeko zaila. Toponimoaren luzerak eta bere esanahiaren galerak eragingo zuen aipatutako aldaketetan, baita ere euskararen galerak, beharbada arrazoi nagusia.
Andraotoleta ez da toponimo sinplea, lau elementu dituelako, bi antroponimikoak direnak, hasierakoak, Andra eta Gota, eta azkenekoak ola eta -eta lirateke.
Antroponimoaren sortaldeko aldaera Andregoto izan zen, Irigoienek bere Pertsona izenak euskaraz liburuan adierazi bezala:
"3.24. ANDREGOTO: Nicholay d’Andregoto, (1330, PN-XIV, F.Est., 228 orr.), Larraga-n; Andregoto, (1366, PN-XIV, F.Sang., 485 orr.), Sanguessa-n; Pero Martin Andregoto, (1350, PN-XIV, L.Mon.Est., 324 orr.), Lerin-en.
Ikus XIII menderako ANDREGOTO: Ad mea filia Andregoto dono toto illo qui fuit de don Eneco in Liaxe, (s. XI-XIII, El gran Pr. Nav., dok. 1); Andregoto, (s. XIII, El gran Pr. Nav., dok. 113).
Horrez gainera GOTO hutsik ere agertzen da (285): Goto, (1330, PN-XIV, F.Est., 286 orr.), Uillatuerta-n; Miguel Garçia, yermo de Goto, (1330, PN-XIV, F.Est., 287 orr.), Uillatuerta-n. Aurreko mendeetan bederen emakume-izena zen.
Leire-ko dokumentazioan ikus Andregoto, (f. 195, datarik gabe X-XII mendeetan).
————
285 Gentilizioan oinarritzen den anthroponymo visigothiko hau berez femeninoa da, maskulinoa Gota baitzen."
Dena den, Andregota ere ezaguna zen, Iratxeko eta Iruñeko katedraleko agirietan agertzen delako.
Baina sartaldean Andraota aldaera da aurkitzen dena. Libro Padrón de la Hacendera Raíz de la villa de Lequeitio (1510-1556) liburuan badira hainbat ale, Lekeition, Erdi Aroaren bukaeran, izen zabaldua zela erakusten dutenak. Lekukoak 1510-1566 urte ingurukoak dira:
"Andrraota de Çareca
Andraota de Arriaga
Andraota de Soloaran
Andraota de Malax
Andraota de Yartua
Andraota de Vnda
Andraota de Vrquiça
Andraota de Acha
Andrraota del Puerto
Andraota de Licona
Andraota de Leaegui"
Beharbada *Andragota izan da inoiz baina oraingoz lekukorik ez da aurkitu. Beraz, toponimorako Andraota + ola + -eta > *Andraotaolaeta bezalakoa sortu zitekeen, eta gero, mendeak igaro ondoren toponimoa Andraotoleta bihurtu zen, eta orduan hasi zen paperetan jartzen. Bitartean aldaketa gehiago gertatu ziren eta horrela heldu ziren toponimoaren hainbat aldaera XX. menderaino.