Nafarroako Zarrakaztelu herriko toponimo zaharren artean bazen Pueyo Blanco de Andrenita la Rayna izenekoa. Libro Becerro del Monasterio de Santa María de la Oliva (Navarra): Colección Documental (1132-1500) liburuan aipua badago, 48. agirian 1319. urtean. Toponimo luze honetan bi hizkuntza badaude, toponimoa erdarazkoa litzateke baina barruan euskarazko beste toponimo bat izango zuen. Hasierako zatia Pueyo blanco erdarazkoa litzateke eta ondorengoa euskarazkoa, Andrenita la Rayna. Andrenita antroponimoa litzateke eta ondoren dagoen la Rayna hori larraina izango litzateke. Beraz, toponimo euskaldun bat izango zen, gero toponimo erdaldun baten zati bihurtu zena.
Hala ere, ez da toponimoaren egitura interesgarria den bakarra. Barruko antroponimoa, Andrenita, bitxia da. Hasteko, ez da ageri beste inon. Analizatzea ere ez da erraza, ezagunetik ezezagunerako analisia eginez andre-n-ita izango genuke, andre izena ezaguna da, baita ere -ita atzizkia, erdaraz ohikoa izen arruntekin, baita hipokoristikoak sortzeko ere. Euskarazko antroponimian ere badira adibide batzuk, eta blog honetan proposatu dugu Otsaita toponimoa *Otsaita antroponimo berreraikitik sortua izan zitekeela.
Baina tartean /n/ bat geratzen da, azaltzeko zaila. Konponbidea erraza litzateke onartzen badugu tarteko sudurkari hori benetakoa ez zela. Hau da, zerbait gertatu zen, testua idazterakoan edo irakurtzerakoan, akats egin zuten eta <u> zena <n> bezala interpretatu zuten. Akats hori ez da ezezaguna, blog honetan bada adibide bat, Andransakorta toponimoaren lekukoen artean bada Andrausacorta bezalako bat.
Akats hori ere badago A. Irigoienen Pertsona izenak euskaraz liburuan:
"3.19. ANDREAUSA: Andreausa, casera del obispo [sic], (1366, PN-XIV, F.Est., 605 orr.), Esteilla-n (284).
————
284 Hala irakurririk dago edizioan. Ikus beherago Auso ere kasu berean. Andreansa ote da?"
Beraz, zuzenketa eginez gero benetan agertu behar zuena <Andreuita> izango zen, hau da, Andrebita. Izen hau elkartua litzateke, Andre eta Bita izenez osatua. Bita ezaguna da antroponimian. Txarabitana (http://euskal-onomastikaz.blogspot.com/2018/10/txarabitana-toponimoa.html) toponimoaren elementuak Atxa 'Aita' + Bita + haran + -a lirateke, Atxabita antroponimo elkartua izango zen toponimo honen oinarria. Eta bere emakumezko paraleloa Andrebita litzateke, Irigoienen aipatutako liburuan ere agertzen dena:
"4.13. ANDRE BITA, emakume-izena: illa casa de Andrebita (m° de Adoain), (datarik gabe, Leyre, f. 207). Ikus VITA hirugarren zerrendan."
Beraz, garai batean Andrebitalarraina toponimoa izango zen, eta gerora beste toponimo bat sortu zen, euskarazkoa barruan zeukana: Pueyo Blanco de Andrebitalarraina.
No hay comentarios:
Publicar un comentario