Txurisoloa toponimoa

 Txurisoloa da Gasteizko aurkintza bat. Izendegi ofizialean lekuko zaharrik ez dago. Gerardo Lopez de Gereñuren Toponimia alavesa, seguido de Mortuorios o despoblados y Pueblos alaveses liburuan toponimo hori badago, baita ere beste bat, Zaratekoa:

CHURISOLO, 1724, labrantío de Yurre. 1713, íd. de Zárate.

Toponimoek bi elementu dituzte, bukaeran solo hitza, soro hedatuagoaren aldaera eta oinarrian Txuri antroponimo hipokoristikoa dago, zuri izenondotik sortua, z- > tx- bilakaera jasan duela, hipokoristikoa egiteko. Txuriena toponimoan ere hipokoristiko bera dago. Egungo toponimoan artikulua ere bada.

Katalintxo eta Katalintxonea toponimoak

 Katalintxo da Oiartzungo etxe bat eta bide bat. Oiartzungo toponimia liburuan ere badago:

Katalintxone.
XV. mendetik gaur egun arte Katalintxo eta Katalintxone gisa dokumentatu da. Ahozko forma Katalintxo da.

XX. mendeko bigarren erdialdeko lekuko bat dago Iñaki Linazasororen Caseríos de Guipúzcoa liburuan:

KATALINTXO (prop.) Palacio ballara, Oiartzun

Katalintxoenea da Donostiako baserri bat, egun desagertua. Izendegi ofizialeko lekukoetan izen bat baino gehiago daude: Catalincho, Katalintxone, Katalintxoenea...
Lekuko gehiago Donostiako toponimia lanean agertzen dira:

KATALINTXOENEA: Catalinchoene (1841, casa, D.U.A.-B-10-II-362-2), Catalinchoene (1844, casa, D.U.A.-C-5-I-1691-1); Katalintxoene (1989, D.U.T.B.). 64-14-7, m. I-4.

Katalintxoren lekukoak ere badira, XX. mendekoa da Iñaki Linazasororen Caseríos de Guipúzcoa liburukoa:

KATALINTXO (col.) Alza, Donostia

XIX. mendekoa da Donostiako toponimia bilketa lanekoa:

Catalincho (1864, Casa de labor, N.P.G., 38 orr.).

Donostiako toponimoarekin bukatuz, XVIII. mendearen bukaerako lekuko zahar bat dago, Proyecto de ereccion de tres iglesias antemurales en San Sebastian. Hacia 1775 izenburuko lanean, Luis Murugarren egilea, BAP, 1980, Cathalinchoenea.
Dirudienez, Donostiako lekukoetan Katalintxo zein Katalintxoenearen lekukoak daude eta fenomeno bera gertatzen da Oiartzungo toponimoan, aipatutako liburuan, Katalintxo eta Katalintxone delako.
Azkenik, Errenteriako toponimoen artean Katalintxo ere bada. Etxe honen lekukotza 400 urtetan agertzen da:

1549     Cathalin
1819     Catelinchiquienea
1933     Katalincho-alde

Hiru lekuko eta hiru izen, azken bietan elementu txikigarriak daude, txiki, -txo, eta, beharbada, lehenengoan ere izan liteke <th> digrafoan egungo <tt> edo. Dena den, toponimo honek erakusten du izen batzuetan ezegonkortasuna izan dela. Hala ere, izenak ezberdinak badira ere, adierazitakoa bertsua litzateke.
Toponimo hauetan antroponimo hipokoristiko bat dago, Katalintxo, oinarrian Katalin(a) antroponimo emakumezkoa dago eta ondoren -txo atzizki txikigarria. Toponimoen banaketa geografikoa nahiko estua da, oso eremu txikian hainbeste Katalintxo agertzeak adieraziko luke garai batean hipokoristiko honek erabilera handia izan zuela.

Katalinpagoa toponimoa

 Katalinpagoa da Orozkoko pagadi bat. Izendegi ofizialean ez dago lekuko zaharrik eta, beraz, analisia egungo izenetik egingo da. Toponimoak bi elementu izango zituen, artikulua zenbatu gabe, bukaeran pago hitz arrunta eta oinarrian Katalin antroponimo emakumezkoa, Katalinaren aldaera. Katalinpozu toponimoaren sarreran informazio gehiago antroponimo honetaz.

Kataliñene toponimoa

 Kataliñene da Donostiako etxe bat. XX. mendeko bigarren erdialdeko lekuko bat dago Iñaki Linazasororen Caseríos de Guipúzcoa liburuan:

KATALIÑENE (prop.) Alza, Donostia

Donostiako toponimia bilketa lanean lekukoak XIX. mende erdiraino heltzen dira:

KATALIÑENEA: Catalinene (1844, casa, D.U.A.-C-5-I-1691-1), Cataliñene (1864, Casa de labor, N.P.G., 38 orr.); Kataliñene (1989, D.U.T.B.). 64-14-4, m. J-3.

XVIII. mendearen bukaerako lekuko zahar bat dago, Proyecto de erección de tres iglesias antemurales en San Sebastian. Hacia 1775 izenburuko lanean, Luis Murugarren egilea, BAP, 1980, Catalinaenea, Altzako etxeen artean. Testu berean beste aipu bat dago, beharbada Donostiako beste toponimo bat da, Catalinene.
Toponimoan bi elementu daude bukaeran genitiboa, eta bakar batean artikulua eta oinarrian antroponimo emakumezko bat, Katalin ala Katalina, izen bera da, baina aurreko mendeetan lehenak erabilera handiagoa izan zuen, egun ez bezala. Elantxobeko Katalinena toponimoan elementu berberak dira, nahiz eta bukaera apur bat ezberdina izan.

Katalinena toponimoa

 Bizkaiko Elantxobe herrian bazen Katalinena izeneko etxea, XVIII. mendearen bukaeran. Toponimoaren lekukoak daude Nombres de familia y oicónimos en las fogueraciones de Bizkaia de los siglos XVII y XVIII liburuan:

Catalinena [N, TO]
Catalinena (la casa de) [Elanchobe (uarrio y puerto de)], Ybarranguelua, a.1798, FogVizcayaMs.
Cathalinena (la casa de) [Elanchobe (uarrio y puerto de)], Ybarranguelua, a.1798, FogVizcayaMs.
Cattalinena (la casa de), Nachitua, a.1796, FogVizcayaMs. -/Ybarranguelua, a.1796, FogVizcayaMs.

Toponimoan hiru elementu daude, bukaeratik hasita, artikulua, genitiboa eta antroponimo bat, emakumezkoa, izan daiteke Katalin edo Katalina. Katalinpozu toponimoaren sarreran informazio gehiago antroponimo honetaz.

Zereintza toponimoa

 Zereintza da Berrizko baserri bat, Bizkaian. Izendegi ofizialaren arabera, ahoz Saintze eta Seintze da baina XVIII. mendeko lekukoetan beste bi izen agertzen dira, osoagoak, Zereinza eta Zereniza, Nombres de familia y oicónimos en las fogueraciones de Bizkaia de los siglos XVII y XVIII liburuan:

Cereinza [N, TO]
Zereinza (la casa de) [Berano (cofradia de)], Mallabia, a.1798, FogVizcayaMs.
Zereinza (la caseria de) [Sarria (cofradia de)], Berriz, a.1745, FogVizcayaMs., a.1796, FogVizcayaMs.
Zereinza (la caseria de) [Verano (cofradia de)], Mallavia, a.1796, FogVizcayaMs.
Zereinza (la caseria de) [Verano (valle de)], Mallabia, a.1745, FogVizcayaMs.

Cereniza [N, TO]
Zereniza (la casa de) [Berano (cofradia de)], Mallabia, a.1704, FogVizcayaMs.
Zereniza (la casa de) [Sarria (cofradia de)], Berriz, a.1704, FogVizcayaMs.

Toponimoa deitura ere izan zen eta bilaketa egin da Dokuklik web-gunean, Euskal Autonomi Erkidegoko eliza-agiriak biltzen dituen lekuan. Agiri hauek dira, jaio, ezkontza eta heriotza agiriak eta Zereinzaren lekukoak ugariak dira, XVI. mendearen erdialdetik:

Zerenizaren lekuko bakarra eskuratu da, XVI. mendearen bukaerakoa:

Bi aldaerek jatorri bera izan zuten, baina gero bereizketa gertatu zen eta ezberdintasun horren azalbide errazena da pentsatzea garai batean *Zerenitza izan zela. Gero, bokal arteko sudurkaria galdu zen, baina sudurkaritasuna ondoko bokaletan gertatu zen eta gero berriro ezarri zen, *Zerenitza > *Zerêîtza > Zereintza? Bilakera bera Abadiño toponimoan, gaztelaniazko Abadiano izenak gorde du izen zaharra, gero *Abadîô izan zen eta azkenik, euskaraz Abadiño sortu zen.
*Zerenitza izen zaharra da, sudurkariaren bilakaerak erakusten duenez, baina analisia egin daiteke, bukaeran -tza atzizki ezaguna genuke eta aurrekoa *Zereni, antroponimo bat izan daiteke. Latinez bada bat egokia, I. Kajantoren The Latin Cognomina liburuan aipatua: Serenus 261.
Erdi Aroan ere erabili zen, Albeldako kartularioak erakusten duenez: Serenus, 1. agiria, 921. urtean. Euskarazko egokitzapena izan bazen *Zereni bezalako bat sort zitekeen. Hala izan bazen toponimo ere oso zaharra izango zen, sudurkaria oraindik galdu gabea zelako.

Katalinperra toponimoa

 Katalinperra da Legutioko aurkintza bat. Izendegi ofizialeko lekuko zaharrena XX. mende hasierakoa da, Luis de Eleizalderen Listas alfabéticas de voces toponomásticas vascas bilduman, Katalinperra. Beste izen batzuk ere agertzen dira, Catalinsolo eta Catalin sagasti, batzuk aipatzearren. Baina ziurrenik interesgarriena da Catalainperra, data gabe. Ez da ohikoa ai > i laburketa, baina lekukoak badira, hala ere, bestelakoa ere gerta zitekeen, pentsatzea Katalinperra izen laburtua zela eta izena 'zuzentzea'.
XX. mendeko beste lekuko bat dago, Gerardo Lopez de Gereñuren Toponimia alavesa, seguido de Mortuorios o despoblados y Pueblos alaveses liburuan aurkitua:

CATALIMPERRA, término de Urbina.

Toponimoan bi elementu daude, bukaeran perra hitza, Arabako toponimian hitz ohikoa, Otxandaperra toponimoan, perra hitzaren informazio gehiago sarrera horretan dago.
Oinarrian Katalin antroponimo emakumezkoa dago, Katalinaren aldaera, Katalinpozu toponimoaren sarreran informazio gehiago.
Etimologia hau zuzena da jatorrizkoa Katalinperra bada, baina oinarrian *Katalain izango balitz, etimologia aldatu beharko litzateke. Lekuko gehiago beharrezkoak dira ziurtatzeko toponimo honen jatorrizko izena.

Erroma toponimoa

 Erroma da aurkintza bat, Albiztur eta Bodania-Goiatz udalerrien artean. Izendegi ofizialeko lekuko zaharrena XX. mende bukaerakoa da eta egun bezalakoa da. Toponimoaren interpretazioak ez du arazorik, Erroma, Italiako hiriburuaren izena delako. Ezin jakin izendapenaren arrazoia, baina aspaldiko hiriren aipamenak daude euskal toponimian, Babilonia toponimoa bezala. Behar bada Erromae antroponimoaren laburdura da, baina ezin jakin, lekuko zaharragoak beharrezkoak direlako. Jandrome toponimoaren sarreran aipatutako antroponimoa horren gaineko informazioa dago.

Katalinpozu toponimoa

 Arabako toponimo honek lekuko bakarra du eta, dirudienez, XX. mendeko lekukoa da, data gabe dagoelako eta Gerardo Lopez de Gereñuren Toponimia alavesa, seguido de Mortuorios o despoblados y Pueblos alaveses liburuan aurkitua da:
CATALIMPOZU, término de Barrundia.
-
Lekuko zaharrik ez badu ere, toponimoa oso argia da eta dituen bi elementuak asmatzeko errazak dira, bukaeran pozu dago, putzu hitzaren aldaera bat eta oinarrian Katalin antroponimo emakumezkoa, Katalinaren aldaera. Bilaketa egin da Dokuklik web-gunean, Euskal Autonomi Erkidegoko eliza-agiriak biltzen dituen lekuan. Agiri hauek dira, jaio, ezkontza eta heriotza agiriak eta Katalinen lekukoak daude XVI. mendearen erdialdetik:

Katalinaren lekukotza handiagoa da, XVI. mendearen hasieratik lekukoak oso ugariak dira:

Antroponimo honen jatorriaz informazio aberatsa dago A. Irigoienen Pertsona izenak euskaraz nola eman liburuan:

Julianategi toponimoa

 Julianategi da Donostiako baserri bat. Lekuko bat dago XX. mendeko bigarren erdialdekoa, Iñaki Linazasororen Caseríos de Guipúzcoa liburukoa:

JULIANATEGI (transf. en colonia infantil) Ibaeta, Donostia

Baina lekuko gehienak eta asko zaharragoak daude Donostiako toponimia bilketa lanean:

JULIANATEGI: Julianategui (1773, D.U.A.-D-16-1990-1), Julianategui (1818-1824, casería, D.U.A.-C-5-II-1715-4), Julianategui (1841, casa, D.U.A.-B-10-II-362-2), Julianategui (1842, O.P.A., H-574, nº 633), Julianategui (1860, D.U.A.-D-7-1-P.), Julianátegui (40) (1862, casa, D.U.A.-D-7-1-1), Julianátegui (1864, Casa de labor, N.P.G., 67 orr.), Julianategui (1933, E.B.S.S., 21 orr.), Julianategui (1963, caserío, H.SS., 240 orr.); Juliandegi, Juliandei (1989, D.U.T.B.). 64-13-1, m. E-3.

Toponimoak ez du zailtasunik, bukaeran -tegi atzizkia eta oinarrian Juliana antroponimo emakumezkoa. Herri berean Julianaenia toponimoa zegoen, antroponimo bera duela. Julianaren lekuko antroponimoak daude aipatutako toponimo horren sarreran.

Julianenea eta Julianaenia toponimoak

 Julianenea zen Errenteriako etxe bat, bi lekuko ezagutzen zaizkio, biak urte berekoak, XVIII. mende bukaeran:

1779     Juliananecoa
1779     Julianenea

Bigarren lekukoan bi aukera daude, Julian eta Juliana antroponimoak, baina besteak egitura argiagoa du eta emakumezkoaren alde egiten du. Beste elementuak genitiboa eta artikulua dira.
Errenteriako mugan Donostia dago eta han zegoen aztergai den beste toponimoa, Julianaenia, XIX. mendeko lekuko bakar batez ezaguna, Donostiako toponimia bilketan lanean aurkitua:

Julianaenia (1860, D.U.A.-D-7-1-P.).

Lekuko bakarra bada ere, egitura oso argia du eta Errenteriako toponimoaren elementu berberak ditu, nahiz eta azalez ezberdintasun batzuk izan.
Julianaren erabilera arrunta izan da azken mendeetan eta toponimo hauek sortuko ziren garaian lekuko ez gutxi daude, bilaketa egin da Dokuklik web-gunean, Euskal Autonomi Erkidegoko eliza-agiriak biltzen dituen lekuan. Agiri hauek dira, jaio, ezkontza eta heriotza agiriak eta XVI. mendearen hasieratik lekukoak jasorik daude:

Maiorako atxa toponimoa

 Maiorako atxa da Muxikako tontor bat. Izendegi ofizialeko lekuk zaharrenak XX. mende bukaerakoak dira eta ez da aldaketarik: maiorako atxa (1986, 1999)... Toponimoaren analisiak izen bakarra du eta argia dago azken elementua atx dela, haitz izenaren aldaera sartaldekoa, eta artikulua. Lehen elementuan, -ko atzizkiaz gain, Maiora antroponimoa genuke, beharbada *Maiorako antroponimo hipokoristikoa dago. Beste aukera litzateke hurbil *Maiora toponimoa izatea. Maiora antroponimo emakumezko honetaz, Maioregi toponimoaren sarreran informazio gehiago dago.

San Jurgi toponimoak

 San Jurgi hagionimo zaharra bi toponimotan gutxienez gorde da, biak Gipuzkoan, San Jurgi baserria, Arrasaten. Lekukoak XIX. mendearen erdialdetik hasten dira:

sanjurji (1857)
sanjurji (1989)  
sanjurji (1992)

Lekuko gehiago daude Arrasateko toponimia liburuan, 203.-204. or.:

Beste San Jurgi da Oñatikoa, hau ere baserria. Lekuko zaharrenetan erdal izena du:

sant gorge (1507-1514)
san jorge (1768-1862)
jorge (san) (1845-1850)

Hala ere, azken bi lekukoen garaian bazerabilten beste izen bat, egungoaren berdina:

sanjurgui (1857)
sanjurgui (1857-1864)
sanjurji (1989)

Bi toponimoak, beharbada antzinan, eliz eraikinak izango ziren eta gero baserri bihurtu ziren. Toponimoetan bi elementu daude, san 'done' eta Jurgi antroponimoa. Egitura bera dago Sanjurdi toponimoan, baina antroponimoa apur bat aldaturik dago. Aipagarria da bietan san agertzea eta ez done, beharbada garai berriagokoak direlako.