Gurtubai toponimoa

Gurtubai da Atxondoko bazter-auzo bat. Badira bi toponimo eratorriak, Gurtubaiganekoa eta Gurtubaibeaskoa, biak baserriak.
XVIII. mendeko lekuko ugari daude Nombres de familia y oicónimos en las fogueraciones de Bizkaia de los siglos XVII y XVIII liburuan, Gurtubai eta Urtubai aldaerak daudela:

Gurtubay [N, TO]
Gurtubay_Uecoa (la casa de), Axpee, a.1798, FogVizcayaMs.
Gurtubay_Ueytia (la casa de), Axpee, a.1704, FogVizcayaMs.
Gurtubay_de_Arriba (la casa de), Axpee, a.1704, FogVizcayaMs., a.1798, FogVizcayaMs.
Vrtubay_de_Suso (la caseria de), Axpe, a.1745, FogVizcayaMs.
Vrtubay_de_Yuso (la caseria de), Axpe, a.1745, FogVizcayaMs.

Gurtubay [N, NO]
Gurttubay (Josefa de) [Saldoxin (arrabal de)], Elorrio 18.1796, FogVizcayaMs.
Gurttubay viuda (ynquilina) (Monica de) [Ganondo (arrabal de)], Elorrio 18.1796, FogVizcayaMs.
Gurtubay (Agueda de Artteaga y) [San_Marttin (la caseria titulada de)] [Goytana (cofradia
de)], Mallavia 18.1796, FogVizcayaMs.
Gurtubay (Agueda de) [San_Martin (la casa de) (pr.n.res)] [Goytana (cofradia de)], Mallabia, a.1798, FogVizcayaMs.
Gurtubay (Agueda de) [Yburuch (la casa de) (pr.n.res)] [Goytana (cofradia de)], Mallabia, a.1798, FogVizcayaMs.
Gurtubay (Agueda de) [Zubicoa (la casa de) (pr.n.res)] [Goytana (cofradia de)], Mallabia, a.1798, FogVizcayaMs.
Gurtubay (Bauptista de) [Zenita_de_Suso (la caseria de)] [Arguineta (cofradia de)],
Echabarri (San_Agustin de), a.1704, FogVizcayaMs.
Gurtubay (Egueda de Arteaga) [Gurtubay_de_Arriba (la casa de) (pr.n.res)], Axpee, a.1798, FogVizcayaMs.
[...]
Urtubay (Juan de) [Pinondo (rabal de)], Durango, a.1704, FogVizcayaMs.
Vrtubay (Domingo de) [Araoz (la caseria de)], Arrazola, a.1745, FogVizcayaMs.
Vrtubay (Fran(cis)co de) [Vrtubay_de_Suso (la caseria de)], Axpe, a.1745, FogVizcayaMs.
Vrtubay (Juan de) [Vrtubay_de_Yuso (la caseria de)], Axpe, a.1745, FogVizcayaMs.
Vrtubay (Juan de) [Ycabe (la caseria de) (pr.n.res)], Axpe, a.1745, FogVizcayaMs.
Vrtubay (ynquilino) (Bap(tis)ta de), Axpe, a.1745, FogVizcayaMs.
Vrtubay (ynquilino) (Domeca de), Arrazola, a.1745, FogVizcayaMs.

Toponimoaren lekuko zaharragoak daude Dokuklik web-gunean, Euskal Autonomi Erkidegoko eliza-agiriak biltzen dituen lekuan. Agiri hauek dira, jaio, ezkontza eta heriotza agiriak eta XVI. mendetik lekuko ugariak badira:

Antza denez, Gurtubai > Urtubai bilakaera gertatu da. Ziurrenik aldaketa erraztuko zen toponimoaren elementuen gardentasuna galdu zenean.
Toponimoak bi elementu izango zituen, gurt-, gurdi hitzaren eratorpen aldaera eta ibai. Agerikoa denez, aldaketa bakarra gertatu da, erdiko silabako bokala aldatu da, i > u. Bi azalbide daude bokal aldaketarako, asimilazioa gertatu zen, u-i > u-u, hasierako bi silaben bokalen arteko aldaketa izango zen. Bestea, disimilazioa izan zitekeen, i-i > u-i, Jandustegi toponimoan bezala. Aldaketa horretan, toponimoaren azken bi silaben bokalen artekoa izango zen.
Toponimoaren etimologiaren alde esan daiteke hurbil erreka bat dagoela eta horrek sendotuko luke hemen egindako analisia. Hala izan zen, Gurpide  toponimoarekin batu liteke Atxondoko toponimo hau, bietan gurdi > gurt- bilakera agertzen delako.