Usanits toponimoa

Bidaxuneko (NB) toponimoa, XIX. mende hasieran bildutakoa. Izen honen informazioa Orpustanen Les noms des maisons de Bidache au début du XIXe siècle izenburuko lanean, 9. or.:
"Usanits : bien que l’apparence de ce nom soit très basque, il n’est guère explicable sous cette forme sans doute déjà altérée. Un nom de personne « Ucian(d) » d’ailleurs inexpliqué et cité en région gersoise du IXe au XIe siècle avec un suffixe patronymique serait assez improbablement maintenu ici."
Hemen aurkeztuko den analisia diferentea da, Otxando antroponimoa oinarri hartua. Bere patronimikoak baditu hainbat aldaera, tartean Otxandiz bada, eta hori litzateke, funtsean Usanits. Aldaketak batzuk badira, adibidez, o- > u-, dirudienez ez zaio arrotza Otxando izenari, kontuan izanik Uxando eta Usandizaga, blog honetan biak aztertuak. Beste aldaketa bat sudurkariari dagokio, nd > n soilketa gertatu delako. Aldaketa hau ez da ohikoa, baina toponimian badira hainbat ale, adibidez Nafarroako Lana herria, A. Irigoienek landa izenetik eratorria zela uste zuen.
Beharbada lehenengo txistukariak erakusten du oinarriaren izena Otsando zela, horregatik <s> grafema.
Usanits, beraz, Otsando-ren patronimikoa izan liteke, toponimo bihurtua. Baina kontuan izanik badirela hainbat herri izen -i(t)z bukaera dutenak, beharbada hemen latineko -is genitibo zaharraren ondorengoa bada. Jakinik patronimikoak egiteko -i(t)z atzizkia ere latinetik hartua dela, bietan jabego adierazlea dugu, bata seme-alabena, bestea lurrena edo dena delakoarena.

Usandizaga toponimoa

Usandizaga Azpeitiko toponimoa da, baserria.
Bildu den lehenengo agerpena Lope de Isastiren Compendio de la historia de Guipuzcoa liburuan dago, 114. or., Azpeitiko "casas solariegas" izenekoen artean Usandizaga aipatu zuen.
Iñaki Linazasororen Caseríos de Guipúzcoa liburuan, XX. mendeko bigarren erdikoan, Usandizaga baserri izena dago, "Loyola ballara" delakoan.
Toponimoaren azterketa etimologikoa egiteko, elementuen banaketa egin beharra dago, eta usandiz-aga bezala egin liteke. Azken zatia -aga atzizkia da, pluraltasuna adieraz dezake edo lekua, besterik gabe. Kasu honetan bigarren adiera izango litzateke, hasierako elementua kontuan izanik.
Usandiz- zatia patronimiko itxura du, eta oso antzekoak dira patronimikoak ezagunak dira, Otsando izenarenak, hain zuzen. Adibidez, Leireko agirien artekoan, Lope Ossandoiz, 125. agiria, 1087. urtekoa. Edo, beste bat jartzeko, Colección Documental del Archivo Municipal de Elorrio (1013-1519) liburuko Munio Ossandoç de Arroitta, 1. agiria, 1013. urtekoa.
Otxando izenaren patronimikoen artean aldaera ugari daude, Otxandoiz, Otsandoiz, Otxandiz, Otxandez, Otxandoz, Otsandoz, gehienak aipatzeko. Beraz, toponimo honetarako Otxandiz + -aga bezalako egitura oso agerikoa litzateke.
Azkeniz, u- hasiera Otxando-ren eratorrien artean bada, cf. Uxando toponimoa.