lunes, 18 de octubre de 2021

Txatxin antroponimoa

 Txatxin antroponimo hipokoristikoa behin baino gehiagotan agertzen da Erdi Aroko izkribuetan. Izen honi buruzko informazioa eta interpretazioa dago P. Salaberriren Izen ttipiak euskaraz liburuko 63. or.:

Martie, Martin, Martino, Martina, Matxin -> [...] Txatxin: Chachin Urragui (Arra., 1429, Crespo et al, 1996, 94, 95. or.), [...] Chachin de Ugartondo, [...] (Oñ., 1489, Zu., 1994, 34, 247, 254, 256, 261 eta 266. or.), [...] Chachin (Deba, 1525; Del Valle, 1934: 193).
Beraz, Salaberriren iritziz, Matxin > Txatxin. Lotura horretarako oztoporik ez dago, baina hurrengo mendeetako lekukoetan Txatxin ez zaio lotzen Matxin izenari, Joakini baizik. Horrela, Emiliano de Arriagaren Lexicón etimológico, naturalista y popular del bilbaino neto, 1896. urteko liburuan, 103. or.:
Chachín (Del e. Txatxin.) Familiarmente equivale al nombre de varón Joaquín.
Beste lekuko bat, XX. mendekoa, Juan San Martinen Eibar eta Elgetako toponomastika liburuko 70. or.:
TXATXIÑENEKUA
Txatxiñenekua Chachin, que significa “de Joaquín”, sito en el núcleo de casas de Urki, antiguo Urkidi. La mayoría de las mismas, junto con la ermita de San Lorenzo, han desaparecido con la construcción de la autopista.
Txatxiñenekua toponimoa azaltzeko, Txatxin hipokoristikoaren azalpena ematen du, Joakin izenean jatorria duela esanez.
Bi lekuko hauek erakusten dute azken bi mendeetan lotura egin dela Joakin eta Txatxin hitzekin, baina Erdi Aroko lekuko horietan ere lotura bera dago, edo horiek Matxin dute sorburu? Ezin ziur izan, erabileraren irizpidea kontuan hartu eta Erdi Aroan Joakin ez zen ezezaguna, baina erabilpen urrikoa zen, Matxin, aldiz, askoz gehiagotan agertzen da. Beharbada Matxin > Txatxin lotura benetakoa zen duela 500 urte, baina gero, aldaketa gertatu zen eta lotura berregin zen, Joakin eta Txatxin batuz.

No hay comentarios:

Publicar un comentario