miércoles, 13 de octubre de 2021

Burrunzizu toponimoa

 Burruntzizuko erreka Gipuzkoako toponimoa da, Belauntza eta Ibarra herrietakoa.
Beharbada lekuko zaharrena Archivo Municipal de Ataun (1268-1519) liburuko 18. agirian, 1409-1410. urteetakoan dago:

Estos son los seles que ha el solar de Amézqueta en la sierra de Aralar: primeramente Narue, otro sel de Fagabe que se llama Veyçeguisaroea, Otocor, Olaçaualsaroea, Gorostiaga Mendocarte, Ayençagui, Guereçiola, Salin, Arreyçaga, Burunçiçu, Heçiça çahalegui.
Agiri horren kopia batean Burançiçi dago, kakografia ziurrenik.
Toponimo honetan, erreka kenduta, bi elementu daude, burruntzi hitza eta -zu atzizkia. Hitz horrek aldaera ugari baditu, tartean buruntzi:
[...]
Tr. Propio de la tradición occidental. En textos vizcaínos, y en Iztueta y Zaitegi al menos, la forma documentada es burduntzi . Los guipuzcoanos emplean burruntzi, que tbn. hallamos en el vizcaíno Otxolua. v. gerren.
1. (V-ple-oroz-arr-ger-gip, G-azp-to, AN-gip; <burun-> IC 441, 446 y Mic; -nzi Lar, Añ, Aizk (G); VocCB Dv, Hb), burduntzi (V, G; -nzi Lar, Añ, Hb), buruntzi (G-goi). Ref.: A (burduntzi, burruntzi); Arin AEF 1926, 46; Iz ArOñ (burdüntzi), To (burruntziya), UrrAnz (búrduntzixa); BU Arano 215; Etxba Eib (burduntzixa); EI 382; Holmer ApuntV I 112; Elexp Berg (burduntzi).
Asador, varilla para asar.
[...]
4. (G-goi-to-bet), burduntzi (V-gip; A). Ref.: A; Iz ArOñ (burduntzixak) .
Libélula, caballito del diablo. " Burduntzixak, libélulas" Iz ArOñ. Cf. Casve: "Libellule, maribürduntzi, mariorratz". v. andereño (2).
[...]
8. " Burduntzi, espiga dañada de trigo" A Apend.
Aipagarria da bi lekukoen arteko ezberdintasunaz, zaharra Burunçiçu da eta egungoa Burrunzizu. Dardarkaria aldatu omen da, baina hori ere ez da ziurra, Erdi Aroko lekukoaren fidagarritasuna ez da erabatekoa.
Toponimoaren esanahia ere ez da argia, burruntzi hitzaren lehenengo adiera litzateke aukerakoena, baina ahaztu gabe jarritako beste biak, nahiz eta hauetan burduntzi baino ez izan. Baina orduan, toponimoaren esanahiak azalpena mereziko luke, nola burruntzi hitza toponimo baten oinarri izatera heldu zen?
Azken ohar bat, hitzen kronologiaz, Orotariko Euskal Hiztegiko lehenengo lekukoa Ibarguen-Cachopin kronikakoa da, XVI. mendearen bukaerakoa eta ontzat hartzen badugu Ataungo agiriko lekukoa hitzaren lekukotza ia 200 urtez aurrera liteke, XV. mende hasierakoa delako.

No hay comentarios:

Publicar un comentario