viernes, 17 de marzo de 2023

Antzin toponimoa

 Antzin da Nafarroako udalerri bat, Lizarrako merindadean.
Euskaltzaindiaren EODA datu basetegian informazioa dago Antzin toponimoaz, lekuko zahar eta berriak eta analisi etimologiko batzuk. Lekuko zaharrenak XI. mendekoak dira:

ancinç (1007 [1987])
ancin (1027)
ancin (1066?)
Lehenengo lekukoaren bukaeran <ç> dago baina gerora ez da berriz agertu. Horrelako galera azaltzeko zaila da eta litekeena da testuan akatsa izatea.
Aipatzeko lehenengo etimologia Mikel Belaskoren Diccionario etimológico de los nombres de los pueblos, villas y ciudades de Navarra. Apellidos navarros liburukoa da:
Probablemente 'lugar propiedad de una persona llamada *Anc-'. De *Anc- + -in, siendo el primer elemento un nombre de persona y el segundo un sufijo que indica propiedad. Ver en apéndice -in [Sufijo que aparece con frecuencia en los nombres de población navarros. Es resultado de la contracción de -áin > -in, conocido sufijo sobre el que no existe unanimidad en cuanto a su origen. Se acepta, sin embargo, que sufija antropónimos (nombres de persona), tanto indígenas como de origen latino (445. orr.)]. Comentario lingüístico: Julio Caro Baroja (80) propone nombre como Antius (Antianum) o Ancius. L.M. Mujika (81) apunta hacia Antiani o Santiani (82) y relaciona el topónimo con el nombre de la localidad alavesa de Antiñano. En Francia derivan de los antropónimos latinos Ansius y Antius los nombres de las poblaciones Ance, Anse, Ancey, Anché, Ancy, Ansac y Ansacq (83). Traducciones curiosas y explicaciones populares: A. Campión lo relaciona con vasco aintzira 'laguna'. En algunos libros se traduce como 'antigüedad', significado poco adecuado para un nombre de lugar.
Ondoren P. Salaberriren Acerca del sufijo toponímico -ain laneko aipua:
También tenemos Antzin, que no está documentado con final en -ain o similar, pero que según Caro Baroja (1945: 83-84) y Mujika (1982: 250) es fruto de la reducción -ain > in presente por ejemplo en Morentiain > Morentin. En situación similar se encuentran Aberin, Allin, Bearin y Lerin, para los que no se han encontrado, que nosotros sepamos, variantes en -ain.
Beraz, gutxienez badaude bi hurbilketa toponimoa aztertzeko orduan, batean uste da -ain > -in laburketa gertatu dena. Fenomeno horren lekukoak badaude beste toponimo batzuetan baina Salaberrik adierazten duen bezala, ez Antzin toponimoaren lekukoetan. Sarrera honetan azken iritziarekin bat egiten dugu eta azterketa etimologikoa bide horretatik joango da.
Toponimoan antroponimo bat izango zen *Sanzin, Santxo antroponimoaren hipokoristikoa. Badira bi toponimo hipokoristiko honekin sortutak direnak, Santsinenea etxea, Senperekoa, eta Santsinenea aurkintza, Zugarramurdikoa. Bi toponimoen oinarrian *Santsin dago, Santxo (edo aldaera bat) eta -in atzizkiaz sortuak. Beste toponimo bat gehitzekoa litzateke, Sansinena, Argentinako herri bat. Beharbada euskal jatorriko baten deitura hartuta sortu zen herri hori.
Hemen aurkeztutakoa zuzena bada, aldaketa bat gertatuko zen, toponimoa papereratu baino lehenago, txistukari disimilazio bat gertatu zen eta hasierakoa galdu zen. Hau oso bilakaera ezaguna da, Antso antroponimoa jatorri berekoa da eta berdin gertatu zen, disimilazio honen ondorioz, hasierako txistukaria galdu zuen.

No hay comentarios:

Publicar un comentario