Derandain toponimoa

 Derandain da Zornotzako auzo baten izena.
Lekuko zaharragoak daude Nombres de familia y oicónimos en las fogueraciones de Bizkaia de los siglos XVII y XVIII liburuan:

Derandai [N, TO]
Derandai_de_Yuso (la caseria de) [Dudea (cofradia de)], Amorebieta, a.1745, FogVizcayaMs.
Derandain_de_Auajo(la cassa de) [Dudea (cofradia de)], Amorebieta, a.1796, FogVizcayaMs.
Derandain_de_Arriua(la cassa de) [Dudea (cofradia de)], Amorebieta, a.1796, FogVizcayaMs.
Derandain_de_Suso(la caseria de) [Dudea (cofradia de)], Amorebieta, a.1745, FogVizcayaMs.
Deranday_de_Abajo(la casa de) [Dudea (cofradia de)], Amorebieta, a.1704, FogVizcayaMs.
Deranday_de_Suso(la casa de) [Dudea (cofradia de)], Amorebieta, a.1704, FogVizcayaMs.

Lekuko zaharrenak XV. mende erdialdekoak dira, Durangoko agiri zaharrak biltzen dituzten liburuetan daude. Horrela, lehenengoa Colección Documental del Archivo Municipal de Durango. Tomo I liburuko 9. agirian, 1443. urtean Estiualis de Derendayn izenekoa dago.
Ondoren, Colección Documental del Archivo Municipal de Durango. Pleitos. Tomo IV liburuko 1. agirian 1453. urtean Pero Peres de Derendayn dago.
Bildutako azken lekukoak Colección Documental del Archivo Municipal de Durango. Tomo II liburuan daude, 61. agirian 1483. urtean Estibalis de Derendayn eta, azkenik, 68. agirian 1487. urtean Marina de Derendayn.
Bildutako lekuko hauetan ikusten da bokaletan aldaketarik ez dagoela, baina geroagokoetan bai, hala, Bizkaiko fogerazioetan, XVIII. mendean aldaera bakarra Derandain da, zenbait lekukotan azkeneko -n ez da ageri, baina lehenagoko, geroagoko eta egungo ahoskerak argi uzten du sudurkaria egon, bazegoela.
Lehenengo lekukoetan Derendain dena, gerora Derandain bihurtua ageri da, eta horrela finkatu da. Derendain > Derandain aldaketan bokal asimilazioa gertatu da: e-e-a > e-a-a.
Toponimo honen aldaerak azaldu ondoren, etimologiari txanda heldu zaio. Berehala nabarmena da Gerendiain-en lehenengo lekukoekin duen antzekotasun nabarmena, Derendiain eta Derendain-en arteko diferentzia bakarra lehenengo /i/ da, eta hori azaltzeko zenbait bilakaera aurkez daitezke, -iai- bokal multzoa desegitea, adibidez. Edo bestela, gerta liteke toponimoa sortu zenean /i/ gabekoa izatea.
Edonola ere, Derandain eta Gerendiain-en arteko antzekotasuna azaldu beharra dago. Barruan egitura eta osagai berberak daudela argi dago, baina biak sortuak dira, bakoitza bere aldetik ala baten batek izena jaso al du? Hala izatekotan, Nafarroakoren bat sorburu izan liteke, ondoren nola edo hala Bizkaira eramana. Agian hori gertatuko zen Derendiain > Gerendiain bilakaera gertatu baino lehenago, baina hori ere ez da nahitanahiezkoa. Nafarroaren sorburuaren alde mintzo da -ain atzizkiz osaturiko toponimo multzo handia; Bizkaian, aldiz, -ain bukaerako toponimo kopuru oso txikia da, eta maiz jatorri ilunekoak dira. Formaren aldetik, harrigarria da, Gerendiain herri izenen kekukoetan aldaera ugari izan arren, ez da bakar bat aurkitu Derendain toponimoak ez duen /i/ bokalik gabe: Derendiain, Drendiain, Grendiain, Herendiain, Gerendian... Baina hori ere ez litzateke oztopo iraganezina.
Beraz, Derandain-en jatorria Gerendiain toponimoetarako proposatu den bera da, baina ezin ziur izan Derandain toponimoa Zornotzan sortu zen edo Nafarroatik izena ekarria zenik. Beraz, jatorrira itzuliz, toponimoaren oinarrian Terentius antroponimo latina litzateke, eta ondoren -ain atzkia erantsi zaio eta latineko *Terentiani euskaraz egokitu da Derandain sortuz.
Ez dira euskal toponimian Derandain eta Gerendiain aipatutako antroponimoa oinarria duten bakarrak, besteren bat badago, Mosterente toponimoa bezala.