Otsoeta Zornotzako baserria da.
Lekuko zaharrik ez bada ere, Erdi Aroko antroponimo bat dago, guztiz egokitzen dena, Otxoeta. Alfonso Irigoienek Pertsona izenak euskaraz liburuan hauxe jarri zuen:
"3.267. [...] Bada OCHOETA / OCHETA ere, seguru asko emakume-izena, eta baita-ere O[T]SOTA: Ochoeta, (1330, PN-XIV, F.Est., 236 orr.), Larraga-n; Ocheta de Saragueta, (1366, PN-XIV, F.Pamp.Mont., 550 orr.), (en la ciudat et Nauarreria de Pomplona); Osota, (1330, PN-XIV, F.Est., 300 orr.), Artaxona-n.
XIII menderako OCHOETA: Ochoeta, (1288 inguruan, El gran Pr. Nav., dok. 498)".
Irigoienek eman zituen lekuko guztiak nafarrak ziren, XIII-XIV. mendeetakoak; beraz, Zornotzako toponimo honek lekuko bat gehiago biltzen du, toponimikoa, beharbada lehenengoa, eta Bizkaikoa. Horrek adieraziko luke antroponimo honek agiri zaharretan bildutako hedapena baino handiagoa ezagutu zuela.
Antroponimoaren elementuak Otxoa antroponimoa eta -eta atzizki hipokoristikoa, erromantze batetik mailegatua, Irigoienek adierazten duen bezala beste lan batean, De re philologica linguae uasconicae V liburuan bildutako Formación de hipocorísticos en la onomástica medieval de área vascónica, 19. orrialdean.
Nabarmentzekoa da toponimoaren afrikatua, Irigoienen lekuko ia guztiek <ch> dute, Osota izan ezik, eta hau ziurrenik egun <ts> digrafoz idatziko genuke, Otsoeta bezala. Beraz, toponimoak afrikatu zaharra gordeko luke.
Beste aukera etimologiko bat litzateke otso animalia izenari -eta atzizki multzogarria eranstea, baina toponimian ez da ohikoa horrelako egitura. Horri gaineratu behar zaio etxe izena dela eta horiek, blog honetan behin eta berriz ikusi bezala, normalean antroponimo batez osaturik daude.
Beraz, Otxoeta antroponimoaren lekuko toponimiko bat litzateke Zornotzako Otsoeta baserria.
jueves, 20 de septiembre de 2018
martes, 18 de septiembre de 2018
Otzango toponimoa
Otzango Zumaiako toponimoa da, baserri baten izena.
Iñaki Linazasororen Caseríos de Guipúzcoa liburuan ere, Oikiako haranerako Otzango baserria bada.
Baina lekuko zaharragoak badira, Erdi Arokoak.
Documentación medieval del Archivo Municipal de Zumaia (1256-1520) liburuko lekukoak dira:
Iohan Martiniz d’Ochango, 1344. urtekoa, 6. agiria; don Beltrán Martiniz d’Ochango, 1344. urtekoa, 6. agiria; Iohan Martinis d’Ochango, 1344. urtekoa, 7. agiria; don Beltrán Martiniz de Ochango, 1344. urtekoa, 7. agiria.
Baina badira grafia diferentea duten lekukoak:
Pedro de Osango, 1495. urtekoa, 53. agiria; Catalina de Osango, 1503. urtekoa, 55. agiria; don Martín de Osango, 1520. urtekoa, 86. agiria.
Kontuan izanik herri bereko lekukoak direla eta toponimo berari buruz ari direla, gerta liteke grafien diferentzia ahoskerakoa islatzea? Ziurrenik kasu guztietan afrikatua ahoskatzen zen baina eskribauek grafietan diferentzia egin zutela batzuek <ch> idatzi zuten nabarmentzeko afrikatua zela eta besteek <s>, nabarmentzeko artikulazio modua, egungo Otsango idatziko genukeena.
Hala ere, azken urteetako lekukoak bat datoz toponimoa Otzango dela, beharbada txistukari neutralizazioa ere Zumaiaraino heldua da, eta horregatik afrikatuak batu dira, sartaldeko euskaran bezala, eta ondorioa ahoskera hori da.
Etimologiari buruz, Otsango antroponimoa toponimo bihurtu zen, Otxango toponimoa bezala. Oinarria Otxoa antroponimoa eta atzizkia -ngo lirateke.
Iñaki Linazasororen Caseríos de Guipúzcoa liburuan ere, Oikiako haranerako Otzango baserria bada.
Baina lekuko zaharragoak badira, Erdi Arokoak.
Documentación medieval del Archivo Municipal de Zumaia (1256-1520) liburuko lekukoak dira:
Iohan Martiniz d’Ochango, 1344. urtekoa, 6. agiria; don Beltrán Martiniz d’Ochango, 1344. urtekoa, 6. agiria; Iohan Martinis d’Ochango, 1344. urtekoa, 7. agiria; don Beltrán Martiniz de Ochango, 1344. urtekoa, 7. agiria.
Baina badira grafia diferentea duten lekukoak:
Pedro de Osango, 1495. urtekoa, 53. agiria; Catalina de Osango, 1503. urtekoa, 55. agiria; don Martín de Osango, 1520. urtekoa, 86. agiria.
Kontuan izanik herri bereko lekukoak direla eta toponimo berari buruz ari direla, gerta liteke grafien diferentzia ahoskerakoa islatzea? Ziurrenik kasu guztietan afrikatua ahoskatzen zen baina eskribauek grafietan diferentzia egin zutela batzuek <ch> idatzi zuten nabarmentzeko afrikatua zela eta besteek <s>, nabarmentzeko artikulazio modua, egungo Otsango idatziko genukeena.
Hala ere, azken urteetako lekukoak bat datoz toponimoa Otzango dela, beharbada txistukari neutralizazioa ere Zumaiaraino heldua da, eta horregatik afrikatuak batu dira, sartaldeko euskaran bezala, eta ondorioa ahoskera hori da.
Etimologiari buruz, Otsango antroponimoa toponimo bihurtu zen, Otxango toponimoa bezala. Oinarria Otxoa antroponimoa eta atzizkia -ngo lirateke.
Otxango toponimoa
Arabako toponimoa, Aletxa ingurukoa. Bi lekuko daude José Antonio González Salazar-en Montaña alavesa. Comunidades y pastores liburuan, 279. orrialdean. Testuen agiria 1825. urtekoa da; beraz, duela bi mendeko lekukoak dira: "paraje que llaman OCHANGO" eta "sitio [...] llaman OCHANGO".
Analisi etimologikoari dagokionez, antroponimo hutsa litzateke, gero toponimo bihurtua. Otxango antroponimoaren oinarria Otxoa izango zen eta -ngo atzizki hipokoristikoa. Blog honetan badira Otxango antroponimoaren lekuko zahar batzuk, Otsanko antroponimoa eta Otsango antroponimoa.
Badirudi toponimo hila dagoela, hala ere, lekuko zahar honek Erdi Aroraino eraman behar du bere sorrera, Otxango-ren lekuko urriak oso zaharrak direlako.
Analisi etimologikoari dagokionez, antroponimo hutsa litzateke, gero toponimo bihurtua. Otxango antroponimoaren oinarria Otxoa izango zen eta -ngo atzizki hipokoristikoa. Blog honetan badira Otxango antroponimoaren lekuko zahar batzuk, Otsanko antroponimoa eta Otsango antroponimoa.
Badirudi toponimo hila dagoela, hala ere, lekuko zahar honek Erdi Aroraino eraman behar du bere sorrera, Otxango-ren lekuko urriak oso zaharrak direlako.
martes, 11 de septiembre de 2018
Otsango antroponimoa
Donemiliaga Kukulako kartularioan 952. urtean, 64. agirian Osango aipatzen da. Inoiz pentsatu izan da Osango toponimoa zela, baina aspaldian G. Lopez de Gereñuk, bere Toponimia alavesa: seguido de mortuorios o despoblados y pueblos alaveses liburuan, Arabako mortuorio delakoez ari denean zailtasunak baditu:
"185. OSANGO. — No podemos asegurar que sea realmente un “mortuorio”, puesto que el único dato encontrado es de 1 de julio de 952, en que Diego Beilaz cede sus bienes a San Millán, y en ellos vemos citado, entre Anguella (despoblado) y Urbina, “Osango, cum casas, ecclesia et cum sua hereditate” (4, pág. 58). Llorente afirma que Orango es una variante del pueblo de Orenin, cuya situación queda bastante lejos de Anguella y Urbina".
Andres de Mañarikua ikertzailearen arabera, Osango hau ez litzateke toponimoa, antroponimoa baizik, bere “Vizcaya, siglos VIII al XI. Los orígenes del señorio” honakoa idatzi zuenean:
“La donación de Diego Vélaz siempre hace preceder la preposición «in» al nombre del lugar en que se sitúan las personas o bienes donados: «In Alava... In Sancti Vicentii... In Anguella...» Y a continuación del topónimo, consigna el nombre de las personas donadas y sus bienes. En nuestro caso se prescinde de la partícula «in» y no se mencionaría ninguna persona. El diploma dice: «In Anguella tres casatos: Sancio, Tellu, Beila; Osango, cum casas, ecclesias et cum sua hereditate». Y ello nos induce a pensar que Osango no es nombre de lugar; sino de persona, residente en Anguella. Un siglo después (1053) encontramos el patronímico «Ossandoç», que supone el nombre de varon Ossando y es conocido el nombre vasco medieval de mujer Otsanda.
La misma razón nos hace pensar que Urrana, que ha sido identificado con Durana, mencionado por el documento de las rejas en Arrazua, no es en la donación de Diego Vélaz nombre de lugar, sino de persona, vecina de la villa de Ulibarri. Que tal nombre existiera lo prueba el documento fundacional de San Agustín (1053) que menciona a «Nunuto Miotaco ad una cum uxor sua Urrana»”.
Otsango litzateke Otxoa ezagunaren hipokoristikoa, Otsanko bezalakoa, baina azken honentan atzizkia -nko bazen, Otsango-rena -ngo litzateke. Biak atzizki beraren aldaerak, hala ere, kilometro gutxitan diferentzia nabarmena izango zen, Errioxan arkaismoa eta Araban, aldiz, berrikuntza.
Grafiaren aldetik aipatzeko bakarra <s> litzateke, ziurrenik islatzeko egun <ts> idazten duguna.
"185. OSANGO. — No podemos asegurar que sea realmente un “mortuorio”, puesto que el único dato encontrado es de 1 de julio de 952, en que Diego Beilaz cede sus bienes a San Millán, y en ellos vemos citado, entre Anguella (despoblado) y Urbina, “Osango, cum casas, ecclesia et cum sua hereditate” (4, pág. 58). Llorente afirma que Orango es una variante del pueblo de Orenin, cuya situación queda bastante lejos de Anguella y Urbina".
Andres de Mañarikua ikertzailearen arabera, Osango hau ez litzateke toponimoa, antroponimoa baizik, bere “Vizcaya, siglos VIII al XI. Los orígenes del señorio” honakoa idatzi zuenean:
“La donación de Diego Vélaz siempre hace preceder la preposición «in» al nombre del lugar en que se sitúan las personas o bienes donados: «In Alava... In Sancti Vicentii... In Anguella...» Y a continuación del topónimo, consigna el nombre de las personas donadas y sus bienes. En nuestro caso se prescinde de la partícula «in» y no se mencionaría ninguna persona. El diploma dice: «In Anguella tres casatos: Sancio, Tellu, Beila; Osango, cum casas, ecclesias et cum sua hereditate». Y ello nos induce a pensar que Osango no es nombre de lugar; sino de persona, residente en Anguella. Un siglo después (1053) encontramos el patronímico «Ossandoç», que supone el nombre de varon Ossando y es conocido el nombre vasco medieval de mujer Otsanda.
La misma razón nos hace pensar que Urrana, que ha sido identificado con Durana, mencionado por el documento de las rejas en Arrazua, no es en la donación de Diego Vélaz nombre de lugar, sino de persona, vecina de la villa de Ulibarri. Que tal nombre existiera lo prueba el documento fundacional de San Agustín (1053) que menciona a «Nunuto Miotaco ad una cum uxor sua Urrana»”.
Otsango litzateke Otxoa ezagunaren hipokoristikoa, Otsanko bezalakoa, baina azken honentan atzizkia -nko bazen, Otsango-rena -ngo litzateke. Biak atzizki beraren aldaerak, hala ere, kilometro gutxitan diferentzia nabarmena izango zen, Errioxan arkaismoa eta Araban, aldiz, berrikuntza.
Grafiaren aldetik aipatzeko bakarra <s> litzateke, ziurrenik islatzeko egun <ts> idazten duguna.
Otsanko antroponimoa
Antroponimo galdu hau hiru aldiz agertu da Donemiliaga Kukulako kartularioan. Lekuko zaharrena Uzanco bezala dago: Uzanco de Refoio, 940. urtekoa, 27. agiria.
Hamaika urte geroago beste aldaera bat izango genuke, Ozanco: vinea de Ozanco [transkribapenean Oranco], eta bi lerro beherago: a[g]ro de Ozanco. Esan bezala, biak 951. urtekoak, 62. agirian.
P. Salaberriren Izen ttipiak euskaraz liburuan Otxanko, Otsango hipokoristikoak aipatu zituen eta Errioxako Uzanco, Ozanco horiek hipokoristiko honen lekuko zaharrenak lirateke, duela mila urte baino zaharragoak.
Uzanco-ren lehenengo bokalaren aldaketa blog honetan dauden toponimo batzuetan ere bada, hala nola, Uxando, Usandizaga eta Usanits. Beraz, Otxoa-ren hainbat eratorritan gertatutako fenomeno litzateke.
*Otsanko-ren egitura ezaguna da, batetik otsa- 'otso/Otso' eta atzizkia -nko, Otxanko bezala, belare ahoskabea gordetakoa.
Grafiaren aldetik, susmatzekoa da <z> erabiliko zutela afrikatua idazteko, grafia egokia ez zutelako.
Hamaika urte geroago beste aldaera bat izango genuke, Ozanco: vinea de Ozanco [transkribapenean Oranco], eta bi lerro beherago: a[g]ro de Ozanco. Esan bezala, biak 951. urtekoak, 62. agirian.
P. Salaberriren Izen ttipiak euskaraz liburuan Otxanko, Otsango hipokoristikoak aipatu zituen eta Errioxako Uzanco, Ozanco horiek hipokoristiko honen lekuko zaharrenak lirateke, duela mila urte baino zaharragoak.
Uzanco-ren lehenengo bokalaren aldaketa blog honetan dauden toponimo batzuetan ere bada, hala nola, Uxando, Usandizaga eta Usanits. Beraz, Otxoa-ren hainbat eratorritan gertatutako fenomeno litzateke.
*Otsanko-ren egitura ezaguna da, batetik otsa- 'otso/Otso' eta atzizkia -nko, Otxanko bezala, belare ahoskabea gordetakoa.
Grafiaren aldetik, susmatzekoa da <z> erabiliko zutela afrikatua idazteko, grafia egokia ez zutelako.
martes, 4 de septiembre de 2018
Otxandarri toponimoa
Toponimo hau arabarra da, Villaverde herrikoa, Lagrán-etik hurbil. Lekuko bakarra dago, G. Lopez de Gereñuren Toponimia alavesa: seguido de mortuorios o despoblados y pueblos alaveses liburuan jasoa:
"OCHANDARRI, 1770, labrantío de Villaverde."
Toponimoa dagoen bezala, Otxanda + harri bezalako egitura izan lezake. Hala ere, Otxandibar toponimoan ikusi bezala, antroponimoaren azken bokala galdu zen eta ez dago erabateko ziurtasunik
antroponimoa Otxando edo Otxanda izateko. Gainera, toponimoaren lekuko bakarra nahiko berankorra da, eta herri hartan euskara aspaldi galdua izango zen.
Otxando eta Otxanda antroponimoen lekuko zuzenak kontuan hartuz, badirudi emakumezko izenak bizitza luzeagoa izan zuela, Erdi Aroa bukatu ondoren ere erabilia izan zen. Beraz, Otxanda izenak aukera gehiago izango zituen toponimo honetako oinarria izateko. Dena den, ziurtasun maila handiagoa izateko, lekuko gehiago eta zaharragoak beharrezkoak lirateke.
"OCHANDARRI, 1770, labrantío de Villaverde."
Toponimoa dagoen bezala, Otxanda + harri bezalako egitura izan lezake. Hala ere, Otxandibar toponimoan ikusi bezala, antroponimoaren azken bokala galdu zen eta ez dago erabateko ziurtasunik
antroponimoa Otxando edo Otxanda izateko. Gainera, toponimoaren lekuko bakarra nahiko berankorra da, eta herri hartan euskara aspaldi galdua izango zen.
Otxando eta Otxanda antroponimoen lekuko zuzenak kontuan hartuz, badirudi emakumezko izenak bizitza luzeagoa izan zuela, Erdi Aroa bukatu ondoren ere erabilia izan zen. Beraz, Otxanda izenak aukera gehiago izango zituen toponimo honetako oinarria izateko. Dena den, ziurtasun maila handiagoa izateko, lekuko gehiago eta zaharragoak beharrezkoak lirateke.
Otsandagorta toponimoa
Otsandagorta Zeanuriko baso baten izena da. Toponimo honetan afrikatu jatorrizkoa agertzen da, eta gauzak zuzen eginez gero, badirudi aspaldiko ahoskapena gorde dela. Ohar hau egin beharrekoa da, izan ere, Otxanda bezalako toponimoaren afrikatua <tx> da, eta Otxanda antroponimoaren lekuko ia guztietan <ch> bezala transkribaturik daude; beraz, egun <tx> idatzi beharko litzateke.
Bigarren elementua gorta da, eta korta hitz ezagunagoaren aldaera litzateke. Egun korta 'ikuilu' bada ere, lehenago 'saroi' bezala ezaguna izan zen, eta hori izango zen Otsandagorta toponimoan ere.
Bigarren elementua gorta da, eta korta hitz ezagunagoaren aldaera litzateke. Egun korta 'ikuilu' bada ere, lehenago 'saroi' bezala ezaguna izan zen, eta hori izango zen Otsandagorta toponimoan ere.
Suscribirse a:
Entradas (Atom)