martes, 11 de agosto de 2020

Andrioena toponimoa

 Andrioena baserria Bizkaiko Ibarrangelu herrian dago.
XVIII. mende bukaerako lekukoak badaude Nombres de familia y oicónimos en las fogueraciones de Bizkaia de los siglos XVII y XVIII izeneko liburuan:

Andrioena [N, TO]
Andrioena (la casa de), Ybarranguelua, a.1796, FogVizcayaMs.
Andrioena (la casa de) [Acorda (partido de)], Ybarranguelua, a.1798, FogVizcayaMs.

Azken 200 urteetan, gutxienez, toponimoa ez da aldatu. Ziurrenik baditu urte gehiago, jakinik oinarrian antroponimo bat dagoela, ahaztu gabe -(r)en + -a, ohikoak etxe izenetan.
Esan bezala, oinarrian antroponimo bat badago, Andrio, ziurrenik. Hau Andres (edo Ander) izenaren aldaeretako bat, A. Irigoienek bere Pertsona izenak euskaraz liburuan azaltzen duen bezala:
1.16. ANDREAS, ANDRES (arrunta), ANDRIU (Leiç.) (35), ANDER (Ar. G.) (36) (Satr.) [...]
Ikus XIV menderako ANDREO, ANDRIO, ANDREU, ANDREUA, azkenengo hau emakume-izena, eta seguru asko ANDREOTA ere bai, ANDREA, ANDRES, ANDRESA, azkenengo hau emakume-izena, Nafarroan: Andreo de Larraona, (1366, PN-XIV, F.Est., 611 orr.), Esteilla-n; Sancho d’Andrio, (1366, PN-XIV, F.Sang., 449 orr.), Sant Martin d’Unx-en; Andreu, (1366, PN-XIV, F.Sang., 452 orr.), Cassada-n; dono Andreua, (1366, PN-XIV, F.Sang., 481 orr.), Sanguessa-n; Andreota, (1366, PN-XIV, F.Est., 610 orr.), Esteilla-n; Andrea, fijo de Miguel Maestro, (1330, PN-XIV, F.Est., 284 orr.), Auerin-en; Andres, fijo de Johan Blazquiz, (1350, PN-XIV, L.Mon.Est., 339 orr.), Bargota-n; dona Andresa, (1330, PN-XIV, F.Est., 261 orr.), Andossieylla-n. Ikus hirugarren zerrendan ANDRENET.
Nafarroan 1350 urterako Sant Andres hagionymoa agertzen da, (PN-XIV, Mon., 390 orr.), hamasei urte geroago Sant Andreo dena, (1366, PN-XIV, F.Pamp.-Mont., 556 orr.) (38).
————————————————
35 Leiçarraga: ‘Andriu, gucizco borthitza “, 1198 orr. (Testamentv berrian diraden icen propri Hebraico eta Greco batzuén declarationea).
36 Obr. Compl., “Egutegi Bizkattarra” (1897), 1008 orr., “Ander, (Andrés,…)”.
38 Patxi Salaberri-k diost Nafarroako hagiotoponimian Sandiandore edireiten dela Lerga-n eta Leatxe-n. Iturrian Erdi Aroko latinezko Sancti Andreae legoke, agian Andreo formarekin gurutzaturik, eta metathesiaren eraginez. Ikus JUSTINO sarreran Sandixusti dela-ta gai honezaz eginik ditudan oharrak.
Antroponimo honen aldaeretan Andrio bazen, Erdi Aroan ezaguna zena. Gero, Hegoaldeko Euskal Herrian, behintzat, Andres nagusituko zen, gaztelaniatik jasoa.
Lekuko zahar honek, beharbada, Erdi Aroraino eramango gintuzke, baina zehaztasun gehiago izateko jakin beharko genuke Andrio aldaeraren desagerketa data.

No hay comentarios:

Publicar un comentario