Jaolatza toponimoa

 Jaolatza bi herritako toponimoa da, Gipuzkoan. Elgetan baserria eta basoa da eta Bergaran, aldiz, etxe bat.
Elgetako toponimoaz informazio ugari jasoa da Juan San Martinen Eibar eta Elgetako toponomastika = Toponomástica de Eibar y Elgeta izeneko liburuan,  121. or.:

Jaolatza (Jalotza) (E)
1448, El Abad de Jaunsolaza (EAU, p. 42).
1512, casa Jaolaza (J. C. Guerra, Ob. cit., p. 270).
1567, Valle de Jaloza y Jaolaza (Torre medieval. EAU, p. 115; y en las pp. 154-155 se lee sucesivamente Jaolaza. En el s. XVI y parte del XVII llevaba el nombre Jaolaza el propio barrio de Ubera, EAU, p. 115).
1571, top. Iaolaça (Garibay, Compendio Hist. de España, Lib. XV, cap. X).
1625, casa Jaolaza (CHG).
1857, casa Jaolaza (Nomenclátor).
1928, casa Jaolaza (Hab.: José María Ascasibar).
1974, casa Jaolatza (Jalotza) (CG. Lin.).

Toponimoaren lekuko gehienetan aldaera bakarra dago, Jaolatza, baina lehenengoa, nahiko ezberdina da, Jaunsolaza. Lekuko hau zuzena bada, aldaketa batzuk gertatu dira, gainera nahiko goiz, XVI. mende hasieran bazegoen egun finkatutako aldaera. Beraz, Jaunsolaza > Jaolatza bilakaera azaldu beharrekoa da.
Kasu paraleloa Saontx patronimikoan dago, K. Mitxelenaren El genitivo en la onomastica medieval lanean aipatua eta azaldua:

... en unos textos vascos breves contenidos en una crónica redactada en Vizcaya a finales del siglo XVI ocurren los patronímicos Onsaluch y Saonch, traducidos por Gonçalez y Saez. Cf. para el primero el vizc. atx, bakotx de aitz, bakoitz, etc. y para el segundo el patronímico navarro Sanoiz, Sanoyz, que se documenta abundantemente por lo menos en el siglo XIII. No hay duda de que procede de Sansoiz, y la pérdida por disimilación de la silbante interior (al contrario que en el nombre Anso) debió de ser suficientemente antigua para permitir una evolución Sansoiz > Sanoiz > *Sâoch > Saonch.

Jaolatza toponimoan bilakaera hauxe izango zen: Jaunsolatza > *Jaunolatza > Jaolatza, sudurkaria ez zen berriz agertu, eta eginez gero nl bezalako kontsonante elkarketa izango zen eta berriro soilduko zen, l geratuz. Harrigarria da, dena den, XV. mendean Jaunsolaza izatea eta hamarkada ez askora, egun dagoen aldaera sortua izatea. Oraingoz, erantzun errazik ez du, kronologia hain berantiar honek.
Toponimoaren elementuak bi (edo hiru) lirateke, azken zatian ola + -tza edo *olatza hartzen bada. Oinarrian Jaunso antroponimoa litzateke, bi lekuko baino ez zaizkio ezagutzen, A. Irigoienek erakutsiak, De re philologica linguae uasconicae V izenburuko liburuko Formación de hipocorísticos en la onomástica medieval de área vascónica lanean bilduak, 20. or.:

Iaunso hic rouorauit a.956 ChartValpuesta 33, Jaunso de Calullano [a.1108] DocLeire 222, frente a: Jaun Belça [a.1235-1236] CD PrioradoNavarra 263 [con jaun ‘señor’ como praenomen].

Jaunso hipokoristikoan jaun + -so genuke, bere emakumezko paraleloa blog honetan aztertutako Andraso antroponimoa litzateke.