lunes, 30 de mayo de 2022

Usanpozu toponimoa

 Arabako Erdi Aroko toponimo hau Ezkerekotxa eta Txintxetru herrien artean zegoen eta bi lekuko heldu dira eta baita ere bere itzulpena izan daitekeena, Documentación Medieval de la Cuadrilla de Salvatierra: Municipios de Alegría-Dulantzi, Barrundia, Elburgo-Burgelu e Iruraiz-Gauna liburuan daude aipatutako lekukoak, I11 izeneko agirian, 1499. urtean:

... auer derecho e poder pastar la dehesa del dicho lugar de Ezquerecocha con sus ganados mayores e menores e pacer las yeruas e beuer las agoas sin contradicion del dicho concejo e vezinos de Ezquerecocha, mis partes, y tener derecho asi mismo de beber en el poço de Vsanpoçu con sus ganados mayores e menores.
[...]
Quatro mojones que son al decender de Vsanpoçu (borrado ...) entre los dos mojones (borrado ...) a la parte de Chinchetru (borrado ...) entren los ganados mayores e menores del dicho lugar de Chinchetru e (borrado ...) beuan en el dicho poço.
E dende fallamos otro mojon desde el dicho poço de Vçan, en la costa acia parte del arroyo.
Bi lekukoak berdin idatzirik daude, Vsanpoçu, eta textuaren azken aldean bere "itzulpena", poço de Vçan. Toponimoak bi zati lituzke, usan eta pozu, putzu hedatuagoaren aldaera. Hasierako usan- izan liteke izain izenaren aldaera:
izain.
Etim. v. zizain.
(G-goi-to-nav, AN-larr-5vill-araq-ulz; Lar, Añ (G)), izai (G-to-bet, AN-gip-larr-5vill; Lar, Añ (G), H (G)), itxain (L, BN, S; SP, VocBN, Dv (BN), H), izein (G-nav, AN-araq-olza), izei (AN-ulz), ixain (H), itzai (H), itzain (BN-baig; H), ixixan (S), urzan (V-gip), uzen (H (V)), uzan (V; Añ (V), Izt 108v), uzun (A Apend), usen (H (V)), usan (V), uxan (V-gip). Ref.: Bon-Ond 146; A (izai, izaiñ, itxain, usan, uzan, ixixan); Lh (itxain); Iz Ulz (izañe, izeie), To , IzG (izai, izain), UrrAnz y ArOñ (usan); Satr CEEN 1972, 51; Echaide Nav 113; Elexp Berg (urzan, usan, uxan).
Sanguijuela. "Sangsue" SP. " Ixainak hartze, s'appliquer (prendre) les sangsues" H. v. antxa, 1 itain (2), zizain. Tr. Documentado en los textos desde finales del s. XVIII. Emplean izai(n) los autores guipuzcoanos e itxain los septentrionales López, Elissamburu y Barbier. En los vizcaínos se documentan formas con u- inicial.
Usan aldaera sartaldekoa da, u- hasierak salatzen duen bezala, baina bitxia da lekuko itzulian txistukari ezberdina agertzea, "poço de Vçan".
Toponimo honen analisia zuzena bada, izain hitzaren lehenengo lekukoa oso aurreratuko litzateke, 150 urtetan, gutxi gora behera, eta usan/uzan aldaerarena, 320 urtetan.

No hay comentarios:

Publicar un comentario