miércoles, 11 de mayo de 2022

Ipintza toponimoa

Ipintza, egun, Bizkaian agertzen da, behin eta berriz. Ibarrangelun, baserria eta soroa da, Meñakan eta Fruiz-Mungian ere baserria da.
XVII. mendeko lekuko batzuk daude Nombres de familia y oicónimos en las fogueraciones de Bizkaia de los siglos XVII y XVIII izenburuko liburuan:

Ipinza [N, TO]
Ypinza (la casa de), Nabarniz, a.1704, FogVizcayaMs. 18.1796, FogVizcayaMs.
Ypinza (la caseria de) [Zabala (varrio de)], Nabarniz, a.1745, FogVizcayaMs.
Ypinça (la casa de), Nabarniz, a.1641, FogVizcayaMs.
Ypinza_Echebarri (la casa de) [Guendica (uarrio de)], Ybarranguelua, a.1798,
FogVizcayaMs.
Ypinza_Echebarria (la casa de), Ybarranguelua, a.1798, FogVizcayaMs.
Ypinza_Echevarria (la casa de), Ybarranguelua 18.1796, FogVizcayaMs.

Erdi Aroko lekuko batzuk badira Archivo Municipal de Ataun (1268-1519) liburuan, Ipenza aldaera dutenak. Horrela, 18. agirian 1409. urtean 44. orrialdean Martín de Ypença dago eta agiri beraren 52. orrialdean Martín de Ypença. Agiri horren azken lekukoa 59. orrialdekoa da, Martín de Ypença, morador en Avalçizqueta.
Beste lekuko bat dago, 28. agirian 1451. urtean, Martico de Ypença.
Mitxelenaren Apellidos vascos liburuan Ipenza dago, beste aldaera batzuen artean:
311. — *iben- (*imen-, ipen-): Ibeni, Ibeniz, Ibinarri, Ibinarriaga, (la forma antigua del nombre de esta casa solar vizcaína parece ser Ibenarriaga), Ibiñagabeitia; Imenarrieta, Ipenarrieta, Ipenza (Epinza, Ipinza); Ipiña; Ipiñazar. También Ibañeta (la forma antigua del topónimo navarro es ibenieta, ivenieta). Cf. además el top. Ibeni en Bilbao. Voces relacionables en el léxico vasco son sal. ibentze, b. — nav. ibinze «rastrojo», y quizá sal., ronc. ib(e)l «porcioncita de terreno que queda intacta entre surcos», si viene de *ibeni; no hay que olvidar tampoco el participio Ibeni, ifiñi, imiñi, ipiñi «puesto» «plantado» (yfini tiene ya esta significación en Landucci).
Ziurrenik ipini aditzaren eratorrietakoak dira Ipenza, Ipintza toponimoak. Orotariko Euskal Hiztegiaren adieren artean lurraren jarduerekin lotutakoa bada:
Poner, colocar; plantar; instituir.
Gainera, ipintza bera badago aipatutako hiztegian, toponimiari lotutako lekuko bakarra badu ere:
1. ifintza (SP->vEys).
"Plantatio" SP.
2. (H), ipentza (Lar->Chaho, H), ipentzu (Chaho).
"Presupuesto, presuposición", "suposición, acción de suponer", "suposición, autoridad" Lar.
Ipenza onetan, zer nuntoki, edo emaskida daukate mene lege ezarlariak? EConst 39.
Bokal alternantzia aditzean bertan bada, ipini erabiliena bada ere, ezagunak dira ibeni, ifeni, ifini, inbeni eta gehiago ere. Hitzaren egitura ipin- 'ipini' + -tza izango litzateke. Atzizki hori ezaguna da toponimian baina lexiko arruntean ere erabilia da.
Lekuko hauek ipintza hitzaren lekukotza aurreratuko lukete 250 urte inguru.

No hay comentarios:

Publicar un comentario