viernes, 4 de septiembre de 2020

Etume toponimoa

 Etume da Donostiako auzo bat, eta gainera Etumeta toponimoa bazen Errezilen, Etumetabenta, Etumetaerdikoa eta Etumetazarra baserriak badira, ahaztu gabe Etumetako barrutia izeneko aurkintza.
Donostiako toponimia (1995) izeneko lanean badira Etume toponimoaren lekuko zahar batzuk, ez oso zahar, baina:

ETUME: Etume (1825, parage, D.U.A.-C-5-II-1715-5), Etume (1841, casa, D.U.A.-B-10-II-362-2), Etume (1860, D.U.A.-D-7-1-P.), Etúme (64) (1862, casa, D.U.A.-D-7-1-1), Etume (1864, Casa de labor, N.P.G., 66 orr.); Etume (1989, D.U.T.B.). 64-12-4, M. D-3.

Gainera, Etxumetxabal izeneko toponimo eratorria ere bada:

ETUMETXABAL: Etumetxabal, Gurrutxategi, Gorrotxategi berri (1989, D.U.T.B.). 64-12-4, m. D-3.

Toponimoa zaharra da, Donostiako Etume izenak gutxienez baditu 200 urte, baina ziurrenik askoz lehenago sortu zen, hemen aurkeztuko den etimologia kontuan harturik. Bi elementu lituzke, baina hainbat aldaketa gertatuko zitzaizkion. Et- 'hegi' + une > *Etune > Etume, bilakaera ez luzea, baina nahikoa hasierako elementuak iluntzeko. Lehenengo aldaketa hegi hitzean dago, blog honetako beste toponimo batzuetan berdin gertatu dena, Ekaitz edo Etarte toponimoetan bezala. Baina badago hurbilago dagoen bat, Etun, hain zuzen. Elementu berdinak izan zituzten baina batean une zena, bestean un baino ez zen. Eta un > um bilakaera ondoren etorriko zen, Gazume edo Oialume toponimoetan bezala.

Eguneraketa (23-11-10):
Sarrera honetako lekuko zaharrena XIX. mendearen hasierakoa da, baina bada beste lekuko bat, askoz zaharragoa, 1452. urteko agirian batean dago, Ubitarteko apeoan, 19. or.:

Ytten, en el lugar que dizen Hetume un pedazo de tierra con fasta diez robles, que sollía tener e poseer el dicho Juan López de Lasalde, que ha por linderos: por la una parte tierras e robeldades del dicho Juan López, e por todas las otras partes tierras e exidos comunes del dicho conzejo.
Lekuko gehiago daude, batzuk 22. orrialdean:
Ytten, enzima de Alzola, en el lugar que dizen Hetume, una tierra e manzanal que sollía tener e poseer Peruste de Alzola en que están plantados fasta cient pies de manzanos, que ha por linderos por todas partes tierras e exidos comunes del dicho conzejo.

Ytten, en el dicho lugar de Hetume ottra tierra e manzanal que sollía tener e poseer el dicho Peruste, que ha por linderos por todas partes tierras e exidos comunes del dicho conzexo, en que están plantados fasta cient e sesenta pies de manzanos.
Azkenik, Sohetume toponimo eratorria dago 19. or.:
Ytten la tierra e castañal de Sohetume donde están plantados fasta  veinte y cinco pies de castaños, que sollía tener e poseer el dicho Juan López de Lasalde, que ha por linderos: por devaxo el arroyo de Potoayz, e por la una costanera tierras e robeldades del dicho Juan López, e por todas las otras partes el camino que va [de] Ygueragoeta al somo de Ysasi.
Beharbada agertzen den <h> hori bat dator egiten zen ahoskapenarekin, hasperena oraindik bazelako eta horrek baieztatuko luke proposatutako etimologia, oinarriko hitza hegi izan zitekeelako.
Bigarrena, Sohetume, so- 'azpi' erdarazko preposizioa izango zen, antza.

No hay comentarios:

Publicar un comentario