lunes, 10 de enero de 2022

Txominurtzillo toponimoa

 Txominurtzillo Zornotzako basoa da. Lekuko zaharrenak XVIII. mendekoak dira: Chomin-Ursillo (1733), Chomin Urcilo (1733). Geroztik aldaera txikiak izan badira ere, toponimoa, funtsean, ez da aldatu.
Toponimo honek bi elementu ditu: Txomin antroponimoa eta urtzulo izena:

UR-ZULO (V, AN-gip-araq, B; urtzulo AN-gip), UR-ZILO (AN-gip, B, BN-baig-lab; SP (-lh-), vEys; urxilo H (L)), UTZULO (Lar), UTXULO (H (G)). Ref.: A (ur-zulo, ur-zilo); EAEL 69; Izeta BHizt2 (ur-zilo). a) Pozo. "Puits, citerne" SP. "Poza, putzua, utzuloa" Lar. "Ollas en el río, utzuloak" Ib. "Aljibe" A. "Le mot signifie proprement une dépression, un enfoncement ou l'eau se détient" H (s.v. uxuloa). "Gure baratzean badugu ur-zilo ederra" Izeta BHizt2.
Ur-zulo baten ertzean arrizko aska bat zegon. Berron Kijote 53. Pozabera edo ur-zulo zikin bat bazin barruan, tellatuko urez betetzen zana. Ataño TxanKan 144. Isaakek ur-ziloari Ezek (Aharra) eman zion izena. Bibl Gen 26, 20. Jauna, ez daukazu ezer ura ateratzeko, eta ur-zuloa sakona da. IBk Io 4, 11 (Lç, He, Dv, EvS, Leon, Or, IBe p(h)utzu, LE butzu; TB zupu, Ol osin, Arriand oxin, Ker patin).
Charco. "Urtzuloa, gouffre, mare d'eau" H.
Antxe, errekondoko ur-zuloan, zuten txarri-taldeak ere etzanaldirik atsegiñena. TAg Uzt 268.
Ur-zulo zikin bat egiñik gelditu zan; zeñari geroztik, itsaso illa deritza.Lard 21.
"(V-ple-m, G-to), manantial" A.
Toma de agua.
Burdin-esteak-eta sartu zituen [bonberuak] lurreko ur-zuloetan. Erkiag BatB 13.
(Zubiau Burd 98). Depósito de agua en una ferrería.
b) "Gran bebedor de agua. Gure mutikua urzulo demasa da" Elexp Berg.
Txomin hipokoristikoa da, Domingo antroponimotik sortua, egun ere indarrean dago. Toponimoaren bigarren zatia interesgarriagoa da, urtzilo aldaera dagoelako, batetik. Ziurrenik u-u > u-i disimilazioa gertatu da, edo zilo aldaera erabili da. Toponimoa, gainera, hitz honen bigarren lekukoa da, lehenengoa S. Pouvreauren hiztegikoa delako, XVII. mendearen erdialdekoa.

No hay comentarios:

Publicar un comentario