Mota eta Motagana toponimoak

 Mota da Bizkaiko herri batzuetako toponimoa, Barakaldon tontorra da, Elorrion muinoa, baita Zaldibarren ere. Arrigorriaga eta Zaratamo herrien artean ere muino baten izena da. Azkenik, Erandion baserri batek Mota izena du.
Motagana da Erandioko toponimoa, bi tontor izendatzen ditu, baserri bat eta Motaganabaso toponimo eratorria dago. Izendegi ofizialeko lekuko zaharrenak XVII. mendekoak dira, Mota (1660, 1883), Motagana (1790).
Toponimo hauen, batez ere Erandiokoen, XVIII. mendeko lekuko ugari daude Nombres de familia y oicónimos en las fogueraciones de Bizkaia de los siglos XVII y XVIII izenburuko liburuan:

Mota [N, TO]
Mota (la casa de), Axpe de Busturia, a.1796, FogVizcayaMs.
Mota (la casilla de), Busturia, a.1745, FogVizcayaMs.
Mota (la cassa de), Busturia, a.1704, FogVizcayaMs. -/Murueta, a.1704, FogVizcayaMs.
Mota_Azecoa (la caseria de) [Aguirregoitia (varrio de)], Erandio, a.1745, FogVizcayaMs.
Mota_de_Atras (la casa de), Erandio, a.1704, FogVizcayaMs.
Mota_Gana (la casa de), Erandio, a.1704, FogVizcayaMs.
Mota_Ostencoa (la casa de) [Goierri (barrio de)], Erandio, a.1796, FogVizcayaMs.

Motaburu [N, TO]
Motaburu (la casa de), Arbacegui, a.1796, FogVizcayaMs.

Motagana [N, NO]
Motagana (Juan de) [Motagana (la caseria de)] [Aguirregoitia (varrio de)], Erandio, a.1745, FogVizcayaMs.

Motagana [N, TO]
Motagana (la caseria de) [Aguirregoitia (varrio de)], Erandio, a.1745, FogVizcayaMs.

Toponimo hauetako bigarren elementuak hitz ezagunak dira, buru, gan, gain hitzaren aldaera, baina oinarrikoa ez da hain ezaguna, mota bezalako hitz baino gehiago daude eta toponimiarako hobekien egokitzen dena mota hau da:

3 mota.
"(V-m), ribazo, porción de tierra, cubierta de hierba, alrededor de los campos sembrados" A.
Etxe-aurreko mota edo bedartzea azalatu edo atxukatu. A Ezale 1899, 23a. Lur landuak, zelai eta motak, larrak, basoak... Erkiag BatB 111. Lur-azalean, leku landu bagean, esaterako mota-aldean. Ib. 39.
azpisarrera-1
MOTA-BELAR. "Motabedar (msLond), tanaceto (Bot.)" A.

Hala ere, toponimo batzuen bigarren elementuak kontuan hartuz, buru eta gan, zehatzago, badirudi leku garaiekin lotu beharra dagoela eta horretarako jakingarria da mota hitza, gaztelaniazkoa. Adieren artean badira toponimoan egokiak izan daitezkeenak:

5. f. Pella de tierra con que se cierra o ataja el paso del agua en una acequia.
6. f. Elevación del terreno de poca altura, natural o artificial, que se levanta sola en un llano.
7. f. Ribazo o linde de tierra con que se detiene el agua o se cierra un campo.

Seigarren adiera, esaterako, oso egokia izan daiteke aztergai diren toponimo gehienetarako, tontorrak edo muinoak direlako.