Txikipoto toponimoa

 Txikipoto da Oñatiko sakonunea. Izendegi ofizialeko lekuko zaharrenak XX. mende bukaerakoak eta izena apur bat ezberdina da, Txikopoto (1992). Horrek zalantza uzten du, txiko hitza euskaraz bazen:

1 txiko.
1. (V; Lar, Izt 21r, Dv (V), Zam Voc). Ref.: A; Etxba Eib .
Potro. "Potro, caballo nuevo" Lar. "Caballito montés" Izt 21r. "Poulain" Dv. "Potro, caballito" A, que cita a fray Bartolomé. " Txikua lezkotxe saltakarixa eta egon ezindakua, saltarín e inquieto como un potro" Etxba Eib. 
Neskiaren, edo andriaren aurrian saltoka, txiko ezi bagako, edo baso asto batzuk dirurijeela. fB Olg 65. Gero beor, beoka, txiko, zaldiakaz, / mula, mando, mandako ta asto ostuakaz. AB AmaE 235. Au ikusirik belarrimotza, abiau zan bera be arrapaladan erbiaren atzian, "arrautzeak" barruan eukiriko txikua edo zaldikumia zalakuan. Kk Ab II 118.
2. "(V-m), voz con que se llama al burro pequeño" A.
[...]

Txikoena eta Txikoleta toponimoen sarreran adiera hori aipatu genuen baina hobesteko hartua izan zen gaztelaniazko chico 'mutil; txiki'. Oñatiko toponimoan txiko euskal hitza ere izan zitekeen, mendiko toponimoa delako, baina gaztelaniazko hitza ahaztu gabe.
Baina Txikipoto hobetsi da eta aldaera hori jatorrena bada, hasierakoa txiki hitza izan liteke, izengoiti erabileran.
Beste elementua ere berezia da, poto hitzaren adieren artean egokiena bosgarrena izan daitekeelako:

5. "La hondonada (entre montes); potoskara bat, poto bat (V-gip)" Iz To 188.

Potoren adiera nagusitik sortuko zen toponimian izateko egokia, areago Oñatikoan, lehenago adierazi den bezala, sakonunea delako.
Toponimo honetan zalantza geratzen da hasierako elementua zehazteko orduan, biak izan daitezkeelako, txiki eta txiko, eta hobekien egokitzen zaizkion adierak aurkeztu ditugu.