Toponimo hau Arabakoa da, eta lekukoak G. Lopez de Gereñuren Toponimia alavesa: seguido de mortuorios o despoblados y pueblos alaveses liburutik jasotakoak dira:
"ANDRAMILAMADURA, 1716, término de Trocóniz.
ANDRAMILLAMADURA, 1689, mojonera de Trocóniz.
ANDRAMILIAMADURAGAIÑA, 1737, labrantío de Trocóniz.
ANDRAMILIAMADURA, 1548, mojonera de Elburgo."
Lekukoak Trokoiz (g. Trocóniz) eta Burgu (g. Elburgo) herrietakoak dira. Herri mugakideak izanik, toponimo bakarra izango zen. Bi lekukotan, gainera, mojonera aipatzen da, hau da mugarri lekua bezala itzul daitekeena.
Andramiliamadura litzateke lekuko zaharrena, Andramiliamaduragaiña toponimo eratorrian ere agertzen da aldaera hau. Bi (edo hiru) elementuz osatutako izena litzateke, oinarria antroponimikoa litzateke, andra eta Milia. Izen hau ezaguna da Andre Emili, andre gora kantu zahar ezagunean. Bi bertsio zahar heldu dira idatziz, 1665. urteko Andr´Emili´ andre gora, Oihenartek jasoa eta 1800. urte inguruko Andre Emili, andre gora G. Humboldt-ek jasoa. Lehenagokoa da Milia Lasturkoren eresia, XV-XVI. mendeetakoa, testuan andra Milia Lasturco dena gaztelaniaz Doña Emilia de Lastur bezala ezaguna zen, Garibairen arabera.
Testu horiek erakusten dute Erdi Aroan bazela Andramilia edo Andre Emili izena.
Toponimoaren bigarren elementua madura litzateke, padura ezagunaren Arabako aldaera.
Beraz, Andramilia antroponimoaren lekuko gutxiei Andramiliamadura toponimoaren lekukotasuna gehitu behar zaio.
martes, 26 de febrero de 2019
Andralopa toponimoa
Andralopa toponimoa nafarra da, Berriobeitikoa. Lekuko zaharrena 1599. urteko Andre Lopan da, 1600. urtean Andrelopia jasotzen da eta 1623. urtean Andre Lopa. Baditu beste hainbat aldaera, baina Andralopa lehenengo aldiz 1799. urtekoa da. Toponimo baten aldaerak hasten badira bere esanahia galtzen denean, goiz gertatu zen Andralopa izenean, lehenengo lekukoek badute gero agertzen ez den ezaugarriren bat, edo sudurkaria edo /i/ bokala.
Andre Lopa aldaera jatortzat hartuz gero, bilakaera ez da handia izan, bokal asimilazioa gertatu omen da: a-e-o-a > a-a-o-a.
Andre Lopa antroponimoaren berri Irigoienek eman zuen bere Pertsona izenak euskaraz liburuan:
"4.15. ANDRE LOPA, emakume-izena: ego Lope Sanz filius Andre Lopa de Agessa, (1104, Doc. Artajoneses, dok. 31). Ikus LOPE hirugarren zerrendan."
Elementuak andre eta Lopa liratele, azken hau Lope ezagunaren emakumezko aldaera.
Andre Lopa aldaera jatortzat hartuz gero, bilakaera ez da handia izan, bokal asimilazioa gertatu omen da: a-e-o-a > a-a-o-a.
Andre Lopa antroponimoaren berri Irigoienek eman zuen bere Pertsona izenak euskaraz liburuan:
"4.15. ANDRE LOPA, emakume-izena: ego Lope Sanz filius Andre Lopa de Agessa, (1104, Doc. Artajoneses, dok. 31). Ikus LOPE hirugarren zerrendan."
Elementuak andre eta Lopa liratele, azken hau Lope ezagunaren emakumezko aldaera.
sábado, 23 de febrero de 2019
Andrelendia antroponimoa
Behin baino ez da agertu Andrelendia izena, Antonio Ubietoren Obituario de la catedral de Pamplona liburuan, testua 1277. eta 1286. urte artean kopiatua izan zen, hildakoak aurreko urteetakoak dira. Mende horretakoak eta, beharbada, aurrekoetakoak. Hildakoen artean bada, 19. orrialdean Andrelendia femina, ekainaren 3an hila, urte ezezagunean.
Izenak bi zati lituzke, andre eta *Lendia. Azken hau ez dago beste inon, baina bada oso antzekoa den bat, Legundia. Leundia toponimoaren sarreran izen hori apagai izan zen, jatorriz Leodegundia, germaniar izena, eta hemengo lekukoetan Legundia eta Leundia aldaerak izan zituen. *Lendia azken urratsa izango zen, beharbada Andrelendia izen elkartuaren barruan zegoelako. Bilakaera horrelakoa izango zen: Leodegundia > Legundia > Leundia > *Lendia, nahiz eta azken honen lekukorik ez izan. Beharbada izena hasieran Andreleundia izan zen eta ondoren laburtua izan zen.
Beraz, Andrelendia izenak bi aldaetik aberasten ditu euskal antroponimia, Andre(a) antroponimotik eta Le(g)undia antroponimotik.
Izenak bi zati lituzke, andre eta *Lendia. Azken hau ez dago beste inon, baina bada oso antzekoa den bat, Legundia. Leundia toponimoaren sarreran izen hori apagai izan zen, jatorriz Leodegundia, germaniar izena, eta hemengo lekukoetan Legundia eta Leundia aldaerak izan zituen. *Lendia azken urratsa izango zen, beharbada Andrelendia izen elkartuaren barruan zegoelako. Bilakaera horrelakoa izango zen: Leodegundia > Legundia > Leundia > *Lendia, nahiz eta azken honen lekukorik ez izan. Beharbada izena hasieran Andreleundia izan zen eta ondoren laburtua izan zen.
Beraz, Andrelendia izenak bi aldaetik aberasten ditu euskal antroponimia, Andre(a) antroponimotik eta Le(g)undia antroponimotik.
Andraotoleta toponimoa
Arabako toponimo honen lekuko batzuk badira, hasteko, G. Lopez de Gereñuren Toponimia alavesa: seguido de mortuorios o despoblados y pueblos alaveses liburukoa litzateke:
"ANDRATOLETA 1706, monte en Altube."
Beste lekuko guztiak Federico de Barrenengoaren Onomástica de la Tierra de Ayala 2 Toponimia (Términos), hainbat orrialdetan; 22. or.:
"ANDATOLETA.—Mojonera con Altube.—Pico (791 mts.).—Entre Merkatxi (que queda al N.E.) y Monzorrotz (al SO), donde termina un camino que viene, por encima del Txori, desde Pepe txiki (Zuia).—Véase ANDRAOTOLETA"
Hurrengo orrialdean, 23. or.:
"ANDRAKOLETA.—Variante recogida oralmente.—Véase ANDRATOLETA.
ANDRAOTOLETA.—Regato.—Mojonera con Altube (1670).
ANDRATOLETA.—Var. de ANDRAOTOLETA".
Eta azkenik, 25. or.:
"ARRETXUALTUAGA.—Mojonera con Altube. «Se la dio (posesión al lugar de Baranbio) en voz y en nombre de los demás puestos llamados de Arretxualtuaga, Andraotaleta, dro, a la salida de Las Caldas y fuentes de Bulbona al término y cumbre de Unzegassogorta dro. al mojón de Arreluze de entre la dha. ta de Zuya y Valle de Orozko y de la cumbre de Aguinamendi» (1660) (Zuia)."
Beraz, lekukoen agerpen dataz ordenaturik: Andraotaleta (1660), Andraotoleta (1670), Andratoleta (1706). Besteek datarik ez dute: Andatoleta eta Andrakoleta.
Lekukoen zahartasuna eta eta gehinegoa kontuan hartuz aztertzeko aldaera egokiena Andraotoleta litzateke, eta hortik besteak sortuko ziren. Zenbait aldaketa fonetiko izan dira, bokalen fusioa (Andratoleta), bokal asimilazioa (Andraotaleta?), kontsonante disimilazioa (Andrakoleta) eta Andatoleta, azaltzeko zaila. Toponimoaren luzerak eta bere esanahiaren galerak eragingo zuen aipatutako aldaketetan, baita ere euskararen galerak, beharbada arrazoi nagusia.
Andraotoleta ez da toponimo sinplea, lau elementu dituelako, bi antroponimikoak direnak, hasierakoak, Andra eta Gota, eta azkenekoak ola eta -eta lirateke.
Antroponimoaren sortaldeko aldaera Andregoto izan zen, Irigoienek bere Pertsona izenak euskaraz liburuan adierazi bezala:
"3.24. ANDREGOTO: Nicholay d’Andregoto, (1330, PN-XIV, F.Est., 228 orr.), Larraga-n; Andregoto, (1366, PN-XIV, F.Sang., 485 orr.), Sanguessa-n; Pero Martin Andregoto, (1350, PN-XIV, L.Mon.Est., 324 orr.), Lerin-en.
Ikus XIII menderako ANDREGOTO: Ad mea filia Andregoto dono toto illo qui fuit de don Eneco in Liaxe, (s. XI-XIII, El gran Pr. Nav., dok. 1); Andregoto, (s. XIII, El gran Pr. Nav., dok. 113).
Horrez gainera GOTO hutsik ere agertzen da (285): Goto, (1330, PN-XIV, F.Est., 286 orr.), Uillatuerta-n; Miguel Garçia, yermo de Goto, (1330, PN-XIV, F.Est., 287 orr.), Uillatuerta-n. Aurreko mendeetan bederen emakume-izena zen.
Leire-ko dokumentazioan ikus Andregoto, (f. 195, datarik gabe X-XII mendeetan).
————
285 Gentilizioan oinarritzen den anthroponymo visigothiko hau berez femeninoa da, maskulinoa Gota baitzen."
Dena den, Andregota ere ezaguna zen, Iratxeko eta Iruñeko katedraleko agirietan agertzen delako.
Baina sartaldean Andraota aldaera da aurkitzen dena. Libro Padrón de la Hacendera Raíz de la villa de Lequeitio (1510-1556) liburuan badira hainbat ale, Lekeition, Erdi Aroaren bukaeran, izen zabaldua zela erakusten dutenak. Lekukoak 1510-1566 urte ingurukoak dira:
"Andrraota de Çareca
Andraota de Arriaga
Andraota de Soloaran
Andraota de Malax
Andraota de Yartua
Andraota de Vnda
Andraota de Vrquiça
Andraota de Acha
Andrraota del Puerto
Andraota de Licona
Andraota de Leaegui"
Beharbada *Andragota izan da inoiz baina oraingoz lekukorik ez da aurkitu. Beraz, toponimorako Andraota + ola + -eta > *Andraotaolaeta bezalakoa sortu zitekeen, eta gero, mendeak igaro ondoren toponimoa Andraotoleta bihurtu zen, eta orduan hasi zen paperetan jartzen. Bitartean aldaketa gehiago gertatu ziren eta horrela heldu ziren toponimoaren hainbat aldaera XX. menderaino.
"ANDRATOLETA 1706, monte en Altube."
Beste lekuko guztiak Federico de Barrenengoaren Onomástica de la Tierra de Ayala 2 Toponimia (Términos), hainbat orrialdetan; 22. or.:
"ANDATOLETA.—Mojonera con Altube.—Pico (791 mts.).—Entre Merkatxi (que queda al N.E.) y Monzorrotz (al SO), donde termina un camino que viene, por encima del Txori, desde Pepe txiki (Zuia).—Véase ANDRAOTOLETA"
Hurrengo orrialdean, 23. or.:
"ANDRAKOLETA.—Variante recogida oralmente.—Véase ANDRATOLETA.
ANDRAOTOLETA.—Regato.—Mojonera con Altube (1670).
ANDRATOLETA.—Var. de ANDRAOTOLETA".
Eta azkenik, 25. or.:
"ARRETXUALTUAGA.—Mojonera con Altube. «Se la dio (posesión al lugar de Baranbio) en voz y en nombre de los demás puestos llamados de Arretxualtuaga, Andraotaleta, dro, a la salida de Las Caldas y fuentes de Bulbona al término y cumbre de Unzegassogorta dro. al mojón de Arreluze de entre la dha. ta de Zuya y Valle de Orozko y de la cumbre de Aguinamendi» (1660) (Zuia)."
Beraz, lekukoen agerpen dataz ordenaturik: Andraotaleta (1660), Andraotoleta (1670), Andratoleta (1706). Besteek datarik ez dute: Andatoleta eta Andrakoleta.
Lekukoen zahartasuna eta eta gehinegoa kontuan hartuz aztertzeko aldaera egokiena Andraotoleta litzateke, eta hortik besteak sortuko ziren. Zenbait aldaketa fonetiko izan dira, bokalen fusioa (Andratoleta), bokal asimilazioa (Andraotaleta?), kontsonante disimilazioa (Andrakoleta) eta Andatoleta, azaltzeko zaila. Toponimoaren luzerak eta bere esanahiaren galerak eragingo zuen aipatutako aldaketetan, baita ere euskararen galerak, beharbada arrazoi nagusia.
Andraotoleta ez da toponimo sinplea, lau elementu dituelako, bi antroponimikoak direnak, hasierakoak, Andra eta Gota, eta azkenekoak ola eta -eta lirateke.
Antroponimoaren sortaldeko aldaera Andregoto izan zen, Irigoienek bere Pertsona izenak euskaraz liburuan adierazi bezala:
"3.24. ANDREGOTO: Nicholay d’Andregoto, (1330, PN-XIV, F.Est., 228 orr.), Larraga-n; Andregoto, (1366, PN-XIV, F.Sang., 485 orr.), Sanguessa-n; Pero Martin Andregoto, (1350, PN-XIV, L.Mon.Est., 324 orr.), Lerin-en.
Ikus XIII menderako ANDREGOTO: Ad mea filia Andregoto dono toto illo qui fuit de don Eneco in Liaxe, (s. XI-XIII, El gran Pr. Nav., dok. 1); Andregoto, (s. XIII, El gran Pr. Nav., dok. 113).
Horrez gainera GOTO hutsik ere agertzen da (285): Goto, (1330, PN-XIV, F.Est., 286 orr.), Uillatuerta-n; Miguel Garçia, yermo de Goto, (1330, PN-XIV, F.Est., 287 orr.), Uillatuerta-n. Aurreko mendeetan bederen emakume-izena zen.
Leire-ko dokumentazioan ikus Andregoto, (f. 195, datarik gabe X-XII mendeetan).
————
285 Gentilizioan oinarritzen den anthroponymo visigothiko hau berez femeninoa da, maskulinoa Gota baitzen."
Dena den, Andregota ere ezaguna zen, Iratxeko eta Iruñeko katedraleko agirietan agertzen delako.
Baina sartaldean Andraota aldaera da aurkitzen dena. Libro Padrón de la Hacendera Raíz de la villa de Lequeitio (1510-1556) liburuan badira hainbat ale, Lekeition, Erdi Aroaren bukaeran, izen zabaldua zela erakusten dutenak. Lekukoak 1510-1566 urte ingurukoak dira:
"Andrraota de Çareca
Andraota de Arriaga
Andraota de Soloaran
Andraota de Malax
Andraota de Yartua
Andraota de Vnda
Andraota de Vrquiça
Andraota de Acha
Andrraota del Puerto
Andraota de Licona
Andraota de Leaegui"
Beharbada *Andragota izan da inoiz baina oraingoz lekukorik ez da aurkitu. Beraz, toponimorako Andraota + ola + -eta > *Andraotaolaeta bezalakoa sortu zitekeen, eta gero, mendeak igaro ondoren toponimoa Andraotoleta bihurtu zen, eta orduan hasi zen paperetan jartzen. Bitartean aldaketa gehiago gertatu ziren eta horrela heldu ziren toponimoaren hainbat aldaera XX. menderaino.
martes, 19 de febrero de 2019
Androneka toponimoa
Androneka toponimoa Arroitz herrikoa da, Nafarroakoa. Lekuko zaharrena 1602. urtekoa litzateke, Androneca bezala idatzia. Hurrengo mendeetako lekukoetan aldaera batzuk badaude ere, nabaria da lekukoetako Androneka-ren nagusitasuna, agertzen diren aldaerak kotuan hartzekoak ez direla.
Toponimoak bi elementu izango lituzke, andre eta Oneka, Andreoneka antroponimoa eratu zutenak. Irigoienen Pertsona izenak euskaraz liburuan dagoen bezala:
"4.17. ANDRE ONECA / ANDEREA ONECA (*ANDERE ONECA), emakume-izenak: Andre Oneca, (s. XIII, El gran Pr. Nav., dok. 122); Anderea Oneca de Aoiz, (s. XI-XII, El gran Pr. Nav., dok. 2). Ikus ONECA hirugarren zerrendan."
Oneka antroponimoa, Irigoienen arabera, Eneko-ren emakumezko aldaera litzateke, hasierako zatia, beharbada, on adjektiboaren analogiaz aldatua.
Andreoneka antroponimotik Androneka toponimora gertatu den aldaketa bakarra izan da bi elementuen elkargunean izandako fusioa.
Blog honetan behin eta berriz ikusi bezala, antroponimo huts batek toponimoa osatu zuen, bestelako elementu gehigarririk gabe.
Toponimoak bi elementu izango lituzke, andre eta Oneka, Andreoneka antroponimoa eratu zutenak. Irigoienen Pertsona izenak euskaraz liburuan dagoen bezala:
"4.17. ANDRE ONECA / ANDEREA ONECA (*ANDERE ONECA), emakume-izenak: Andre Oneca, (s. XIII, El gran Pr. Nav., dok. 122); Anderea Oneca de Aoiz, (s. XI-XII, El gran Pr. Nav., dok. 2). Ikus ONECA hirugarren zerrendan."
Oneka antroponimoa, Irigoienen arabera, Eneko-ren emakumezko aldaera litzateke, hasierako zatia, beharbada, on adjektiboaren analogiaz aldatua.
Andreoneka antroponimotik Androneka toponimora gertatu den aldaketa bakarra izan da bi elementuen elkargunean izandako fusioa.
Blog honetan behin eta berriz ikusi bezala, antroponimo huts batek toponimoa osatu zuen, bestelako elementu gehigarririk gabe.
Andreonaga toponimoa
Albiztur herriko baserria zen. Iñaki Linazasororen Gipuzkoako baserriak liburuan aipatzen da, XX. mendearen bigarren erdialdeko lekukoa litzateke, beraz.
Andreonaga aztertzeko, alde batetik -aga atzizkia izango zen eta hasierako zatia Andreon- litzateke, hau da, andre + on elementuekin sortutako antroponimoa. Blog honetan aztertutako Andraonaena izango litzateke Andreon izenaren sartaldeko aldaera.
Eguneraketa (2024-04-19):
Albizturren bada Andreona baserria. Herri berean dagoenez, Andreonaga toponimoaren egungo izena da, ziurrenik. Normalean alderantzizkio egoera gertatzen da, Gipuzkoako baserriak liburuan ahozko aldaerak jaso ohi dira eta laburragoak izan ohi dira. Toponimo honetan ez da hori gertatu, egungo izen ofizialean ez dator toponimoaren azken zatia, beharbada bokalarteko /g/ galdu zen eta ondoren bi bokal berdinak batu ziren. Dena den, lekuko lekuko gehiago beharrezkoak lirateke proposatutako bilakaera ziurtzat hartzeko.
sábado, 16 de febrero de 2019
Andrenita antroponimoa?
Nafarroako Zarrakaztelu herriko toponimo zaharren artean bazen Pueyo Blanco de Andrenita la Rayna izenekoa. Libro Becerro del Monasterio de Santa María de la Oliva (Navarra): Colección Documental (1132-1500) liburuan aipua badago, 48. agirian 1319. urtean. Toponimo luze honetan bi hizkuntza badaude, toponimoa erdarazkoa litzateke baina barruan euskarazko beste toponimo bat izango zuen. Hasierako zatia Pueyo blanco erdarazkoa litzateke eta ondorengoa euskarazkoa, Andrenita la Rayna. Andrenita antroponimoa litzateke eta ondoren dagoen la Rayna hori larraina izango litzateke. Beraz, toponimo euskaldun bat izango zen, gero toponimo erdaldun baten zati bihurtu zena.
Hala ere, ez da toponimoaren egitura interesgarria den bakarra. Barruko antroponimoa, Andrenita, bitxia da. Hasteko, ez da ageri beste inon. Analizatzea ere ez da erraza, ezagunetik ezezagunerako analisia eginez andre-n-ita izango genuke, andre izena ezaguna da, baita ere -ita atzizkia, erdaraz ohikoa izen arruntekin, baita hipokoristikoak sortzeko ere. Euskarazko antroponimian ere badira adibide batzuk, eta blog honetan proposatu dugu Otsaita toponimoa *Otsaita antroponimo berreraikitik sortua izan zitekeela.
Baina tartean /n/ bat geratzen da, azaltzeko zaila. Konponbidea erraza litzateke onartzen badugu tarteko sudurkari hori benetakoa ez zela. Hau da, zerbait gertatu zen, testua idazterakoan edo irakurtzerakoan, akats egin zuten eta <u> zena <n> bezala interpretatu zuten. Akats hori ez da ezezaguna, blog honetan bada adibide bat, Andransakorta toponimoaren lekukoen artean bada Andrausacorta bezalako bat.
Akats hori ere badago A. Irigoienen Pertsona izenak euskaraz liburuan:
"3.19. ANDREAUSA: Andreausa, casera del obispo [sic], (1366, PN-XIV, F.Est., 605 orr.), Esteilla-n (284).
————
284 Hala irakurririk dago edizioan. Ikus beherago Auso ere kasu berean. Andreansa ote da?"
Beraz, zuzenketa eginez gero benetan agertu behar zuena <Andreuita> izango zen, hau da, Andrebita. Izen hau elkartua litzateke, Andre eta Bita izenez osatua. Bita ezaguna da antroponimian. Txarabitana (http://euskal-onomastikaz.blogspot.com/2018/10/txarabitana-toponimoa.html) toponimoaren elementuak Atxa 'Aita' + Bita + haran + -a lirateke, Atxabita antroponimo elkartua izango zen toponimo honen oinarria. Eta bere emakumezko paraleloa Andrebita litzateke, Irigoienen aipatutako liburuan ere agertzen dena:
"4.13. ANDRE BITA, emakume-izena: illa casa de Andrebita (m° de Adoain), (datarik gabe, Leyre, f. 207). Ikus VITA hirugarren zerrendan."
Beraz, garai batean Andrebitalarraina toponimoa izango zen, eta gerora beste toponimo bat sortu zen, euskarazkoa barruan zeukana: Pueyo Blanco de Andrebitalarraina.
Hala ere, ez da toponimoaren egitura interesgarria den bakarra. Barruko antroponimoa, Andrenita, bitxia da. Hasteko, ez da ageri beste inon. Analizatzea ere ez da erraza, ezagunetik ezezagunerako analisia eginez andre-n-ita izango genuke, andre izena ezaguna da, baita ere -ita atzizkia, erdaraz ohikoa izen arruntekin, baita hipokoristikoak sortzeko ere. Euskarazko antroponimian ere badira adibide batzuk, eta blog honetan proposatu dugu Otsaita toponimoa *Otsaita antroponimo berreraikitik sortua izan zitekeela.
Baina tartean /n/ bat geratzen da, azaltzeko zaila. Konponbidea erraza litzateke onartzen badugu tarteko sudurkari hori benetakoa ez zela. Hau da, zerbait gertatu zen, testua idazterakoan edo irakurtzerakoan, akats egin zuten eta <u> zena <n> bezala interpretatu zuten. Akats hori ez da ezezaguna, blog honetan bada adibide bat, Andransakorta toponimoaren lekukoen artean bada Andrausacorta bezalako bat.
Akats hori ere badago A. Irigoienen Pertsona izenak euskaraz liburuan:
"3.19. ANDREAUSA: Andreausa, casera del obispo [sic], (1366, PN-XIV, F.Est., 605 orr.), Esteilla-n (284).
————
284 Hala irakurririk dago edizioan. Ikus beherago Auso ere kasu berean. Andreansa ote da?"
Beraz, zuzenketa eginez gero benetan agertu behar zuena <Andreuita> izango zen, hau da, Andrebita. Izen hau elkartua litzateke, Andre eta Bita izenez osatua. Bita ezaguna da antroponimian. Txarabitana (http://euskal-onomastikaz.blogspot.com/2018/10/txarabitana-toponimoa.html) toponimoaren elementuak Atxa 'Aita' + Bita + haran + -a lirateke, Atxabita antroponimo elkartua izango zen toponimo honen oinarria. Eta bere emakumezko paraleloa Andrebita litzateke, Irigoienen aipatutako liburuan ere agertzen dena:
"4.13. ANDRE BITA, emakume-izena: illa casa de Andrebita (m° de Adoain), (datarik gabe, Leyre, f. 207). Ikus VITA hirugarren zerrendan."
Beraz, garai batean Andrebitalarraina toponimoa izango zen, eta gerora beste toponimo bat sortu zen, euskarazkoa barruan zeukana: Pueyo Blanco de Andrebitalarraina.
Andrazuri toponimoa
Andrazuri toponimoa Oñatikoa da, Gipuzkoakoa. Lekuko zaharrik ez bada ere, egitura erraz antzematen da, andra 'andre' eta zuri. Baina ez da izen arruntez osaturik, ziurrenik *Andrazuri antroponimoa bazen, kontuan izanik Andrezuri ere bazela. A. Irigoienek, bere Pertsona izenak euskaraz liburuan erakusten duen bezala:
"4.21. ANDRE ZURIA, ANDREÇURIA, emakume-izenak: Andre Zuria, (1190 inguruan, El gran Pr. Nav., dok. 65); Semero de Andreçuria, (1247, El gran Pr. Nav., dok. 315); Eximinus de Andreçuria, (1250, El gran Pr. Nav., dok. 331). Ikus ÇURIA hirugarren zerrendan."
Irigoien nafar lekukoez baliatu zen, baina beste eskualdeetako agirietan ez da *Andrazuri bezalakorik agertu. Bi elementuak hitz arruntak baziren ere, antroponimo bezala ere ezagunak dira, Andre eta Zuri. Horrela ulertu behar da Oñatiko toponimoa, antroponimo batez osatua.
"4.21. ANDRE ZURIA, ANDREÇURIA, emakume-izenak: Andre Zuria, (1190 inguruan, El gran Pr. Nav., dok. 65); Semero de Andreçuria, (1247, El gran Pr. Nav., dok. 315); Eximinus de Andreçuria, (1250, El gran Pr. Nav., dok. 331). Ikus ÇURIA hirugarren zerrendan."
Irigoien nafar lekukoez baliatu zen, baina beste eskualdeetako agirietan ez da *Andrazuri bezalakorik agertu. Bi elementuak hitz arruntak baziren ere, antroponimo bezala ere ezagunak dira, Andre eta Zuri. Horrela ulertu behar da Oñatiko toponimoa, antroponimo batez osatua.
martes, 12 de febrero de 2019
Andrauriakorta toponimoa
Toponimo hau Gipuzkoakoa zen, bi lekuko baino ez dira jaso, biak XV. mendearen bukaerakoak. Onomasticon 15: Arrasateko toponimia liburukoak dira bi lekukoak:
"ANDRAURIACORTA, arroyo que desçiende de 1476 HO (1), 29 or.
ANDRAURIA CORTA, en 1477 HO (1), 58 or."
Azterketa etimologikoa eginez, bi elementuz osaturiko toponimoa litzateke, Andrauria eta korta, Andransakorta bezala. Oinarria Andrauria antroponimoa litzateke, A. Irigoienek bere Pertsona izenak euskaraz liburuan aipatu zuen:
"3.18. ANDRE AURIA: Andre Auria, (1366, PN-XIV, F.Sang., 478 orr.), Uztarroz Goyena-n.
Ikus Leire-ko dokumentazioan XI menderako ANDERE AURIA: Andere Auria Acenariz, 1085, f. 43), eta Andere Auria Zaarra, (1085, f. 44).
Eta XII mendean ANDRE AURIA / ANDERE AURIA: Andre Auria, (1190 inguruan, El gran Pr. Nav., dok. 65); Andre Auria et filia eius Christina, (1157, Doc. Artajoneses, dok. 103); Andere Auria, (c. 1158-1159, Doc. Artajoneses, dok. 126).
Bada DOYNORIA ere, erdarazko ordain zehatza: dona Doynoria, (1330, PN-XIV, F.Est., 256 orr.), Casanueua-n. Ikus ORIO, ORIA."
Arrasateko lekuko toponimikoak erakusten du Andrauria aldaera, baita izen honen hedapena Gipuzkoako sartalderaino ere heldu zela.
"ANDRAURIACORTA, arroyo que desçiende de 1476 HO (1), 29 or.
ANDRAURIA CORTA, en 1477 HO (1), 58 or."
Azterketa etimologikoa eginez, bi elementuz osaturiko toponimoa litzateke, Andrauria eta korta, Andransakorta bezala. Oinarria Andrauria antroponimoa litzateke, A. Irigoienek bere Pertsona izenak euskaraz liburuan aipatu zuen:
"3.18. ANDRE AURIA: Andre Auria, (1366, PN-XIV, F.Sang., 478 orr.), Uztarroz Goyena-n.
Ikus Leire-ko dokumentazioan XI menderako ANDERE AURIA: Andere Auria Acenariz, 1085, f. 43), eta Andere Auria Zaarra, (1085, f. 44).
Eta XII mendean ANDRE AURIA / ANDERE AURIA: Andre Auria, (1190 inguruan, El gran Pr. Nav., dok. 65); Andre Auria et filia eius Christina, (1157, Doc. Artajoneses, dok. 103); Andere Auria, (c. 1158-1159, Doc. Artajoneses, dok. 126).
Bada DOYNORIA ere, erdarazko ordain zehatza: dona Doynoria, (1330, PN-XIV, F.Est., 256 orr.), Casanueua-n. Ikus ORIO, ORIA."
Arrasateko lekuko toponimikoak erakusten du Andrauria aldaera, baita izen honen hedapena Gipuzkoako sartalderaino ere heldu zela.
Andransolo toponimoa
Toponimo hau behin baino ez da agertzen, Araban eta XVIII. mendearen hasieran. Iturria G. Lopez de Gereñuren Toponimia alavesa liburu aipagarrian bada:
"ANDRANSOLO, 1722, labrantío de Virgala Mayor."
Uste badugu toponimoak ez duela jaso idazketa, kopia edo irakurketa arazorik, dagoen lekuko bakarretik hasi beharra dago azterketa etimologikoa, toponimoaren elementuak antzemateko asmoz. Zatiketa Andran- eta solo litzateke, azkena hitz ezaguna da, soro hedatuagoaren sartaldeko aldaera. Baina hasierakoa iluna da, andra izena izan liteke baina /n/ sudurkariak azalpena behar du. Zenbaitetan aldaketak gertatzen dira bi elementu elkartzen direnean, adibidez: haritz + -di > harizti. Izen elkartuaren bi elementuek aldaketak jaso dituzte, haritz izenak afrikatua aldatu eta orain frikaria da, bitartean -di atzizkiaren herskaria ahoskabetu da, d > t bihurtuz aurreko afrikatuaren bitartez.
Andransolo toponimoan bada beste aldaketa mota bat, lehenengo elementuaren bukaera eta bigarrenaren hasiera elkartu dira, berdintsuak zirelako. Oinarrian Andransa antroponimoa bazen, elkartzerakoan *Andransasolo sortuko zen, baina lotura guneko bi silabak oso antzekoak ziren, sa eta so eta batu dira, haplologia izeneko prozesuaren bidez.
Andransa antroponimoaren lekuko toponimikoak agertu dira blog honetan, Andransakorta eta Andransamendi toponimoak. Beraz, hiru toponimo lirateke antroponimo horretatik sortuak, hirurak sartaldean.
"ANDRANSOLO, 1722, labrantío de Virgala Mayor."
Uste badugu toponimoak ez duela jaso idazketa, kopia edo irakurketa arazorik, dagoen lekuko bakarretik hasi beharra dago azterketa etimologikoa, toponimoaren elementuak antzemateko asmoz. Zatiketa Andran- eta solo litzateke, azkena hitz ezaguna da, soro hedatuagoaren sartaldeko aldaera. Baina hasierakoa iluna da, andra izena izan liteke baina /n/ sudurkariak azalpena behar du. Zenbaitetan aldaketak gertatzen dira bi elementu elkartzen direnean, adibidez: haritz + -di > harizti. Izen elkartuaren bi elementuek aldaketak jaso dituzte, haritz izenak afrikatua aldatu eta orain frikaria da, bitartean -di atzizkiaren herskaria ahoskabetu da, d > t bihurtuz aurreko afrikatuaren bitartez.
Andransolo toponimoan bada beste aldaketa mota bat, lehenengo elementuaren bukaera eta bigarrenaren hasiera elkartu dira, berdintsuak zirelako. Oinarrian Andransa antroponimoa bazen, elkartzerakoan *Andransasolo sortuko zen, baina lotura guneko bi silabak oso antzekoak ziren, sa eta so eta batu dira, haplologia izeneko prozesuaren bidez.
Andransa antroponimoaren lekuko toponimikoak agertu dira blog honetan, Andransakorta eta Andransamendi toponimoak. Beraz, hiru toponimo lirateke antroponimo horretatik sortuak, hirurak sartaldean.
sábado, 9 de febrero de 2019
Andransamendi toponimoa
Toponimo hau Arabakoa zen, Ariz herrikoa (gaztelaniaz Aríñez). Lekuko bakarra dago, XVI. mende hasierakoa eta G. Lopez de Gereñuren Toponimia alavesa liburuan jasoa:
"ANDRANSAMENDI, 1517, labrantío de Ariñez."
Toponimoaren azterketa erraza da kontuan izanik lehenengo elementua Andransa antroponimoa dela. Andransakorta sarreran bere etimologia eta hainbat adibide agetzen dira. Hemen, antroponimoaren beste lekuko bat gehituko dugu A. Irigoienek bildutako kopuru txikiari, Repartimientos y Foguera-Vecindario de Bilbao (1464-1492) liburukoa, hain zuzen:
"Andrransa de Çeberyo (1. agiria, 1464. urtekoa),
Andra Ansa de Çeberyo (2. agiria, 1470. urte eta gero),
Andraansa de Çeberyo (3. agiria, 1473-1475. urte inguruan)."
Pertsona bera izango zen emakume hau, Andra Antsa Zeberioko, nahiz eta hiru era ezberdinez idatzi bere izena.
Andransakorta toponimoaren sarrerako antroponimo honen lekukoak nafarrak baziren, aipatutako Andra Antsa Zeberioko bazen sartaldekoa, Bizkaikoa, ez oso urrun Arabako toponimotik, baita ere Andransakorta gipuzkoarretik.
"ANDRANSAMENDI, 1517, labrantío de Ariñez."
Toponimoaren azterketa erraza da kontuan izanik lehenengo elementua Andransa antroponimoa dela. Andransakorta sarreran bere etimologia eta hainbat adibide agetzen dira. Hemen, antroponimoaren beste lekuko bat gehituko dugu A. Irigoienek bildutako kopuru txikiari, Repartimientos y Foguera-Vecindario de Bilbao (1464-1492) liburukoa, hain zuzen:
"Andrransa de Çeberyo (1. agiria, 1464. urtekoa),
Andra Ansa de Çeberyo (2. agiria, 1470. urte eta gero),
Andraansa de Çeberyo (3. agiria, 1473-1475. urte inguruan)."
Pertsona bera izango zen emakume hau, Andra Antsa Zeberioko, nahiz eta hiru era ezberdinez idatzi bere izena.
Andransakorta toponimoaren sarrerako antroponimo honen lekukoak nafarrak baziren, aipatutako Andra Antsa Zeberioko bazen sartaldekoa, Bizkaikoa, ez oso urrun Arabako toponimotik, baita ere Andransakorta gipuzkoarretik.
Andramortu toponimoa
Kortezubiko etxe bat zen, eta hala jasotzen da Nombres de familia y oicónimos en las fogueraciones de Vizcaya de los siglos XVII y XVIII liburuan, XVII. eta XVIII. mendeetako lekuko ugaritan, deitura bezala:
"Andramortu [N, NO]
Andra_Mortu (P(edr)o de) [Andramortu (la cassa de)], Corteçubi, a.1704, FogVizcayaMs.
Andramortu (Azenzio de), Corteçubi, a.1704, FogVizcayaMs.
Andramortu (Fran(cis)co de) [Andramortu (la casa de)], Cortezubi, a.1745, FogVizcayaMs.
Andramortu (Juan de) [Andramortu (la casa de)], Cortezubi, a.1796, FogVizcayaMs.
Andramortu (M(a)r(ti)n de), Arraçua, a.1641, FogVizcayaMs.
Andramortu (Pedro de), Corteçubi, a.1704, FogVizcayaMs".
Eta baita toponimo bezala ere:
"Andramortu [N, TO]
Andramortu (la casa de), Cortezubi, a.1745, FogVizcayaMs., a.1796, FogVizcayaMs.
Andramortu (la cassa de), Corteçubi, a.1704, FogVizcayaMs".
Lekuko zaharrena 1641. urtekoa litzateke eta lekukoetan ez dago aldaerarik, ez bada Andra Mortu idazketa, toponimoaren bi elementuak banatuz.
Analisia gardena da, andra, andre izenaren aldaera sartaldekoa eta mortu izena. Hitz honen esanahi nagusia 'basamortu' litzateke, baina 'mendi' ere izan ahal da, azken hau bortu izenaren aldaera litzateke. Toponimo honetako esanahiaz jabetzeko ona litzateke Andramortu-ren kokapena zehaztea, nahiz eta bi esanahietarako lotura bada, mendietan, leku gorenetan landaretza gutxi izan ohi da, hau da, basamortu izena egokia izan liteke zenbaitetan.
Bidebatez, mortu hitzaren lehenengo lekukoa Refranes y sentencias, 1596. urteko errefrau bildumakoa da, eta han maurtu aldaera bada: Ze eikek maurtuti hoeanean eder eztanik kalean RS 36. Bilakaera maurtu > mortu izan liteke au > o monoptongazioaz. Kortezubin behintzat, aipatutako liburua argitaratu eta urte gutxira, mortu zen erabili ohi zuten aldaera.
Toponimoaren lehenengo elementua, andra, izen arrunta izango zen ziurrenik, baina ez 'emakume', baizik eta 'maila altuko emakumea', jaun izenaren paraleloa.
"Andramortu [N, NO]
Andra_Mortu (P(edr)o de) [Andramortu (la cassa de)], Corteçubi, a.1704, FogVizcayaMs.
Andramortu (Azenzio de), Corteçubi, a.1704, FogVizcayaMs.
Andramortu (Fran(cis)co de) [Andramortu (la casa de)], Cortezubi, a.1745, FogVizcayaMs.
Andramortu (Juan de) [Andramortu (la casa de)], Cortezubi, a.1796, FogVizcayaMs.
Andramortu (M(a)r(ti)n de), Arraçua, a.1641, FogVizcayaMs.
Andramortu (Pedro de), Corteçubi, a.1704, FogVizcayaMs".
Eta baita toponimo bezala ere:
"Andramortu [N, TO]
Andramortu (la casa de), Cortezubi, a.1745, FogVizcayaMs., a.1796, FogVizcayaMs.
Andramortu (la cassa de), Corteçubi, a.1704, FogVizcayaMs".
Lekuko zaharrena 1641. urtekoa litzateke eta lekukoetan ez dago aldaerarik, ez bada Andra Mortu idazketa, toponimoaren bi elementuak banatuz.
Analisia gardena da, andra, andre izenaren aldaera sartaldekoa eta mortu izena. Hitz honen esanahi nagusia 'basamortu' litzateke, baina 'mendi' ere izan ahal da, azken hau bortu izenaren aldaera litzateke. Toponimo honetako esanahiaz jabetzeko ona litzateke Andramortu-ren kokapena zehaztea, nahiz eta bi esanahietarako lotura bada, mendietan, leku gorenetan landaretza gutxi izan ohi da, hau da, basamortu izena egokia izan liteke zenbaitetan.
Bidebatez, mortu hitzaren lehenengo lekukoa Refranes y sentencias, 1596. urteko errefrau bildumakoa da, eta han maurtu aldaera bada: Ze eikek maurtuti hoeanean eder eztanik kalean RS 36. Bilakaera maurtu > mortu izan liteke au > o monoptongazioaz. Kortezubin behintzat, aipatutako liburua argitaratu eta urte gutxira, mortu zen erabili ohi zuten aldaera.
Toponimoaren lehenengo elementua, andra, izen arrunta izango zen ziurrenik, baina ez 'emakume', baizik eta 'maila altuko emakumea', jaun izenaren paraleloa.
martes, 5 de febrero de 2019
Andremaintza toponimoa
Toponimo nafarra da, Ergoienako udalerrikoa. Andremaintza toponimoaren lekuko zaharrena 1699. urteko Andremaintza litzateke, bitxia idazkera, akatsa gertatu ez bada. Gerokoak dira, 1893. urteko hiru lekuko, guztiak ezberdinak: Andremaincea, Andremaniza eta Andremaricea. Egun, Andremaintza da. Lekukoak aztertu eta badirudi hainbat lekukotan aa > ea disimilazioa gertatu dela, artikuluaren eransketa zela eta: Andremaintza + -a > Andremaintzea.
Androtoponimoa litzateke, hau da, antroponimo batez osatutako leku izena. A. Irigoienek, bere Pertsona izenak euskaraz liburuan, egokiena den antroponimoa jarri zuen, Erdi Aroko lekukoak eskainiz:
"4.16. ANDRE MANCIA, emakume-izena: domna Andre Mancia, (1110-1119, Doc. Artajoneses, dok. 60). Ikus MAYNÇIA hirugarren zerrendan."
Lekuko bakarra bada, baina argia. Mantzia > Maintzia bilakaera izan zen. Toponimoa sortu zenerako beharbada *Andremantzia zen edo *Andremaintzia, baina idatziz ipini zutenean bigarren /i/ galdua zuen eta Andremaintza geratu zen, egun bezala.
Beraz, antroponimo elkartu bat zegoen toponimo honetan, Andransakorta toponimoan bezala.
Androtoponimoa litzateke, hau da, antroponimo batez osatutako leku izena. A. Irigoienek, bere Pertsona izenak euskaraz liburuan, egokiena den antroponimoa jarri zuen, Erdi Aroko lekukoak eskainiz:
"4.16. ANDRE MANCIA, emakume-izena: domna Andre Mancia, (1110-1119, Doc. Artajoneses, dok. 60). Ikus MAYNÇIA hirugarren zerrendan."
Lekuko bakarra bada, baina argia. Mantzia > Maintzia bilakaera izan zen. Toponimoa sortu zenerako beharbada *Andremantzia zen edo *Andremaintzia, baina idatziz ipini zutenean bigarren /i/ galdua zuen eta Andremaintza geratu zen, egun bezala.
Beraz, antroponimo elkartu bat zegoen toponimo honetan, Andransakorta toponimoan bezala.
Andransakorta toponimoa
Leintz haraneko toponimoa zen, saroe baten izena, zehatzago. Archivos Municipales (1260-1520): Antzuola (1489-1497), Aretxabaleta (1506), Eskoriatza (1260-1519) y Leintz-Gatzaga (Salinas de Léniz) (1372-1516) liburuan badira lekuko batzuk: Andransacorta (1514. urtea, 23. agiria), sel de Andransacorta (1514. urtea, 24. agiria), Andransacorta (1514. urtea, 26. agiria) eta Andrausacorta (1515. urtea, 30. agiria). Lekuko guztiak berdinak dira, azkena izan ezik, baina horrek azalpen erraza badu, kakografia gertatu da, <n> zena <u> bezala hartu delako.
Toponimoaren analisia egiteko, ezagunetik hasi beharra dago, eta hori korta litzateke. Geratzen den zatia aztertzea ez da zaila, antroponimo delako, ez oso zabaldua baina bere elementuak ezagunak dira, A. Irigoienen Pertsona izenak euskaraz liburuan bada:
"3.17. ANDRE ANSA: Andre Ansa, (1366, PN-XIV, F.Sang., 504 orr.), Nauascues-en.
Ikus XIII menderako ANDRANSSA Nafarroan: circa peçam de Andranssa, (1226, El gran Pr. Nav., dok. 198). Ikus SANSO."
Beraz, bi elementuz osatutako antroponimoa litzateke, alde batetik andre eta bestetik Ansa, Antso-ren emakumezko aldaera. Ez zuen lekuko askorik utzi baina toponimiara ere igaro zen, Andransakorta leku izena sortuz.
Toponimoaren analisia egiteko, ezagunetik hasi beharra dago, eta hori korta litzateke. Geratzen den zatia aztertzea ez da zaila, antroponimo delako, ez oso zabaldua baina bere elementuak ezagunak dira, A. Irigoienen Pertsona izenak euskaraz liburuan bada:
"3.17. ANDRE ANSA: Andre Ansa, (1366, PN-XIV, F.Sang., 504 orr.), Nauascues-en.
Ikus XIII menderako ANDRANSSA Nafarroan: circa peçam de Andranssa, (1226, El gran Pr. Nav., dok. 198). Ikus SANSO."
Beraz, bi elementuz osatutako antroponimoa litzateke, alde batetik andre eta bestetik Ansa, Antso-ren emakumezko aldaera. Ez zuen lekuko askorik utzi baina toponimiara ere igaro zen, Andransakorta leku izena sortuz.
sábado, 2 de febrero de 2019
Andraso antroponimoa
Andraso behin agertu da, Libro Padrón de la Hacendera Raíz de la villa de Lequeitio (1510-1556) liburuan: Andraso de Ytuio, 1510-1556. urteen artean, Lekeitiokoa.
Analisia erraza litzateke andra + -so, lehena andre ezagunaren sortaldeko aldaera eta -so atzizkia.
A. Irigoienek, bere De re philologica linguae uasconicae V liburuko 20. orrialdean atzizki horretaz informazioa eman zuen, eta hainbat adibide jarri: Urdinso (Pero Vrdinso, 1350), Semenso (Semenso, 1173), Jaunso (Iaunso, 956) eta Nunuso (Nunuso, 1053), eta bukaeran gehitu zuen:
"En el norte del País Vasco aparecen en lengua vasca aitaso y amaso ‘abuelo’ y ‘abuela’, que tienen las variantes expresivas aitaxo y amaxo."
Andraso-ren paraleloa Jaunso litzateke, azken hau gizonentzat, eta Andraso emakumezkoentzat.
Analisia erraza litzateke andra + -so, lehena andre ezagunaren sortaldeko aldaera eta -so atzizkia.
A. Irigoienek, bere De re philologica linguae uasconicae V liburuko 20. orrialdean atzizki horretaz informazioa eman zuen, eta hainbat adibide jarri: Urdinso (Pero Vrdinso, 1350), Semenso (Semenso, 1173), Jaunso (Iaunso, 956) eta Nunuso (Nunuso, 1053), eta bukaeran gehitu zuen:
"En el norte del País Vasco aparecen en lengua vasca aitaso y amaso ‘abuelo’ y ‘abuela’, que tienen las variantes expresivas aitaxo y amaxo."
Andraso-ren paraleloa Jaunso litzateke, azken hau gizonentzat, eta Andraso emakumezkoentzat.
Andraonaena toponimoa
Toponimo hau Luzuriagakoa zen, Arabakoa, eta Erdi Aroko lekukoei esker ezaguna da, Documentación Municipal de la Cuadrilla de Salvatierra: municipio de San Millán-Donemiliaga (1214-1520) liburuan aurkitzen dira toponimo honen hainbat lekuko: Andraonaena, 26. agiria, 1415. urtean, hiru aldiz. Gero 37. agirian, 1459. urtean bi lekuko daude, bi aldaera erakusten dutenak, Andraoñana eta
Andraonana.
Badirudi lekuko zaharrenek aldaera jatorrena islatzen dutela, Andraonaena. Analisia, beste hainbestetan bezala, PI + -(r)en + -a litzateke. Oinarriko antroponimoa Andraona litzateke, hau da, 'andre ona'. Erdaretan ezaguna da antroponimoa eta bon(a) 'on' dituzten izenak, adibidez: Bonadomina, Bonafemina, Bonefilius, Bonupatre, Bonushomo, beste askoren artean. Bonadomina eta Bonafemina, esaterako, Andraona-ren izen baliokide egokiak lirateke.
P. Salaberriren Izen ttipiak euskaraz liburuan Andraon bada, 168. or.:
"Andraon (Andre, Andreo): Andraon de Pisueta (Lekeitio, 1556, Enríquez et al., 1993, 2, 165. or.), Andraon (Lekeitio, 1510/1556, ibid., 82. or.)".
Aipatu beharra dago bi lekukoetan ezin jakin Andraon gizon izena den ala emakumezkoa. Salaberrik Andraon izenerako bi oinarri posible ikusten omen ditu, Andre edo Andreo, eta atzizkia -on litzateke, ondoko erdararen -ón atzizkiaren antzera mailegatua. Baina ematen dituen -on atzizki honen antroponimo gehienak, ia guztiak, erdaretatik jasoak dira: Arnalton, Aton, Aujeron, Baskon, Bernardon, Bertranon, Berdulon... Beraz, kasu hauetan eraketa erdaretan gertatu ziren, eta horri gaineratu behar zaio oinarria Andreo izango bazen, *Andreon sortuko zela. Baina, oinarria Andra bazen, gertatu zitekeen euskal oinarria izatea eta -on atzizkirik ez izan azken zatia.
Andraonaena toponimoan oinarria Andraona bazen, ageriko analisian Andraona 'andre ona', bada, Andraon antroponimoan oinarria Andra 'andre' litzateke eta azken zatia on adjektiboa.
Andraonana.
Badirudi lekuko zaharrenek aldaera jatorrena islatzen dutela, Andraonaena. Analisia, beste hainbestetan bezala, PI + -(r)en + -a litzateke. Oinarriko antroponimoa Andraona litzateke, hau da, 'andre ona'. Erdaretan ezaguna da antroponimoa eta bon(a) 'on' dituzten izenak, adibidez: Bonadomina, Bonafemina, Bonefilius, Bonupatre, Bonushomo, beste askoren artean. Bonadomina eta Bonafemina, esaterako, Andraona-ren izen baliokide egokiak lirateke.
P. Salaberriren Izen ttipiak euskaraz liburuan Andraon bada, 168. or.:
"Andraon (Andre, Andreo): Andraon de Pisueta (Lekeitio, 1556, Enríquez et al., 1993, 2, 165. or.), Andraon (Lekeitio, 1510/1556, ibid., 82. or.)".
Aipatu beharra dago bi lekukoetan ezin jakin Andraon gizon izena den ala emakumezkoa. Salaberrik Andraon izenerako bi oinarri posible ikusten omen ditu, Andre edo Andreo, eta atzizkia -on litzateke, ondoko erdararen -ón atzizkiaren antzera mailegatua. Baina ematen dituen -on atzizki honen antroponimo gehienak, ia guztiak, erdaretatik jasoak dira: Arnalton, Aton, Aujeron, Baskon, Bernardon, Bertranon, Berdulon... Beraz, kasu hauetan eraketa erdaretan gertatu ziren, eta horri gaineratu behar zaio oinarria Andreo izango bazen, *Andreon sortuko zela. Baina, oinarria Andra bazen, gertatu zitekeen euskal oinarria izatea eta -on atzizkirik ez izan azken zatia.
Andraonaena toponimoan oinarria Andraona bazen, ageriko analisian Andraona 'andre ona', bada, Andraon antroponimoan oinarria Andra 'andre' litzateke eta azken zatia on adjektiboa.
Suscribirse a:
Comentarios (Atom)