lunes, 24 de febrero de 2025

Azuela toponimoa

 Azuela da Arrasateko larre bat eta Oñatiko bizkarra, hegia. gainera, Azuelaldea basoa dago Abadiñon, Bizkaian. Azken honen Izendegi ofizialeko datuen arabera, Asua toponimotik eratorria da, XVIII. mendeko bi lekukoren arabera: Asua (1704), Asua (1798). Txistukari bizkarkaria hurrengo mendean agertzen hasten da, beharbada hiperzuzenketagatik. Edonola ere, egungo toponimoa aski berria da, Azuela (1956).
Toponimoa deitura bihurturik, XVIII. mendeko lekuko batzuk daude Nombres de familia y oicónimos en las fogueraciones de Bizkaia de los siglos XVII y XVIII liburuan:

Azuela [N, NO]
Asuela (don) (Salbador de la) [Vrasurrutia Allende_el_Puentte Bilbao la Vieja (varrio de)],
Bilbao, a.1796, FogVizcayaMs.
Asuela (don) (Salbador de) [Ascao (calle de)], Bilbao, a.1796, FogVizcayaMs.
Azuela (J(ose)ph de la) [Ascao (camino de la fuente de)], Bilbao, a.1745, FogVizcayaMs.
Azuela (J(ose)ph de la) [Cantarrana (calle de)], Bilbao, a.1745, FogVizcayaMs.
Azuela (beneficiado don) (Manuel_Maria de la) [Cuesta (calle de la)], Balmaseda, a.1796, FogVizcayaMs.
Azuela (don) (Juaquin de la) [Cuesta (calle de la) (pr.n.res)], Balmaseda, a.1796, FogVizcayaMs.
Azuela (don) (Juaquin de) [Cornejo (el molino de) (pr.n.res)] [Puente_Viejo (arrabal del)],
Balmaseda, a.1796, FogVizcayaMs.
Azuela (don) (Salbador de la) [Vrasurrutia Allende_el_Puentte Bilbao la Vieja (varrio de)],
Bilbao, a.1796, FogVizcayaMs.
Azuela (don) (Salbador de) [Barrencalle (calle de)], Bilbao, a.1796, FogVizcayaMs.
Toponimoaren lekuko zaharragoak daude Arrasateko toponimia liburuan, 420.-421. or.:

Toponimo eratorriak ere badira, 421. or.:
Lekuko hauetan ikus daitekeenez, XV. mendeko lekukoetan Asuola baino ez dago, hurrengo mendeetan aldatu zen, zoritxarrez hiru mendetako hutsunea dago Azuela agertu arte, XVIII. mendean. Azterketa etimologikoa abiatu behar da Asuola izenetik eta bi elementu nabariak dira, hasieran asu- eta bukaeran ola ezaguna. Azken hau 'etxola; burdinola' zen eta hasierakoa Mitxelenak azaltzen du bere Apellidos vascos liburuan, 58. eta 59. or.:
Azaltzeko geratzen da gertatutako bilakaera, Asuola > Azuela. Badirudi uo > ue gertatu dela, Zalduondo toponimoari gertatu zitzaion bezala, gaztelaniaz Zalduendo delako. Azken aldaketa txistukariari dagokio, ziurrenik txistukarien neutralizazioaren eragina da, blog honetan aztertutako beste toponimo batzuei gertatu bezala, hiperzuzenketagatik "berreskuratu" zuten lehenago ez zegoen txistukaria.

No hay comentarios:

Publicar un comentario