Asurdi toponimoa

 Asurdi da Iturengo toponimo bat. Lekuko zaharrenak XVII. mende hasierakoak dira: asurdi (1606), assurdi (1635), asurdi (1770) [...] asurdi (1999) eta asurdi (2000).
Toponimoak ez du aldaketarik jasan azken mendeetan eta, beraz, Asurdi da analizatzeko izena. Andres Iñigoren Toponomástica Histórica del Valle de Santesteban de Lerín (Regata del Ezkurra) liburuan badu aipu etimologiko bat:

MICH. opina que, en concreto, este topónimo de Ituren proviene de asuri 'cordero' [AV, nº 125]. Sin embargo, resulta extraño que el sufijo -di acompañe a nombres de animales. Se tiene, por otra parte, constancia de la existencia de topónimos similares en Navarra, como p. ej. Asurdoya datado en el año 1665 en Ezcaroz, o Asurdin cuyo étimo parece ser haitz 'peña' más urdin (v. ARRIURDIÑETA en el presente capítulo) o Asurdieta datado en 1678 en Undiano, perteneciente a la cendea de Zizur [JIMENO JURÍO, J.M. OV-1, p. 431].

Bitxia da, Iñigok adierazten duen bezala, -di atzizkia animalia izenei lotzea. Horregatik, beharbada, beste bide bati ekitea komenigarria da. Aldaketa txiki bat gertatu da, hitz zaharretan ohikoa omen zena, jaur- bada jaun izenaren eratorpen aldaera (cf. jauregi), asur- izan daiteke asun izenaren aldaera ere: asur- 'asun' + -di > *asurdi, asunen lekua. Horrela, toponimoak ez luke inolako oztoporik, nahiz eta *asurdi izenaren lekukorik ez izan.
Jakina, Asurdirako emandako etimologia egokia izan liteke Iñigok aipatutako beste toponimo batzuetarako, Asurdoia (*asur- 'asun' + -doi + -a) eta Asurdieta (*asurdi + -eta) toponimoetarako, hain zuzen.

Juliote toponimoa

 Toponimo hau Oiartzun inguruan zegoen, XV. mendeko agiri batean agertzen da, Documentación medieval del Archivo Municipal de Oiartzun. III. 1320-1520 liburuan jasoa, 13. agirian, 1470. urtean, lau aldiz agertua. Lehenengo hirurak 46. orrialdean:

[...] por su término e juridiçión de la dicha Villanueba e tierra de Oyarçun, con lo otro qu’está entre los dichos montes fasta do es el mojón de los montes que diz que se llaman de Juliote, teniente a la heredad del dicho Estevan, e todos los dichos montes llamados de Juliote, con lo otro que queda faz a mano derecha, por término e juridiçión de la dicha villa de Fuenterrabía fasta el sel de la dicha María Sánchez, qu’es delante los dichos montes e término llamado Montes de Juliote, e el dicho sel de la dicha María Sánchez [...]

Azkena 48. orrialdean:

E por esta nuestra sentençia arbitraria ygualando e juzgando, así lo pronunçiamos e mandamos en estos e por estos escritos. Va escrito entre renglones o diz “dad”, e o diz “dichas”, e o diz “fasta donde”, e o diz “sendos mojones”, e o diz “que es del dicho Joan Guerra”, e o diz “en somo”, e o diz “llamados de Juliote” [...]

Juliote toponimoa litzateke antroponimo hutsa, *Juliote hipokoristikoa, hain zuzen. Izen honen egitura Julio + -ote litzateke. Julio antroponimoa ezaguna da, egun ere erabilia eta latin jatorrikoa.
Antza denez, ez dago *Juliote antroponimoaren lekukorik eta beraz, toponimo hau da hipokoristiko ezezagun horren iturri bakarra.

Esolaga toponimoa

 Toponimo honen lekukoa badago Lope de Isastiren Compendio historial de Guipuzcoa izeneko liburuan, Tolosako etxe izenak ematerakoan Esolaga aipatu zuen, 1625. urte inguruan:

[...] Verasivia azpicoa, Muñita, Eceiza garaicoa, Eceiza azpicoa. Iparraguirre, Olarrain garaicoa , Olarrain azpicoa, Esolaga...

Toponimoak bi elementu lituzke, hesola izena eta -aga atzizkia. Hesola ez dago oso zabaldurik, dirudienez, hesi + ohol izenen elkarketa da; hauxe da Orotariko Euskal Hiztegiaren sarreraren hasiera hitz honi buruz:

hesola.
1. (Lar, Arch VocGr , H; -ol G-to, AN-gip, B, BN-ciz; Sarask), hesio (SP, O-SP 229?Dv, A), hesiol (V-gip; H), exol(a), hesaul (L, B, BN, S; SP, Hb, Dv, H), hezaul (SP s.v. hesaul ), esaule (B), esual (AN; Aq 580). Ref.: A (hesaul, hesol, esual); A EY III 280; BU Arano (zutoi); Ond Bac; Iz To, UrrAnz; Izeta BHizt (esaule); Elexp Berg.
"Cachizo, esola " Sarask 21. "Pieu" O-SP 229. " Hesaul (contraction de hesi ohol), pieu, palis" Dv. " Esol, estaca pequeña para setos" A. "Un palo (que se pone para sostener los tomates)" Iz To. " Esaule, zutoi, estaca para hacer cerrados. Etxi behar dugu belaia esaulekin. Esaule ederrak ditugu " Izeta BHizt. v. hersol.

Goiko paragrafoarena kontuan hartuz, lehenengo lekukoa Larramendiren hiztegikoa litzateke, 1745. urtekoa. Hala bada, Esolaga toponimoak 120 urte aurreratuko lituzke hesola hitzaren lehenengo lekukoa.

Elimendia toponimoa

 Ondarroako toponimoa, XIX. mendeko lekukoen bidez ezaguna, Nombres de familia y oicónimos en las fogueraciones de Bizkaia de los siglos XVII y XVIII liburutik jasoak:

Elimendia [N, TO]
Elimendia (barrio de), Ondarroa, a.1876, FogVizcayaMs.
Elimendi_Aldecoa (la casa de) [Elimendia (barrio de)], Ondarroa, a.1876, FogVizcayaMs.
Elimendi_Erdicoa (la casa de) [Elemendia (barrio de)], Ondarroa, a.1876, FogVizcayaMs.
Elimendi_Gogeazcoa (la casa de) [Elimendia (barrio de)], Ondarroa, a.1876, FogVizcayaMs.

Badago aipu zaharrago bat, Juan Ramon de Iturrizaren Historia General de Vizcaya y Epítome de las Encartaciones liburuan jasoa, 1775. urte inguruan idatzia, 258. or.:

Tiene una iglesia parroquial de la advocación de San Martín Obispo, fundada por sus feligreses en eremitorio el año de 1519 en virtud de la Bula del Papa León X; la cual situada en la loma de Elimendi fue ampliada y reedificada con piedra sillar caliza en el siglo próximo pasado...

Lekuko hau Amoroto herriaz egindakoa da, baina herri hau eta Ondarroa mugakideak direnez, toponimo bera izan liteke.
Toponimo honek bi elementu lituzke, eli eta mendi, Azken hitza ezaguna da oso, baina eli ez hainbeste, hauxe da Orotariko Euskal Hiztegiaren sarreraren hasiera hitz honi buruz:

1 eli.
1. (L-sar, S, R; SP (elhi), Lar, msOch 320, HeH Voc, Hb, Dv (V, S), H (+ elhi)), ele (G, AN-erro, L; Lar, msOch 320, HeH Voc, Dv (G), H), teli (S; H), elli (A (que cita RS)). Ref.: A (eli, ele, teli); Lh; EI 142.
Hato de ganado mayor; ganado; rebaño; grupo grande (de personas). " Eli, elija, quiere decir multitud o rebaño" Ast Apol 81. "Ostea, saldoa, multzoa" HeH Voc. " Eli, troupe, un certain nombre, se dit des hommes, des animaux ou des choses" Dv. " Telia, troupeau, nombre, quantité, troupe" H. Cf. Ech 34r: "Yliturgui, que después llamaron Yliturgi, que quiere decir 'fuentes de ganado'". v. infra ELI BAT.

Bizkaieraz ere ezaguna da, baina erabilera, orohar, ez da handia izan. Hala ere, Elimendia toponimoak erakusten du hitz honen erabilera eta ezagutza, Bizkai aldean ere.

Arraskaran toponimoa

 Arraskaran etxe izena behin agertzen da, Bizkaiko Markina herrian, Nombres de familia y oicónimos en las fogueraciones de Bizkaia de los siglos XVII y XVIII liburuan:

Arrascaran [N, TO]
Arrascaran (la cassa de), Marquina, a.1704, FogVizcayaMs.

Lekuko bakarra bada ere, nahiko argia da, bi elementuz osaturik izango zen, harraska eta haran. Ez da toponimo hau blog honetan lehenengoa harraska duena, Arraskue toponimoa ere harraska izenaz osaturik dagoelako. Dirudienez, garai batean, elementu nabarmenak zirela edo, behintzat, aipagarriak.

Sugaosin toponimoa

 Arrasateko toponimo honen ezagutza hiru lekukoren bidez heldu zaigu, Arrasateko toponimia liburuan jasoa, 290. or.:

Hiru lekuko dira eta bi aldaera daude, baina erdikoa, Sugueozin dena, bitxia da, alde batetik oinarriko /e/ bokala berrezarri da, eta bestetik, txistukarien neutralizazioaren lekukoa izan daiteke, jatorrian <s> izango zelako, etimologian oinarri harturik.
Toponimoak bi elementu lituzke, suga- 'suge' eta osin, hau da, sugeen osina, putzua. Suge izena, Orotariko Euskal Hiztegiaren arabera, agertzen da 1562. urtean, Landucciren hiztegian. Kontuan izanik toponimoaren lehenengo lekukoa 1475. urtekoa dela, suge hitzaren lekukotza ia mende bat aurreratuko litzateke, suga- eratorpeneko aldaeran agertzen bada ere.
Dirudienez, XVIII. mende erdialdetik ez da berriz jaso eta, beraz, toponimoa galdua da.

Barbaraetxe toponimoa

 Erdi Aroko lekuko bakarraren bitartez ezaguna da Barbaraetxe toponimoa, Bilbokoa. Libro de Autos Judiciales de la Alcaldía (1419-1499) y Libro de Acuerdos y Decretos Municipales (1463) de la Villa de Bilbao izenburuko liburuan badago aipatutako lekukoa, 125. orrialdean, 1430. urtekoa:

Sepan quantos este publico ymustrumento (sic) carta de partiçion bieren commo en la casa de Vgarte, a la qual llaman por sobrenonbre, Barbaraeche, que es en Aluia...

Lekuko bakarra bada ere, gardena da, bi elementuz osaturik dago, Barbara antroponimoa eta etxe, izen arrunta. Barbara izen ezaguna da eta toponimoa jasoa den garai haietan badaude Barbararen hainbat lekuko. Erdi Aroko lekuko batzuk badira Libro Padrón de la Hacendera Raíz de la villa de Lequeitio (1510-1556) izeneko liburuan, 1510-1556 urte tartekoak, 18. or.:

Yten mas, la meytad de las casas de Arranegui que hobieron de partes de los hijos/ de su muger, (interlineado: Barbara)

19. or.:

Barbara de Vrquiça, viuda.
[...]
(Tachado: Anton Edrrin del Puerto e Barbara, su muger.

71. or.:

Las casas de Apallua de junto a las de Marina de Legaspi, que ovo de Julian de Leaegui e Maria Martines de Esuneta, con Barvara, su muger

Toponimo honen egitura ez da ohikoa, PI + etxe, baina badira beste lekuko batzuk, biak sartaldeko euskararen lurraldekoak, Otxandaetxea eta Otsoetxe toponimoak, adibidez.

Asuela toponimoa

 Asuela izeneko larrea dago Arrasaten. Toponimo honen lekukoak bi multzotan bana daitezke, aldaera eta kronologiaren arabera. Arrasateko toponimia liburuko datuak dira hauek, 420-421. orrialdeetan:

Lehenengo multzokoak dira hasierako hiru lekukoak, guztiak XV. mendekoak eta guztietan As(s)uola dagoena. Beste multzokoak dira gainontzeko lekukoak, 1778. urteko Azuela lekukotik hasita. Guztiek aldaera bera dute. Azken lekukoa, ahozkoa, Asuela da.
Analizatzeko aldaera Asuola litzateke, bi elementu dituena, asu- eta ola. Azken hau hitz ezaguna da toponimian, baina besteak merezi du iruzkin txiki bat, har- 'harri' + -zu > *Arzu > *Asu bilakaera jasan duelako, dirudienez. Askasibar toponimoan bezala, rz > s aldaketa gertatu zaio.
Toponimo honek badu aipatzeko beste zerbait, uo > ue bilakaera ezohikoa. Gutxitan gertatu da, baina beharbada badago beste kasu bat Arabako Zalduondo herri izenean, gaztelaniaz Zalduendo delako. Bi toponimoetan jatorrizko egoera eta ondorengoa berdina da.

Askasibar toponimoa

 Askasibar izeneko baserriak badaude Bergaran eta Arrasaten, herri mugakideak direnak. Arrasateko toponimoaren lekuko zaharrena XV. mendekoa da, beraz, toponimo goiztiarra da. Arrasateko toponimia liburuan badira toponimo honen lekuko zahar eta berri, 219. or.:

 Toponimoa ez da aldatu azken mendeetan, nahiz eta aldaketa gutxi batzuk izan txistukarietan, sartaldeko euskaran gertatutako neutralizazioagatik.
Etimologia emateko orduan, argi dago azken zatia ibar dela, hitz ezaguna. Hasierakoa ilunagoa da, aldaketa txiki bat gertatu delako, rz > s, hain zuzen. Aldaketa bera Ibaseta toponimoan izan zen, jatorriz *Ibarzeta izango zelako. Askasibar toponimoan, aldiz, *Askarzibar zaharragoa izango zen jatorrizkoa, azkar + -tza + ibar elementuak banaturik.
Azkar zuhaitz izena da, eta toponimian ondorengo ugari utziak ditu. Orotariko Euskal Hiztegiko hitz honen sarrera:

azkar. (V-m-gip; Dv (V)), azkarro (G-goi), askar (V-gip; Lcq 62, A, que cita msLond). Ref.: A; AEF 1955, 72; Iz ArOñ (askar); Elexp Berg .
Arce. Cf. LzG: "azcarro, árbol; arce"; "ascarrio, árbol; arce (LC Lopidana, hacia 1800, vienen varios años en que se rematan suertes de ascarrios)";"puedan podar para hoja los azcarros" (OM San Vicente Arana, 1667)". v. astigar.
Eukalitus, azkar [...] eta urretxak. (1918) ForuAB137. Azkarrak, alboan, / berderik zeunkazan. Gand Elorri 126.

Askasibar sortzean gerta liteke asimilazioa jasatea, hau da, jatorriz *Azkasibar izan eta ondoren bi txistukariak berdindu ziren. Dena den, ez dago horrelako lekukorik.

Musaurieta toponimoa

 Musaurieta Barrikako auzoa da eta Barrika eta Plentziako erreka ere bada.
Toponimo honen lekuko zaharrak badira Nombres de familia y oicónimos en las fogueraciones de Bizkaia de los siglos XVII y XVIII izenburuko liburuan:

Musaurieta [N, TO]
Musaurieta (la casa de), Barrica, a.1796, FogVizcayaMs. -/Mundaca, a.1641,
FogVizcayaMs., a.1704, FogVizcayaMs.
Musaurieta (la casa y caseria de) (Balduese o), Barrica, a.1704, FogVizcayaMs.
Musaurieta (la caseria de), Barrica, a.1745, FogVizcayaMs. -/Mundaca, a.1745,
FogVizcayaMs.
Musaurietta (la casa y caseria de), Barrica, a.1704, FogVizcayaMs.
Musaurietta_Echanagusia (la casa y caseria de), Barrica, a.1704, FogVizcayaMs.
Musaurieta_Echesarra (la casa y caseria de), Barrica, a.1704, FogVizcayaMs.
Musaurieta_Nausia (la caseria de), Barrica, a.1745, FogVizcayaMs.

Toponimo honek 300 urte gutxienez baditu, baina ziurrenik baditu askoz urte gehiago, bere etimologia ezaguturik.
Musaurieta izenak hiru elementu lituzke, musa-, huri, hiri hedatuagoaren sartaldeko aldaera, eta bukaeran -eta atzizkia. Azaldu gabe geratuko litzateke lehenengo zatia, musa-. Beste toponimo batzuetan aztertu bezala, Musa antroponimoa izango zen, Musategi, Musasoro eta Musastegieta toponimoetan dagoen izen bera.
Toponimoaren sorrera, beraz, nahiko zaharra litzateke, beharbada duela mila urte inguru, edonoloa ere, Erdi Arokoa.
Antroponimoaren lekuko toponimiko hauek erakutsiko lukete Musa antroponimoak indarra izan zuela Bizkaian eta Gipuzkoan, baina dirudienez lurralde hauetan lekuko antroponimikorik ez da jaso.

Armola toponimoa

 Armola izeneko basoa dago Arrasaten. Bi aldaera nagusi izan ditu, Armola eta Armaola. Arrasateko toponimia liburuan badira toponimo honen lekuko zahar eta berri, 174. or.:

Ikus daitekeenez, Armola aldaera gehiagotan agertu da, nahiz eta Armaolaren azken lekukoa XIX. mende hasierakoa izan. Interesgarria da 1945. urteko aldaera, Almora, r-l > l-r metatesia gertatu delako. Lekuko bakarra da, egungo ahozko izena Armola delako.
Toponimoak bi elementu baditu, arma eta ola. Orotariko Euskal Hiztegiaren arabera, arma izenaren lehenengo agerpenak XVI. mendekoak dira, nahiz eta lehenengo testukoa Arrasateko erreketarena izan, XV. mendearen erdialdekoa, baina idatziz, testu hori XVI. mende bukaeran jarria izan zen. Beraz, Armola toponimoa garaikidea da armaren lehenengo agerpenekin.

Armokoste toponimoa

 Armokoste izeneko soroa Arrasatekoa da, ez du lekuko zaharrik, ahoz jasotakoa delako. Arrasateko toponimia liburuan ere jasoa da, 174. or.:

Toponimoa nahiko iluna da, baina euskal hitzak antzematen dira, beharbada har- 'harri' + moko + oste, horrela izenak zentzua izango luke, nahiz eta moko hitza toponimian ez dago oso zabaldurik.
Badago beste azalpen bat, armoka hitza eta oste. Armoka bada Orotariko Euskal Hiztegian:

armoka.
(G ap. A? Aq), armuka (V-gip ap. Elexp Berg).
"Picacho, armoka, armokea (G)" Aq 170. "Peñasco. Ardixak armukapera joaten die billotxa ein barrixan keizpe billa " Elexp Berg. v. armo.

Hitz hau ez da euskal testuetan askotan agertu, baina lekukoen arabera inguru horretarakoa da eta Armokoste toponimoan armoka hitzak ez luke inolako oztoporik izango.

Asporoza toponimoa

 Toponimo hau Arrasatekoa da, egun Asporosa bezala ezaguna baina lekuko zaharren bitartez badugu toponimoa argitzeko nahiko informazioa.
Toponimo honi buruzko informazioa Arrasateko toponimia liburutik jasoa da, 43. orrialdean:

 Egungo Asporoza iluna bada, 1475. urteko Ausparoça askoz argiagoa da. Bi elementu izango lituzke, artikulua zenbatu gabe, hauspo eta arotz. Ez da ahaztu behar toponimoak etxe bat eta burdinola bat izendatu zituela. Lotura argia du azken langintza honek hauspo eta arotz hitzekin. Beharbada, garai batean izan zen *(h)ausparotz hitza, aiputako bi izenen elkarketa, eta hori lanbide izena zen. Hala ere, ez da euskal testuetan ageri, ezta hiztegietan ere.
Jatorrizko toponimotik egungora hainbat aldaketa gertatu dira, au > a diptongoaren soilketa, a-o > o-o bokal asimilazioa eta, azkenik, s/z txistukarien neutralizazioa.

Aldaneta toponimoa

 Toponimo hau Arrasatekoa da, lekuko zaharrak baditu, XVII. mendetik hasita, Arrasateko toponimia liburutik jasotako lekukoak dira, 171. or.:

Aldanieta da lekuko zaharrenetan gehien agertzen den aldaera, eta beraz, gertatutako aldaketa bakarra litzateke ie > e bokalen soilketa. Egungo aldaera, Aldaneta, XIX. mende hasieran hasten da testuetan agertzen, gaur egunera arte.
Toponimoak euskal elementuak baditu baina ez da erabat gardena. Badago beste toponimo bat blog honetan aztertua, Aldaneta azaltzeko lagungarria dena, Aldani toponimoa. Azken honek alda- 'alde' + handi > *Aldandi > Aldani bezalako bilakaera izan bazuen, Arrasateko toponimoan berdina izan zen baina -eta atzizkia gehitua: alda- 'alde' + handi + -eta > *Aldandieta > Aldanieta > Aldaneta.
 

Irimo toponimoa

 Irimo Urretxun (Gipuzkoa) dagoen mendia da, Irukurutzetako mendilerroan.
Toponimo honen lekuko zaharrena Euskaltzaindiaren EODAren arabera irimo (1625) da. Gerora toponimoak ia guztietan ahoskera bera izango zuen, yrimo (1768-1862) bezala. Alde horretatik ez dago arazorik, Irimo da aztergai den hitza. Euskaratik begiratuta, ematen du azaltzeko zaila dela, lehenengo zatia hiri izan liteke, baina azken zatia azaldu gabe geratuko litzateke. Euskal hitzekin zaila bada, beharbada kanpoko hitzak egokiak izan litezke eta kontuan izanik toponimoaren bakartasuna, antroponimo bat.
Ustezko antroponimo hori Didimo izan liteke, V. mende inguruan Euskal Herriko lurraldetik ez urrun ezaguna, lotura hauetaz informazio gehiago Dima toponimoari eskainitako sarreran. Dima bezala, Didimo eta Irimo izenen artean badago antz nabarmena, baina ezberdintasuk ere, eta hauek azaldu beharra dago.
Dirudienez, Didimo antroponimoa Irimo toponimo bihurtu zen eta lehenengo aldaketa horzkari disimilazioa izango zen, eta hasierakoa galdu, Didimo > *Idimo, Emandasoro toponimoan gertatuko zen bezala, hasierako elementua demanda izan bazen. Eta azkenik, bokalarteko d > r bilakaera, Gipuzkoa aldean nahiko ezaguna Agaratxonea toponimoan ikus daitekeen bezala, jatorriak *Agedatxo edo izango zelako. Hizkera arruntean ere ezaguna dira aide 'aire' bezalakoak.
Goikoa zuzena bada, Didimo antroponimoak bi ondorengo toponimiko utzi zituen euskal lurretan, Dima eta Irimo.

Musastegieta toponimoa

 Musastegieta Altzoko aurkintza bat da, beraz, gipuzkoar toponimoa da.
Lekuko zaharrik ez badago ere, toponimoaren egitura nahiko argia da, aldaketa larririk gertatu ez bada.
Toponimoak hiru elementu lituzke, Musa antroponimoa, estegi izena eta, azkenik, -eta atzizkia.
Estegi izena badago blog honetan aztertutako Jandustegi toponimoan.
Musastegieta ez da, blog honetan, Musa antroponimoa duen aztertutako lehenengo toponimoa, aldez aurretik izan dira beste bi, Musategi eta Musasoro toponimoak.

Doneakue toponimoa

 Toponimo hau arabarra zen, Documentación Municipal de la Cuadrilla de Salvatierra: municipio de San Millán-Donemiliaga (1214-1520) liburuan jasoa. Guztira sei lekuko agertzen dira, guztiak 40. agirikoak, 1463. urtean.
Lehenengo bi lekukoak, 179. or.:

... los lugares despoblados de Doneaco y de Berezeca, deciendonos, la parte de las dichas aldeas de Vicuña y de Eguilaz, auer parte y perteneçernos derecho en los terminos y montes y yeruas y pastos y grana y çeuera y aguas estantes y corrientes de los dichos lugares de Doneaco y Bereçeca para ellos y en cada una parte de ellos...

Hurrengoa, 181. or.:

Con mas poder que les damos para que puedan apear y mojonear y señalar los dichos terminos, montes, pastos y eruajes y aguas de los dichos lugares despoblados de Doneacue y de Berezeca, asi ante de la sentencia y pronunciamiento y laudo...

Laugarren lekukoa, 185. or.:

... los dichos lugares despoblados de Doneacu y Berezeca.

Bosgarren lekukoa, 186. or.:

Y dende otro moxon deuajo de la llana de Doneacue.

Eta azken lekukoa, 187. or.:

Yten, fallamos que el agua que desçiende de la fuente de Doneacue que deue ir y correr a las dos aldeas de Vicuna y de Eguilaz por donde siempre corrio sin contradizion ni embargo de los vecinos de San Roman.

Toponimoak hiru aldaera baditu, Doneako, Doneakue eta Doneaku. Jatorrizko toponimotik hurbil dagoena Doneakue litzateke. Doneaku aldaeran azken /e/ galdu da eta Doneako izan liteke aurrekoaren erdalkuntzea jasoa duena, ezaguna da hainbat toponimotan -u > -o bilakaera izan dela, gaztelaniaren eraginez.
Toponimo hau hagionimo bat izango zen, santu izena. Hasieran done izango zen, Donikendi toponimoan bezala, eta bukaeran antroponimoa, kasu honetan Jakue ezaguna.
Mitxelena, bere Nombres vascos de persona lanean antroponimo honetaz aritu zen:

Jakobe, Jakue Jacobo, Santiago: «sanctum Iacobum uocant Jaona domne Jacue» Guía del peregrino de Santiago (s. XII), Jacue bichia, Jacue dorbaiz, etc. Rolde 1366, Iondone Iacue Apostolua Axular 252; Isasti 472 llama Jacue de Astigar a la misma persona a quien en 213 llama Jacobo (ms. Jacobe). Jacue apellido corriente en Nav. Iondoné Iakhubé Apostoliac (activo), Ioandoné iakhubek (id.) Tartas 27 y 170, Jaun Done Jakobe Duv. Leiç. y Haraneder dicen Iaques, Etchahun Sen Jakan «en Santiago (de Compostela)».

Toponimoan gertatutako aldaketa bakarra litzateke /i/ bokala galtzea, bi elementu elkartuz *Doneiakue sortuko zelako. Bokalarteko galera hori geratu ohi da, esaterako Ibaeta toponimoa jatorriz *Ibaieta izango zelako.

Musasoro toponimoa

 Musasoro izeneko baserria bada Zegama herrian, Gipuzkoan.
Badago XX. mendearen bigarren erdiko lekuko bat,  Iñaki Linazasororen Caseríos de Guipúzcoa liburuan dagoena:

MUSASORO (prop.) Zegama

Badago beste lekuko zaharrago bat, XVI. mendekoa, Archivo Municipal de Salvatierra-Agurain. Tomo IV (1501-1521). Apéndice 1259-1469 liburuan jasoa, 100. agirian, 1516. urtean, Rodrigo de Musasoro, Zegamako auzokoa.
Azken lekuko honek erakusten du toponimoak 500 urte dituela, eta ziurrenik baditu urte gehiago, jakinik Musaren lekukoak,Euskal Herrian zaharragoak direla. Musa antroponimoa arabiar jatorrikoa da eta, beraz, VIII. mendearen ondorengoa. Izen honetaz informazio gehiago Musategi toponimoari eskainitako sarreran.
Jatorrian antroponimoa Musa edo Muza izan zitekeen, azken honen kasuan txistukari asimilazioa gertatuko zen, z-s > s-s, baina Musategi toponimoan ez zen asimilazioaren aukerarik eta antroponimoa Musa zen.

Gariñondo toponimoa

 Bizkaiko Ea herriko toponimoa. Eako mapa toponimikoan jasoa:

Toponimoaren lekuko zaharrik ez badago ere, aldaketa larririk gertatu ez bada, analizatzeko erraza ematen du, baina badago oztopo bat, gero erakutsiko dena. Toponimoak bi elementu lituzke, garin- eta ondo. Hobekien egokitzen dena Galindo antroponimoa izan daiteke, baina euskararen egokitzea jasoa duena. Galindo germaniar jatorrikoa da eta Mitxelenak azaldua bere Nombres vascos de persona lanean:

Garindo Galindo: «GALINDO, fréquent dans les chartes espagnoles, et aussi dans les chartes pyrénéennes françaises, particulièrement sous la forme Galin, a donné en basque, par la mutation ordinaire de l en r, Garindo» (Luch). El patronímico es Garindoiz, Garindiz, que puede proceder directamente de Galindonis. Luch. señaló también que este antropónimo es la base del nombre de población navarro Garinoain (doc. Garinnoain): añádase Garindein, vasc. Ga(r)indáñe en la Soule.

Galindo ezin izan toponimo honen oinarria baina bi aukera daude, biak antroponimo honetatik sortuak: Garin eta Garino. Bietan gertatu da nd > n bilakaera.
Galindo edo bere euskal etorkikoek aztarrena utzi dute antroponimo eratorrietan eta baita toponimo eratorrietan ere. Esaterako, Garinduaga toponimoan antroponimoa Garindo zen, zalantzarik gabe. Ez zen hori gertatzen Galindarte toponimoan, oinarria Galindo zein Garindo izan zitekeen, bigarren kasuan r-r > l-r bezalako disimilazio bat gertatuko zen, baina ez dago ziurtasunik.
Laburtuz, Galindo antroponimoaren euskal ondorengo baten bitartez sortuko zen Gariñondo toponimoa, baina aukera bikoitza da, Garin eta Garino. Biak izan litezke Gariñondoren oinarriak.

Tiasolo toponimoa

 Eako mapa toponimikotik jasoa da Tiasolo izeneko toponimoa:

 Lekuko zaharrik ez dago eskura, baina toponimoa nahiko gardena da, aldaketa larririk gertatu ez bada. Bi elementu lituzke, tia eta solo. Azken hau oso ohikoa da, soro hedatuagoaren sartaldeko aldaera. Interes handiagoa du hasierako izena dena, tia. Bizkai aldean ohikoa da izeko hitza, beste lurraldeetako izeba esateko. Euskal testuetan ez da erabilera handiko hitza izan, gaztelaniazko mailegua da eta horren ispilua da Orotariko Euskal Hiztegian bildutako informazio eta lekuko urriak:

tia.
(V-ger-gip, AN-egüés-ilzarb, Sal, R; tie AN-olza). Ref.: Bon-Ond 139; VocPir 169; Holmer ApuntV; Elexp Berg.
Tía. v. izeba.
Esan datorrela aunarte anpurtxu baten, tien partez. Ort Oroig 77. Ta gero egon zala beia ateetan murrusaka ta ikus auela tiak. Holmer ASJU 1969, 182.

Beraz, Tiasolo toponimoak erakusten du tia izena ezaguna dela eta toponimiara ere jauzi egin zuela.